Voorwaarts! Koen Haegens

Door het internet lijkt de klant op vakantie heel even écht koning

De economische vooruitgang kan zich geen betere reclame wensen dan vakanties in het buitenland. Denk even terug. De Italiaanse camping aan het water, waarvan ik pas bij aankomst ontdekte dat het meer was opgedroogd? Het romantische eettentje dat enkel bleek uit te blinken in voedselvergiftigingen? De geldwisselaars die je op straat tegen woekerprijzen aan lokale valuta hielpen? Ze behoren, uitzonderingen daargelaten, tot het verleden.

De reden ligt voor de hand: internet. De rating-economie, waarbij alles en iedereen elkaar beoordeelt met sterren en duimpjes, doet de rest. Wie in 2019 nog in een hotel naast een vuilnisbelt terecht komt, heeft zijn huiswerk niet gedaan. Dankzij vergelijkingssites als Zoover toerde ik deze zomer met een gerust hart naar de camping in Zweden. Eerdere gasten gaven mijn bestemmingen respectievelijk een 8,4 en 9,2 als rapportcijfer. Niks nare verrassingen.

Dankzij de rating-economie kun je tegenwoordig met een gerust hart naar de camping. Beeld AP

Die transparantie kan een einde maken aan wat economen ‘asymmetrische informatie’ noemen. De taxichauffeur weet wat een rit vanaf het vliegveld echt kost. De reiziger tastte voorheen in het duister en betaalde zich blauw. Maar met de smartphone in de hand weet elke bezoeker welke prijs gangbaar is. Het is één van de verklaringen voor het mysterie van de verdwenen inflatie. Consumenten - zelfs toeristen in den vreemde - zouden dusdanig goed geïnformeerd zijn dat bedrijven niet langer wegkomen met hogere prijzen. Eindelijk is de klant écht koning.

Tot zover het succesverhaal. Want de ouderwetse vakantie-scam is amper verdwenen, of handige ondernemers dreigen alweer nieuwe schemerige hoekjes te creëren. Tientallen Duitsers bleken deze zomer via internet een niet-beschikbaar huisje in Zeeland te hebben gehuurd. Ingrijpender zijn de steeds ingewikkelder algoritmes die bepalen welke prijs de digitale klant krijgt voorgeschoteld voor, bijvoorbeeld, vliegtickets. De toekomst lijkt aan het gepersonaliseerde prijskaartje dat voor iedereen anders uitvalt. Weg transparantie. Of wat te denken van de psychologische trucjes van een hotelvergelijker à la Booking? ‘Laatste kans! Nog 1 kamer vrij op onze site!’, schreeuwen de rode letters. En: ‘Net gemist! Uw data zijn populair’. Wat de meest rationele manier moet zijn om een onderkomen te boeken, ontaardt op die manier in een overhaaste zoektocht. Alsof je op een exotische markt vol schreeuwende kooplui staat.

Het ideaal van toezichthouders is totale transparantie. Maar kan dit economische systeem wel zonder duisternis? Op vakantie kwam ik zelfs de woekerende geldwisselaar weer tegen. Geen mens van vlees en bloed, maar in de vorm van de pinautomaat bij de kassa. Wilt u deze aankoop in vreemde valuta voldoen, luidt steevast de vraag op het scherm, of direct in euro’s? In dat laatste geval rekent de winkelier zijn eigen wisselkoers. Dat lijkt overzichtelijk, maar de Consumentenbond waarschuwde vorige zomer nog dat deze zogenoemde ‘Dynamic Currency Conversion’ extreem ongunstig kan uitpakken. Ik vrees dat we er toch massaal intrappen. Het maakt de schemerige hoekjes simpelweg te lucratief om definitief te verdwijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden