Donoren eisen 'vrede' voor hun geld

Donorconferentie in Egypte levert toezeggingen op van in totaal 4,4 miljard dollar...

Van onze verslaggeefster Sacha Kester

SHARM EL-SHEIKH Internationale donoren hebben maandag op een conferentie in de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh miljarden toegezegd om Gaza weer op te bouwen na de 22-daagse oorlog die Israël voerde tegen het Hamasbestuur.

Het geld wordt echter pas overgemaakt als aan een flink aantal voorwaarden is voldaan, waarvan verzoening tussen de Palestijnen onderling en een duurzaam staakt-het-vuren met Israël de belangrijkste zijn. Daarnaast moet Israël de grens met Gaza openstellen, zodat mensen en goederen het gebied kunnen bereiken.

Het eerste doel van de conferentie, het binnenhalen van de 2,8 miljard dollar die volgens de Palestijnse Autoriteit nodig zou zijn om Gaza weer op te bouwen, is in theorie ruimschoots gehaald. Er is voor ruim 4,4 miljard dollar toegezegd. De grootste donor is Saoedi-Arabië, met een miljard dollar. De Verenigde Staten beloofden 900 miljoen, de Europese Unie komt met 556 miljoen, Qatar geeft 250 miljoen en Algerije 100 miljoen.

Maar dan willen de donoren wel eerst ‘vrede’ zien; een woord dat de sprekers tijdens de conferentie niet genoeg in de mond lijken te kunnen nemen. Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton, die het Midden-Oosten in deze functie voor het eerst aandoet, kan de crisis in Gaza niet los worden gezien van het vredesproces. ‘Door hulp te verlenen aan Gaza hopen we ook de omstandigheden te creëren waarin een Palestijnse staat kan worden verwezenlijkt; een staat die in vrede leeft met Israël en zijn Arabische buren en die verantwoording aflegt aan zijn inwoners.’

Ook Mahmoud Abbas, de president van de Palestijnse Autoriteit, noemde geld zonder een politieke oplossing ‘onvoldoende’. De steun was welkom, maar hij wees erop dat reconstructie en ontwikkeling ‘nergens toe leidt’ als het conflict met Israël niet tot een oplossing wordt gebracht.

Grote afwezige op de conferentie was Hamas, de groepering die het in Gaza voor het zeggen heeft en die door zowel de Verenigde Staten als Europa als een terroristische organisatie wordt beschouwd. Alle donoren benadrukten dat de hulp niet via Hamas moet worden verspreid, om te voorkomen dat die organisatie geld en middelen misbruikt, en dat de wederopbouw pas kan beginnen als Hamas het gebied niet meer bestuurt.

Maar het probleem ligt niet alleen bij de Palestijnse verdeeldheid of de rol van Hamas. Om de hulp – en later het cement en de bouwstenen – naar Gaza te brengen, moeten ook de grenzen open die nog steeds door Israël worden geblokkeerd uit vrees dat Hamas zich zou kunnen herbewapenen. Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, die tijdens de conferentie een bezoek heeft gebracht aan Gaza, noemt de grensblokkades ontoelaatbaar. ‘Hulpverleners hebben geen toegang. Levensmiddelen en medicijnen kunnen het gebied niet in. Ons eerste en belangrijkste doel is daarom dat de grenzen open gaan’, zei hij tegen de donoren. Tegelijkertijd noemde hij het ‘van essentieel belang’ dat voorkomen wordt dat er wapens naar Gaza worden gesmokkeld.

‘De hoop op een politieke oplossing klonk breed door in de bijdrage van alle deelnemers’, zei de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen, na afloop van de conferentie. ‘Ook de Arabische landen pleitten voor de weg van vrede en onderhandelingen, wat ik vertaal als een signaal aan Hamas dat de organisatie zich moet afkeren van de weg van het wapen. Als niet aan de politieke voorwaarden wordt voldaan, heeft hulp weinig zin. Het risico op nieuw geweld is dan te groot.’

Samenwerken met Hamas is wat hem betreft geen optie. ‘Ik hoop dat de Palestijnse partijen een technocratische regering vormen die alle vormen van geweld afzweert, en de staat Israël erkent. Maar als Hamas alleen oorlog wil voeren, dan houdt alles op.’

Dat Hamas sinds het offensief in Gaza aan populariteit heeft gewonnen – en dat de deelname van de Palestijnse Autoriteit aan het vredesproces volgens de bevolking niets heeft opgeleverd – is volgens de minister geen reden toch met Hamas om de tafel te gaan zitten. ‘Het vredesproces kan de bevolking wél iets opleveren. Juist daarom zijn we hier in Egypte. Om te laten zien dat er een alternatief is, en dat de vreedzame weg loont. De internationale gemeenschap doet zaken met president Abbas, en die steun, financieel en politiek, is duidelijk zichtbaar. Het is eigenlijk een grote wortel die we ze voorhouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden