Column Peter de Waard

Doen de begrotingscijfers er zelf nog toe?

‘Geen baard of wel een baard?’, was dinsdag de hamvraag die Joris van Poppel stelde aan het publiek voor paleis Noordeinde. Astrid Kersseboom wilde vooral weten wat de kamerheer en grootmeester nu precies op Noordeinde doen.

Er is een tijd geweest dat hooggeleerde economen de belangrijkste beschouwers waren op de derde dinsdag van september. In de tijd van de premiers Den Uyl en Lubbers ontwarden zij de cijferbrij. Maar inmiddels hebben de stylistes en modekenners de hoofdrol opgeëist. De koopkrachtplaatjes zijn verdrongen door de hoedjes en de jurk van Jan Taminieu (‘Mij valt het decolleté op’, zei Astrid Kersseboom). De folklore is belangrijker geworden dan de stand van ’s Rijks financiën.

Kijkers moeten vooral niet lastig worden gevallen met de inhoud. Dan zappt iedereen meteen weg naar Eurosport of ONS voor het volleybal of een herhaling van ’Allo ’Allo.

Prinsjesdag is vooral entertainment, belangrijker voor RTL Boulevard dan voor Nieuwsuur. Het past helemaal in de trend van een groeiende apathie voor de politiek en toenemende tevredenheid over het eigen leven waarvan het Sociaal en Cultureel Planbureau vorige week gewag maakten. Kranten gooien er op de dag na derde dinsdag allang geen bijlages tegenaan, waarvan de uitgaven van elk departement nog eens worden doorgespit.

De officiële reden is dat het toch allemaal is uitgelekt. Maar het zal er ook mee te maken hebben dat niemand het in deze tijd meer leest. Nu moet iedereen ook nog alle berichtjes op Twitter, Facebook en Whats­App doorvlooien voordat er tijd voor iets serieus is.

Het is het tijdperk van de individualering. Wat een kennis op Facebook over de ziekte van de huiskat meldt, is belangrijker dan dat het ministerie van Defensie zeven F35-vliegtuigen extra heeft besteld. De optelsom van inkomsten en uitgaven is bijzaak.

De koning zei het zelf in de Troonrede: ‘Vaak voeren we discussies aan de hand van cijfers. Maar de levens van ruim 17 miljoen individuele Nederlanders passen niet in een mal. Mensen volgen een opleiding, veranderen van baan, starten een onderneming, kopen een huis, gaan relaties aan, krijgen kinderen, of worden getroffen door ziekte of verlies van een dierbare. Het zijn dit soort keuzes en gebeurtenissen die grote impact hebben. Veel groter dan een koopkrachtcijfer, een macro-economisch groeipercentage of een belastingmaatregel.’

Het is ook een vorm van luxe. Het belangrijkste cliché van 2019 is dat het geld tegen de plinten klotst. Natuurlijk mogen de fractievoorzitters er even hun gebruikelijke plasje overheen doen – die van de regeringspartijen vinden het allemaal prachtig, die van de oppositie niks – maar de buitenwereld wil eigenlijk niet weten wat ze zeiden, maar hoe ze eruitzagen.

Eigenlijk doet de begroting er niet toe. Het belangrijkste is het theater, met de hamvraag of de koning de baard had laten staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden