DNB ziet risico's op mondiale beurskrach duidelijk toenemen

Met het zweet in de handen slaat De Nederlandsche Bank de ontwikkelingen op de effectenbeurzen gade. De toezichthouder op de financiële sector ziet de risico's op een nieuwe mondiale beurskrach duidelijk toenemen. In een risicoanalyse die DNB vandaag heeft gepubliceerd wijst het instituut met de beschuldigende vinger naar de centrale banken. Hun beleid (extreem lage rente, geldkraan wijd open) vergroot de kans op ongelukken, aldus de DNB-economen.

DNB-president Klaas Knot. Beeld anp

DNB maakt in zijn halfjaarlijkse risicoanalyse opvallend veel woorden vuil aan de 'toenemende nervositeit' op de financiële markten. Het aantal grote koersbewegingen in één dag of over een tijdspanne van enkele dagen is de afgelopen maanden duidelijk toegenomen, constateert DNB. De geschiedenis leert dat dit vaak een slecht teken is, omdat dergelijke wisselvalligheid een manifestatie is van zenuwen en gebrek aan vertrouwen onder beleggers.

DNB-president Klaas Knot wees op 'ongewone prijsbewegingen', zoals een extreme stijging van de rente op Duitse staatsobligaties op 7 mei. 'We hebben de laatste tijd op de beurzen forse prijsaanpassingen gezien en dat heeft alles te maken met het beleid van de centrale banken. Door dat beleid zijn beleggers meer risico's gaan nemen. Dat beleid heeft daardoor ook de risico's op zeepbelvorming op de beurzen vergroot.'

Kritiek op ECB

Knot heeft zich begin dit jaar publiekelijk gedistantieerd van het besluit van de Europese Centrale Bank om de Europese economie aan te jagen met een gratis geldvloed van honderden miljarden euro's (kwantitatieve verruiming). Knot, die in het ECB-bestuur zit, stemde met enkele andere bestuurders tegen dit gelddrukprogramma, maar kreeg de meerderheid tegen zich. Sindsdien laat Knot zich (enigszins omfloerst, zoals het centrale bankiers betaamt) geregeld kritisch uit over het beleid van de centrale banken. Die gaan op dit moment allemaal door roeien en ruiten om de economie aan te jagen en de beurzen op te peppen met 'onconventionele maatregelen'.

De centrale banken hebben het economisch herstel hiermee inderdaad gestimuleerd, onderkent DNB in zijn rapport. Maar de risico's beginnen zo langzamerhand zwaarder te wegen, vindt DNB. 'De lage rente zet mensen aan meer risico's te nemen, omdat ze anders geen rendement kunnen maken', zei Knot. 'De lage rente werkt door in de hele economie, terwijl toezicht en regelgeving slechts een deel van de financiële sector raken. Het effect van het beleid van de centrale banken is daardoor absoluut sterker dan de mogelijkheden van toezichthouders om die effecten in te dammen. De instrumenten waarover toezichthouders beschikken zijn gewoon niet opgewassen tegen de kracht van de lage rente en kwantitatieve verruiming.'

Als de centrale banken de rente op een gegeven moment weer verhogen, wat volgens Knot onvermijdelijk is, zijn de gevolgen voor de financiële markten niet te overzien, stelt hij. 'We hebben al een paar voorproefjes gezien van hoe heftig de beurzen dan kunnen reageren.' Bij wijze van positieve noot wijst DNB er wel op dat de verhoogde eisen voor banken het financiële systeem weerbaarder hebben gemaakt tegen een nieuwe financiële crisis. Daar staat dan weer tegenover dat koersbewegingen op de beurzen steeds meer correlatie vertonen, aldus DNB. Dus als de grondstoffenprijzen dalen, dalen ook de prijzen van andere effecten. 'De afgelopen jaren lijken de besmettingsrisico's op de financiële markten te zijn toegenomen. Tegen deze achtergrond kunnen schokken al snel resulteren in forse prijsaanpassingen', schrijft DNB in zijn risicoanalyse.

De Nederlandsche Bank. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.