De Europese Centrale Bank denkt aan het einde van de zomer te kunnen beginnen met het afbouwen van schuldaankopen.

nieuws

DNB-president Knot gooit steen in de vijver: ‘Het is logisch crisisaankopen Europese bank af te bouwen vanaf najaar’

De Europese Centrale Bank denkt aan het einde van de zomer te kunnen beginnen met het afbouwen van schuldaankopen.Beeld Getty Images

Dankzij het vlotte economische herstel kan de Europese Centrale Bank al na de zomer haar omstreden pandemie-schuldaankopen terugschroeven. Met die uitspraak heeft Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, woensdagochtend een flinke steen in de vijver gegooid.

Om de economie van de eurozone door de coronacrisis te helpen, koopt de Europese Centrale Bank (ECB) sinds een jaar extra staats- en bedrijfsschulden op. In totaal heeft de centrale bank hiervoor 1.850 miljard euro gereserveerd, waarvan op dit moment al de helft is uitgegeven. Het idee achter het zogenoemde ‘Pandemic Emergency Purchase Programme’ is dat ondernemingen en overheden goedkoper kunnen lenen. Dat zou goed zijn voor de economische activiteit, waardoor banen behouden blijven.

Einde schuldaankopen zicht

In een interview met persbureau Reuters laat Knot weten dat wat hem betreft het einde nu snel in zicht komt. ‘Als de economie zich ontwikkelt volgens de raming, zullen we betere inflatie en groei zien vanaf de tweede helft van het jaar’, zegt de hoogste centrale bankier van Nederland. ‘In dat geval lijkt het me logisch dat we vanaf het derde kwartaal de pandemie-noodaankopen geleidelijk kunnen gaan afbouwen en ze beëindigen in maart 2022, zoals voorzien.’

Deze week verhoogde het Internationaal Monetair Fonds haar groeiverwachting voor de eurozone. De economie zal dit jaar niet 4,2 procent, maar 4,4 procent groeien. Voor Nederland zijn de voorspellingen iets soberder: 3,5 procent. Al is dat nog altijd veel meer dan de ruim 2 procent waar het Centraal Planbureau op rekent. Veel hangt daarbij af van het vaccinatietempo.

Pensioenfondsen klagen

Met zijn uitspraken loopt Knot vooruit op een netelige discussie binnen de Europese Centrale Bank. Voorstanders van een soepel monetair beleid, vooral uit de Zuid-Europese landen, pleitten in het verleden telkens weer voor verlenging of uitbreiding van de steunaankopen. Dat houdt de kosten van hun staatsschuld laag. Knots uitspraken zullen zij hem wellicht niet in dank afnemen.

In landen als Nederland en Duitsland ligt dat anders. Spaarders en pensioenfondsen klagen al jaren over de miljardenvloed uit Frankfurt. Die houdt de rente laag. Daardoor kunnen de pensioenuitkeringen niet meestijgen met de inflatie, en moeten ze in sommige gevallen zelfs worden verlaagd. Om een idee te geven: een daling van de rente met 1 procent kan de dekkingsgraad van een pensioenfonds met 12 procent doen kelderen.

Zelf noemt Knot in het vraaggesprek de stijgende huizenprijzen als gevaarlijkse neveneffect. ‘Ik vind het behoorlijk zorgwekkend dat we de diepste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog meemaken, maar dat de huizenprijzen onverminderd toenemen.’

Kloof in het bestuur

Het zou niet voor het eerst zijn dat de centrale bankiers met elkaar botsen over het onorthodoxe goedkope geldbeleid. Onder het bewind van de vorige ECB-president, Mario Draghi, liepen de gemoederen regelmatig hoog op. Naar verluidt was de sfeer op de hoogste verdiepingen van het hoofdkwartier in Frankfurt, waar de belangrijkste bestuurders zetelen, op sommige momenten ijzig. Meerdere Duitsers vertrokken met ruzie.

Zelfs áls de ECB spoedig een punt zet achter haar pandemie-ingrepen, staat haar geldkraan overigens nog wijd open. Het oude schuldaankoopprogramma, dat stamt uit de eurocrisis, loopt namelijk gewoon door. De teller daarvan staat op een onwaarschijnlijke 2.948 miljard euro.

Een verhoging van de rente is al helemaal toekomstmuziek. Het belangrijkste ECB-tarief is met -0,5 procent negatief. Een andere opvallende crisismaatregel zijn de spotgoedkope, langlopende leningen aan banken. Zolang zij dat geld gebruiken om kredieten te verstrekken aan ondernemers en huishoudens, kunnen ze tot 1 procent rente cadeau krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden