DNB: integriteit Nederlandse banken niet op orde

De Nederlandse financiële sector spant zich niet genoeg in om witwassen, corruptie en geldstromen naar terroristen te voorkomen. Dat concludeert De Nederlandsche Bank (DNB) na een integriteitsonderzoek onder 170 financiële instellingen.

Huis in Spijkenisse, verkocht. DNB heeft de grootste moeite de Nederlandse hypotheeknormen in Europa te 'verkopen'. Beeld Funda

Slechts zeven van de onderzochte instellingen hadden hun zaakjes helemaal op orde, zei DNB-directeur Integriteit Frank Elderson maandag. De meeste integriteitsproblemen komen volgens hem voor bij betaalinstellingen en trustkantoren. In het openbare register van DNB zijn 907 betaalinstellingen opgenomen. In die lijst figureren naast bekende betaaldiensten als Moneytrans en American Express nogal wat obscure betaaldiensten.

Over de integriteitsbewaking bij de 264 geregistreerde trustkantoren die Nederland rijk is, sloeg DNB vorig jaar al alarm. Bij een steekproef onder tien trustkantoren die eind 2013 werd uitgevoerd, bleken er maar liefst acht niet aan de normen te voldoen. DNB noemde de resultaten van de steekproef toen 'verontrustend'. Blijkbaar zijn er anderhalf jaar later nog genoeg vuiltjes aan de lucht, gezien de tevredenheidscore van 7 uit 170 in het nieuwe DNB-onderzoek.

Elderson: 'De kwetsbaarheid van de financiële sector voor financiële criminaliteit is onverminderd groot. Het ontbreekt vaak aan basale kennis over de risico's van dit soort criminaliteit. Het criminele geld zoekt de zwakste plek op in het systeem, daar waar de minste controle is.'

Bagatelliseren

Elderson constateert dat het integriteitsbeleid bij sommige instellingen het karakter heeft van een 'papieren afvinkoperatie'. Ook worden waarschuwingen van de toezichthouder niet altijd serieus genomen. 'We lopen nogal eens tegen ontkenningen aan. Het probleem wordt gebagatelliseerd met argumenten als: 'In Nederland komt witwassen toch niet voor?' Of: 'het zal zo'n vaart niet lopen'. Andere instellingen klagen tegen DNB dat al die regels hun verdienmodel aantasten. 'De business moet wel blijven draaien', krijgen de DNB'ers soms te horen.

De bestrijding van corruptie en witwassen, waaronder ook de financiering van terrorisme valt, is het komende jaar een van de speerpunten van het DNB-toezicht.

Een ander risico dat DNB in 2016 extra goed in de smiezen gaat houden, is de neiging tot casinogedrag bij sommige financiële instellingen. Vooral pensioenfondsen en verzekeraars hebben zoveel last van de lage rentestand, dat een aantal meer beleggingsrisico wil nemen om toch voldoende rendement te behalen. Ze redeneren als een gokker die veel geld heeft verloren en zijn inzet verdubbelt in de hoop dat een klapper hem uit de problemen helpt. 'Gambling for resurrection' noemt DNB dat.

Aflossingsvrije hypotheken

DNB-Directeur Toezicht Jan Sijbrand heeft ondertussen de grootste moeite de Nederlandse hypotheeknormen in Frankfurt te 'verkopen'. Nu het toezicht op de Nederlandse (groot)banken naar de ECB is verplaatst, beoordelen buitenlandse toezichthouders de Nederlandse banken. Sijbrand is slechts één van de leden van het hoogste bestuursorgaan van het SSM, de nieuwe Europese bankentoezichthouder. Sijbrand vertelde gisteren dat zijn buitenlandse collega's blijven vallen over de extreem hoge hypotheken die Nederlandse banken verstrekken, vooral omdat die vaak ook nog aflossingsvrij zijn.

Sijbrand heeft geprobeerd de zorgen van zijn SSM-collega's weg te nemen door hen een stresstest van de Nederlandse hypotheekportefeuilles voor te houden. Die door DNB uitvoerde risicoanalyse had een geruststellende uitkomst, aldus Sijbrand. Maar omdat de Nederlandse hypotheken zo afwijken van wat in andere landen gebruikelijk is, slaagt DNB er niet in toezichthouders uit andere eurolanden van zijn standpunt te overtuigen.

Sijbrand vreest dat de andere landen in meerderheid voor nieuwe regelgeving zullen stemmen die bepaalt dat banken die zulke hoge hypotheken op de balans hebben staan, extra veel vermogen moeten aanhouden. Nederlandse banken zouden dan aan strengere kapitaaleisen moeten voldoen dan hun buitenlandse concurrenten. Omdat zeer hoge en aflossingsvrije hypotheken een puur Nederlands fenomeen zijn, heeft Sijbrand op dit punt bitter weinig medestanders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.