Dit lijkt het einde van de tumultueuze droomcarrière van Akzo-topman Büchner

Akzo-topman Ton Büchner stapt om gezondheidsreden op. Mogelijk is de felle overnamestrijd met concurrent PPG hem toch te veel geworden. Wat ging er aan zijn vertrek vooraf?

Büchner op de trap van het hoofdkantoor aan de Zuidas in Amsterdam Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Büchner op de trap van het hoofdkantoor aan de Zuidas in AmsterdamBeeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Hij smeet met energie, zo bekende hij zelf. Akzo-topman Ton Büchner draaide werkdagen van meer dan 16 uur. 'Ik spring vol in het zwembad, geef 200procent', zei hij daarover in een interview.

Hij vond die extreme werktijden geen probleem, omdat die hem net zoveel energie zouden geven als ze hem kostten. Zijn Zwitserse vrouw zou ervoor zorgen dat de lijntjes niet braken. Hij kon zich ontspannen met muziek, wandelen met de hond en snowboarden in de bergen, schreef Het Financieele Dagblad.

Mogelijk is het toch te veel geweest. In 2012 was hij al even uit de roulatie. En na een aantal tropenmaanden die in het teken stonden van een keihard overnamegevecht met de Amerikaanse concurrent PPG, voelde Büchner zich opnieuw niet goed, zei president-commissaris Antony Burgmans woensdag in een toelichting op Büchners plotselinge vertrek. 'Büchner voelde dat hij zijn gezondheid in gevaar zou brengen als hij zich nog langer zou blootstellen aan de druk die zijn baan met zich meebrengt.'

Burgmans kon geen nadere details geven 'ik ben geen dokter' maar zei dat Büchner pas de laatste dagen gezondheidsklachten heeft gekregen. Die klachten zouden in elk geval geen direct verband houden met de inmiddels gesneefde overnamepoging. 'De situatie met Büchner is pas de laatste paar dagen ontstaan. Het is met grote spijt dat Ton terugtreedt', aldus Burgmans.

Dit keer zag Büchner er blijkbaar geen been meer in een tijdelijke pauze in te lassen, zoals vlak na zijn aantreden in 2012. Toen moest hij maandenlang afhaken vanwege volgens de formele verklaring van Akzo destijds 'ernstige verschijnselen van oververmoeidheid'. 'Voor mij was dit een buitengewoon moeilijke beslissing, maar mijn focus moet nu op mijn gezondheid liggen', stelde de 52-jarige Büchner gisteren in een persbericht.

Gespreid bedje

Het lijkt het definitieve einde van een tumultueuze droomcarrière van de zo minzaam overkomende Brabander. In de keiharde strijd met de Amerikaanse aasgieren die een overname van zijn bedrijf wilden afdwingen, kon hij geen zwakte tonen en moest hij eventuele twijfels en onzekerheden verbergen.

Ton Büchner werd in 1965 geboren in Cuijk als zoon van twee fysiotherapeuten. Hij hield van muziek en twijfelde tussen een opleiding aan het conservatorium (hij speelt klarinet) en een studie aan de Technische Hogeschool (nu TU) in Delft. Hij koos voor het laatste en ging civiele techniek studeren. Hij haalde daarna nog een MBA in Lausanne en een korte opleiding aan Stanford University in Californië. Na zijn studie zocht hij het avontuur en werkte hij enige jaren in de olie-industrie in Indonesië en Maleisië. In 1994 maakte hij de overstap naar de Zwitserse machinebouwer Sulzer (pompen, leidingen, olieplatforms) , waarvan hij in 2007 bestuursvoorzitter werd.

Hans Wijers, die AkzoNobel omvormde van een chemieconcern tot een verfmultinational, haalde hem als zijn beoogde opvolger naar AkzoNobel vanwege Büchners ervaring in opkomende markten. Voor Akzo zou daar in de toekomst de groei vandaan moeten komen, voorzag Wijers.

Voormalig Akzo-topman Hans Wijers Beeld anp
Voormalig Akzo-topman Hans WijersBeeld anp

Kort nadat Büchner het stokje van Wijers had overgenomen moest hij vaststellen dat hij niet in een gespreid bedje kwam, maar een concern moest leiden dat in grote problemen verkeerde. Er ging te veel geld uit en er kwam te weinig binnen. AkzoNobel had zich eind 2007 vertild aan de overname van het Britse verfconcern ICI. Akzo moest bovendien jaarlijks honderden miljoenen bijstorten in het bedrijfspensioenfonds, dat met grote tekorten kampte. In plaats van zich bezig te houden met de groei van het concern, moest Büchner gaan saneren.

De problemen groeiden hem boven het hoofd. In september 2012, vijf maanden na zijn aantreden, meldde hij zich ziek. Toenmalig president-commissaris Karel Vuursteen liet Büchner niet vallen, hoewel er openlijk vraagtekens werden gezet bij zijn geschiktheid. Want mag de hoogste baas wel een burn-out hebben? Een maand later maakte AkzoNobel een verlies van 2,4 miljard euro bekend. Büchner keerde in december 2012 terug bij het bedrijf en nam meteen het roer in handen. Een week later werd de divisie decoratieve verven in de VS afgestoten.

Büchner kreeg AkzoNobel weer op de rit, ook dankzij het economisch herstel, waardoor de vraag naar verf en lakken toenam. Hij introduceerde bij AkzoNobel een Amerikaanse managementstijl. Hij nam de touwtjes in handen en centraliseerde de besluitvorming in het bedrijf. 'Dat betekent niet dat ik elke keer tegen managers zeg wat moet gebeuren, maar dat ik meerjarenafspraken maak die nagekomen moeten worden. Ik ben verantwoordelijk voor de hartslag van het bedrijf.'

Büchner introduceerde als algemene richtlijn drie Wetten (Veiligheid, Integriteit, Duurzaamheid) en vier Waarden (doen wat we beloven, samen winnen, de klant centraal, de beste zijn). Hij verlegde de focus naar het verbeteren van de winst per verkocht blik verf, waar die eerst lag bij het verkopen van zo veel mogelijk blikken. Om dit te bereiken sloot Büchner acht fabrieken of voegde ze samen. Ruim een jaar nadat hij topman was geworden, schreef de Volkskrant: 'De marge bij het verfonderdeel steeg afgelopen jaar naar ruim 9 procent. In 2012 was dat nog 2 procent.'

Lees verder over het aftreden van Ton Büchner

AkzoNobel-topman Büchner treedt per direct af wegens gezondheidsredenen. 'Besluit staat volledig los van bedrijfsstrategie. Het is een persoonlijke kwestie'.

Begin april stond AkzoNobel-topman Ton Büchner voor misschien wel de belangrijkste opgave uit zijn loopbaan. Hij moest zijn aandeelhouders ervan overtuigen dat zij het vijandige overnamebod van het Amerikaanse PPG moeten afwijzen. Een interview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden