'Dit is echt het allerlaatste uitstel'

Het moet een hectisch weekeinde zijn geweest voor Romano Prodi, voorzitter van de Europese Commissie, en Pedro Solbes, de Commissaris die over de fiscale displine van de eurolanden waakt....

Van onze correspondent Geert-Jan Bogaerts

Prodi en Solbes hebben het dilemma niet kunnen oplossen. De landen van de eurozone krijgen twee jaar langer de tijd, tot 2006, om hun begrotingen in evenwicht te brengen. Solbes' woordvoerder deed gisteren zijn uiterste best om het besluit te verkopen als een succes voor het Groei- en Stabiliteitspact, de overeenkomst die de landen van de eurozone een streng begrotingsbeleid oplegt. Maar zijn opdracht was bij voorbaat onmogelijk. Het uitstel kan niet anders worden uitgelegd dan een erkenning dat de druk van Frankrijk en Italië te groot is geweest.

Het Pact staat recht overeind, benadrukt de Commissie. Dat is waar: geen land wil morrelen aan de afspraak dat de begrotingstekorten de 3 procent van het bruto nationaal product niet mogen overschrijden. Dat zal Portugal merken: tegen dit euroland heeft Solbes nu de eerste formele stappen gezet op weg naar de boete die Lissabon opgelegd krijgt omdat het begrotingstekort zelfs boven de 4 procent kwam.

Maar het Pact uit 1997 kent ook nog een andere afspraak, die in vagere bewoordingen is opgesteld: de deelnemende landen verplichten zich 'op middellange termijn' te streven naar een begrotingsevenwicht. Die middellange termijn is later nader gedefinieerd: met de eeuwwisseling dienden de eurolanden hun begrotingstekorten te hebben weggewerkt. Later werd dat 2002, en nog later 2004. En nu besloten Solbes en Prodi dus dit weekeinde dat 2006 mogelijk moet zijn.

'Dit is echt het allerlaatste uitstel', verzekerde Solbes' woordvoerder woensdag keer op keer. De nieuwe afspraak is wat hem betreft geen verandering, maar een aanvulling op de eerdere akkoorden. Waar Frankrijk, Portugal, Italië en Duitsland nu de slechte conjunctuur aanvoeren als excuus voor hun falend begrotingsbeleid, zal dat in de toekomst niet meer mogelijk zijn, meent de Commissie.

Dat komt omdat zij in haar beoordeling voortaan ook rekening zal houden met het zogeheten 'structurele' begrotingstekort. Dat is het tekort nadat het saldo van overheidsinkomsten en -uitgaven wordt geschoond van conjuncturele invloeden. Zo zal een laagconjunctuur een negatieve invloed hebben op de belastinginkomsten en zal dus het begrotingssaldo een negatief effect ondervinden. De Commissie wil dat de vier genoemde eurolanden die nu nog een te groot tekort vertonen, hun structurele tekort met minstens een half procentpunt per jaar reduceren. Een slechte conjunctuur kan dan geen excuus meer zijn.

De financiële markten lijken wel geloof te hechten aan deze uitleg: de euro ondervond gisteren nauwelijks nadeel van wat sommige analisten uitlegden als 'geschipper' om de grote landen tegemoet te komen. De zeven eurolanden die geen begrotingsproblemen kenden, reageerden gisteren echter afhoudend op het Commissiecompromis. Ze voelen zich benadeeld: zij hebben zich de afgelopen jaren opofferingen getroost en bezuinigingen doorgevoerd om de begrotingsdoelstelling te halen, terwijl de landen die het minder nauw namen, nu beloond lijken te worden.

Het is dan ook de vraag of het Commissievoorstel, dat goedgekeurd moet worden door de ministers van Financiën, het zal halen. Frankrijk en Italië zijn positief, maar hebben samen geen meerderheid. Veel zal afhangen van wat Duitsland doet. Minister Eichel van Financiën staat bekend als een fiscale scherpslijper, een voorstander van een scherpe begrotingsdiscipline.

Hoe dan ook verdient de procedure geen schoonheidsprijs, zo erkennen ambtenaren van de Commissie achter de schermen. 'De indruk die we wekken, is er een van zwakheid, een van toegeven aan de grote landen, ook al zien we dat zelf anders', zegt een van hen. 'Om die indruk weg te nemen, zullen we in de toekomst wel strenger moeten worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden