Dit is de Vlaamse Dirk Scheringa

Reconstructie Optima Bank

Wat Dirk Scheringa met zijn DSB Bank was voor Nederland, is Jeroen Piqueur voor Vlaanderen. Zijn bank is failliet en laat veel gedupeerden achter. De Belgische politiek overweegt onderzoek.

Jeroen Piqueur, van appartementenhandelaar tot bankier. Beeld Emy Elleboog/ID

Het Belgische parlement beslist waarschijnlijk deze week over een parlementair onderzoek naar de ondergang van de Optima Bank. Niet alleen de failliete bank en oprichter Jeroen Piqueur liggen onder vuur, ook zijn er vragen over financiële toezichthouders en bij de bank betrokken politici.

De Vlaamse Dirk Scheringa, noemt het Vlaamse VRT Nieuws hem. Net als de oprichter van de Nederlandse DSB Bank is de Vlaming Jeroen Piqueur (1954) een selfmade zakenman die opklom tot bankier. Scheringa had zijn Museum voor Realisme en een landstitel met het door hem gesponsorde Alkmaarse voetbalclub AZ. Piqueur steunde clubs als AA Gent en bewoog zich voort in een Rolls Royce Phantom, Falcon 2000 privéjet of zijn superjacht Rubeccan van 43 meter.

Zowel Scheringa als Piqueur dupeerde met zijn werkwijze en faillissement duizenden mensen. Ook Piqueur zou zijn klanten veel te dure financiële producten hebben verkocht. Verder wordt hem verweten op grote schaal geld te hebben witgewassen.

Piqueur begon zijn carrière met de verkoop van timeshare-appartementen. Ook was hij betrokken bij een beleggingsmaatschappijtje in Amerikaans vastgoed, dat in 1992 failliet ging. Mogelijke vervolging van Piqueur ketste af wegens verjaring. Hij was toen al bezig met een eigen bedrijf voor particulier vermogensplanning.

Waar Scheringa doorgaans werd gemeden door het establishment, lukte het Piqueur om zich te verbinden met tal van Bekende Vlamingen en ondernemers. In april tekende de Belgische tennisser David Goffin - nummer 11 van de wereld - nog een sponsorcontract met Optima.

Ook politici mocht Piqueur rekenen tot zijn kring. De groei van zijn bedrijf en zijn netwerk kwamen hem goed uit toen de Belgische bank en verzekeraar Ethias in de problemen kwam. De staat schoot Ethias te hulp met 1,5 miljard euro. Naarstig werd gezocht naar een koper.

Toen diende Piqueur zich aan. Diens kandidatuur stuitte op bezwaren van de Belgische Centrale Bank. Over de financiering van het kleine Optima bestond onduidelijkheid, er lag te veel macht bij oprichter en ook de verdachte vastgoedavonturen van Piqueur waren nog niet vergeten. Maar Piqueur bleek de goede mensen te kunnen inzetten. De topman van Ethias was al ingelijfd door Optima.

Zo kon Piqueur in 2011 de sprong maken naar de echte bankenwereld. Maar die bleek gereguleerder dan hem lief was. Optima zou te gemakkelijk zijn omgesprongen met regels en voorschriften, de belangen van de bank en de vastgoedpoot van Optima hebben vermengd en uiterst vrijgevig zijn geweest voor de top, ondanks waarschuwingen van de toezichthouders.

Ruim drie weken geleden werd bekend dat Optima zijn bankvergunning moet inleveren, op last van de Belgische Nationale Bank. De rekeningen worden geblokkeerd om een bankrun te voorkomen. Toezichthouder FSMA schorst ook de verzekeringsvergunning van het bedrijf. Om te voorkomen dat hoofdaandeelhouder Piqueur geld wegsluist, stelde een rechtbank toezichthouders aan. Hij zou al een greep in de kas hebben gedaan door het uitkeren van een verboden miljoenendividend en het indienen van declaraties voor advieswerk.

Het faillissementsbericht werd door Piqueur 'met diepe pijn in het hart' ontvangen. Hij ontkent zich schuldig te hebben gemaakt aan onrechtmatigheden.

De politicus, de belastingambtenaar en de gedupeerden

De politicus

Zo'n achtduizend rekeninghouders moeten vrezen voor hun tegoed bij de failliete Optima Bank. De curator spreekt over een tekort van 20 miljoen euro of meer. België kent een staatsgarantie voor banktegoeden tot 100 duizend euro.

Advocaat Geert Lenssens noemt de affaire Optima 'een beerput'. In de Belgische krant De Morgen zei hij: 'Hier moet iedereen lessen uit trekken: de overheid, de controleurs en de politici.' Hij was eerder advocaat in grote fraudezaken, 'maar de tegenwerking is nog nooit zo groot geweest als bij Optima. Ik ben in dit dossier al behoorlijk geïntimideerd. En dat is ongehoord.'

De Vlaamse raadsman vreest dat de afwikkeling lang gaat duren. 'Door de politieke complicaties zou dit dossier wel eens zware vertraging kunnen oplopen.'

Hij is al enkele jaren bezig met zaken tegen woekerpolissen van Optima. Gecompliceerde producten, met hoge kosten, waarop zijn onwetende cliënten veel geld verloren.

Financiële fraude - niet alleen rond Optima - is in België een onderbelicht thema, meent hij. 'Als je al die zaken bij elkaar optelt, dan spreek je toch over 20 procent van de bevolking die het slachtoffer werd van oplichting.'

De Belastingrechercheur

In 2012 deed de Vlaamse Bijzondere Belastinginspectie een inval in het hoofdkantoor van de Optima Bank in Gent. Instigator was Karel Anthonissen (1954), een van de bekendste fiscale rechercheurs van België. Het vermoeden is dat de bank zwart geld van zijn Luxemburgse klanten heeft verstopt in belastingparadijzen en verzekeringsconstructies.

Anthonissen nam 3,5 terabyte aan informatie in beslag. In een interview riep hij klanten van Optima op om hun zwarte geld aan te geven. Een rechter vond al die publiciteit echter te veel van het goede. Hij verbood de informatie te gebruiken.

De Belgische commissie die onderzoek doet naar belastingontduiking via fiscale paradijzen (naar aanleiding van de publicatie van de Panama Papers) hoorde Anthonissen onlangs als expert. Hij diende een verklaring in over wat hij noemt de 'industrie van de belastingontwijking' en de 'eindeloze obstructies' in het handhavingssysteem in België. Hij schrijft dat 'de gewone belastingbetaler de strijd heeft verloren tegen een netwerk van bankiers en adviseurs die de overheden in hun greep hielden, ook om hun duistere zaakjes ongemoeid te laten.'

De gedupeerden

Zo'n achtduizend rekeninghouders moeten vrezen voor hun tegoed bij de failliete Optima Bank. De curator spreekt over een tekort van 20 miljoen euro of meer. België kent een staatsgarantie voor banktegoeden tot 100 duizend euro.

Advocaat Geert Lenssens noemt de affaire Optima 'een beerput'. In de Belgische krant De Morgen zei hij: 'Hier moet iedereen lessen uit trekken: de overheid, de controleurs en de politici.' Hij was eerder advocaat in grote fraudezaken, 'maar de tegenwerking is nog nooit zo groot geweest als bij Optima. Ik ben in dit dossier al behoorlijk geïntimideerd. En dat is ongehoord.'

De Vlaamse raadsman vreest dat de afwikkeling lang gaat duren. 'Door de politieke complicaties zou dit dossier wel eens zware vertraging kunnen oplopen.'

Hij is al enkele jaren bezig met zaken tegen woekerpolissen van Optima. Gecompliceerde producten, met hoge kosten, waarop zijn onwetende cliënten veel geld verloren.

Financiële fraude - niet alleen rond Optima - is in België een onderbelicht thema, meent hij. 'Als je al die zaken bij elkaar optelt, dan spreek je toch over 20 procent van de bevolking die het slachtoffer werd van oplichting.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.