Dit familiebedrijf levert aan bakkers in zeventig landen

'Zeeland is een prachtplek om te wonen en te werken'

Bapao, donuts, mince-pies - brood en gebak gaat er overal wel in. Zeelandia levert zijn ingrediënten voor bakkersproducten dan ook aan zeventig landen. Toch koestert het familiebedrijf zijn band met Zierikzee.

De fabricage van fondant bij Zeelandia in Zierikzee. Beeld Aurélie Geurts

In Scandinavië is de crème van een tompouce wit, in Zuid-Europa geel. In Duitsland iets ertussenin. Hoe meer je afdaalt van Noord- naar Zuid-Europa, hoe geler de crème. Michiel de Ruiter (55) glundert. Als buitenstaander heeft hij de banketbakkersgeheimen al aardig onder de knie. Net als de Zeeuwse cultuur.

Sinds twee jaar is hij de baas van Koninklijke Zeelandia, het grootste bedrijf van Schouwen-Duiveland. Al sinds 1900 voorziet dit familiebedrijf industriële en ambachtelijke bakkers van ingrediënten: bakpoeders, banketmixen, broodverbetermiddelen, spijs en marsepein.

Het hoofdkantoor ligt in het monumentale stadshart, waar het ooit allemaal begon. 'Had u vast niet verwacht, hier een bedrijf te vinden met fabrieken in 28 landen en een export naar zeventig landen', zegt hij.

De Ruiter is een carrièremanager die eerst voor McKinsey werkte, daarna jarenlang in de babymelk zat bij FrieslandCampina en ten slotte mede-eigenaar was van een zuivelbedrijf in Zwitserland. 'Toen ik hier werd gevraagd, was dat een geschenk uit de hemel. Zeeland is een prachtplek om te wonen en te werken.'

Hij is net terug uit Brazilië, waar Zeelandia al sinds 1977 actief is en 500 werknemers heeft. Hier worden, net als in China, nog groeipercentages van 10 procent gehaald. Maar ook in de westerse landen is sprake van een dynamische markt. Brownies, macarons, cheesecake, donuts, kerriebroodjes en bapao: overal hebben consumenten hun eigen voorkeuren.

In sommige landen willen mensen compacte cakes, in andere landen juist luchtige. Chinezen houden van hartige vullingen. Nederland is de belangrijkste markt voor amandelspijs. Maar Zeelandia levert ook aan mondiaal opererende ketens, zoals Dunkin' Donuts, Starbucks of McDonald's. Er is inmiddels een enorm breed assortiment van ruim 3.000 ingrediënten: 50 procent voor de productie van brood, 50 procent voor banket. Vaak zijn het mixen die zelf zijn ontwikkeld. Soms worden de grondstoffen 'in eigen huis' gekweekt. De Zeelandia-dochter in België heeft eigen boomgaarden voor de fruitvullingen.

Zeelandia is echter geen concurrent van de eigen klanten. Er wordt niet aan de eindgebruiker geleverd, hoewel op eigen proefbakkerijen alle producten worden getest en door professionele proevers beoordeeld. Alle aandacht is gericht op de bakkerijen, die op trends en veranderende voorkeuren van de klanten moeten reageren.

Michiel de Ruiter, baas van het Koninklijke Zeelandia. Directeur Michiel de Ruiter: 'Toen ik hier werd gevraagd, was dat een geschenk uit de hemel.' Beeld Aurélie Geurts

Speltbrood

Consumenten willen geen kunstmatige smaakversterkers, kleurstoffen en conserveermiddelen meer, zodat met natuurlijke bacteriën moet worden gewerkt om dezelfde effecten te bereiken. De behoefte aan authenticiteit heeft zuurdesem populair gemaakt. Ook willen mensen brood met minder suiker en minder zout. 'We proberen dan een product te creëren dat toch dezelfde smaak heeft.' Er is een toenemende vraag naar vezelrijke producten, zoals het bekende speltbrood. En dan is per land de voedselwetgeving weer anders. Zo'n 10 tot 15 procent van het personeel van Zeelandia werkt in de research.

Het bedrijf is nog altijd vast in handen van de nazaten van Herman Johan Doeleman. Die kocht in 1900 een recept voor het maken van beschuitgelei, waarmee hij in de keuken ging experimenteren. Het lukte hem om van vet, glucosestroop en Marseillaanse zeep beschuitgelei te maken en deze fabrieksmatig te gaan produceren.

Bakkers waren er dolblij mee, omdat ze nu zelf van het arbeidsintensieve uitkoken en indikken verlost waren. Het was de opstap naar een continue zoektocht naar nieuwe producten. In de vooroorlogse jaren ging Zeelandia onder de naam Carlo al een emulsie van olie en water maken om bakblikken mee in te smeren, zodat cakes perfect uit de oven konden worden gehaald. Het werd de grote doorbraak voor Zeelandia. Het vormde ook de basis voor Zea, de eerste van een lange reeks broodverbeteraars. Al in 1925 kreeg Zeelandia het predikaat hofleverancier en een kwart eeuw later de titel Koninklijk.

Hoewel Zierikzee destijds zeer afgelegen lag - er waren nog geen bruggen of andere oeververbindingen met Schouwen-Duiveland - groeide het bedrijf. In Nederland kwamen er dertig eigen magazijnen, waaronder in Veenendaal en Rotterdam. Nu zijn die niet meer nodig en kunnen de gele trucks van Zeelandia snel iedere uithoek bereiken.

Logo van de Koninklijke Zeelandia

Bedrijf Zeelandia Groep
Waar Zierikzee
Sinds 1900
Aantal werknemers 3.000
Jaaromzet 500 miljoen euro

Na de oorlog sloeg Zeelandia de vleugels uit naar Griekenland en Portugal. Daarna volgde de rest van de wereld: Zweden, Italië, Oekraïne, Zuid-Afrika, China en India. Oud-Hollandse koopmanschap is de kracht van Zeelandia, zegt De Ruiter. Daarom werd de onderneming vorig jaar naast Philips en Vopak genomineerd voor de prestigieuze Koning Willem I Prijs, in de categorie Grootbedrijf (Philips won).

Binnenkort wordt een nieuwe fabriek geopend in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. 'Het principe is simpel. Als wij in een land willen beginnen, zoeken we een zakenpartner die op de markt voor bakkerij-ingrediënten zit. Die levert de lokale kennis van de markt en doet de commercie. Wij leveren de techniek en de receptuur, en zo ontstaan joint ventures die soms al decennia opereren. Zes regiodirecteuren houden toezicht. Dat werkt goed. Ik ken geen grote miskleunen in de geschiedenis. Soms loopt een product niet. Maar Zeelandia heeft zich nog nooit uit een land hoeven terugtrekken.'

Omdat het een familiebedrijf is, kan het anticyclisch opereren. Op het moment dat de Russische economie in een diepe crisis verkeerde, werd een stuk grond bij Moskou gekocht om daar een bedrijf te beginnen. Toen niemand na het Brexitreferendum meer in Groot-Brittannië durfde te investeren, nam Zeelandia het bedrijf Flemings bij Manchester over dat taartvullingen maakt voor de Britse markt: mincemeat . 'Anders dan veel mensen denken komt daar geen vlees aan te pas. Het is een mix van noten, krenten en appel.'

Sinterklaas

Nu is het bedrijf vast in handen van de vierde generatie Doeleman, die 100 procent van de aandelen bezit en er niet over peinst er ook maar een te verkopen. Als het bedrijf in handen van private equity zou vallen, zou het met de fraaie vestiging in het centrum van Zierikzee snel gedaan zijn. Dan werd de grond van het hoofdkantoor meteen verkocht en zouden de administratie en de proefbakkerij plus het bedrijfsmuseum Om den Broode verkassen naar de fabriek op het industrieterrein buiten de stad. Maar de Doelemans koesteren de band met de lokale gemeenschap. Veel werknemers werken er al dertig jaar. Iedere werknemer krijgt een sinterklaaspakket, waarbij de directeur zelf helpt met inpakken. Met Oudjaar is er voor iedereen een oliebollenpakket. 'En met de jaarlijkse kermis krijgt elke werknemer 50 euro.'

Meer ondernemingen

Familie Thijssen bouwt occasions om tot offroad-reiswagens
Woestijnzand, rotsen, rivierbeddingen: de campers van Twiga Travel Cars zijn ervoor gemaakt. In hun garage in Ooij bouwen vader Willie en zoon Willem Thijssen occasions om tot wagens voor de echte wereldreiziger.(+)

Dit bedrijf maakt rollators met parkeersensoren werkelijkheid
Begin jaren tachtig bracht Premis Medical de ouderen in Nederland massaal aan de rollator. Na wat zware jaren en een heuse 'rollatorcrisis' is er nu weer ruimte voor groei en vernieuwing - mede dankzij de vergrijzing.(+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.