Dirks 'finest hour' bleek zijn Waterloo

De DSB Bank hoefde tijdens de crisis niet aan te kloppen voor staatssteun. De rol van oprichter Dirk Scheringa groeide....

Amsterdam Dirk Scheringa (59) had een droom. Zijn DSB Bank moest uitgroeien tot een grote landelijke bank die zich zou kunnen meten met De Grote Drie (ABN Amro, ING en Rabobank). Voor zichzelf koesterde hij ook grote aspiraties. De selfmade bankier uit Wognum hunkerde naar een plek in het pantheon der Gevestigde Orde. In het bankierswereldje werd altijd een beetje neergekeken op die voormalige politieman met zijn onorthodoxe bankbedrijf.

Dankzij de kredietcrisis kwam Scheringa’s doel vorig jaar bijna binnen handbereik. De respectabele, traditionele banken moesten gered worden door Wouter Bos. De elitaire bankiers uit de betere kringen werden met pek en veren besmeurd.

Het was Scheringa’s finest hour. De DSB Bank hoefde niet voor hulp aan te kloppen in Den Haag, en hield steeds zijn eigen broek op tijdens de kredietcrisis. De bank had zijn zaakjes dus kennelijk beter voor elkaar dan zijn uit de staatstrog etende concurrenten.

Ineens zag de gevestigde orde hem staan. Hij werd zelfs om advies gevraagd. Misschien had die volksjongen uit Grijpskerk het toch bij het rechte eind gehad met zijn alternatieve manier van bankieren.

Scheringa genoot zichtbaar van zijn nieuwe status van Orakel van Wognum. Hij zag zichzelf wel in de rol van ‘gevolmachtigd crisisminister op financieel gebied’, bekende hij begin maart dit jaar. Oftewel: Scheringa stelde zich belangeloos beschikbaar om het land te redden van de kredietcrisis. Er werd niet eens hard om gelachen.

Aan de poten van zijn moeizaam veroverde troon werd toen al stevig gezaagd. Kort na Scheringa’s open sollicitatie naar de functie van ‘redder des vaderlands’ stelden de SP-Kamerleden Irrgang en Jansen Kamervragen aan minister Bos (Financiën) over mogelijke koppelverkooppraktijken bij DSB. Zij wilden van de minister weten of de toezichthouders in actie gingen komen. Bos antwoordde op 9 april dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) ‘de afgelopen jaren relatief veel klachten heeft ontvangen over de producten van DSB’ en ‘al enige tijd’ onderzoek deed naar de activiteiten van DSB.

Verhalen over het maltraiteren van klanten door adviseurs van DSB Bank en zijn dochters deden toen al jaren de ronde. Af en toe kwamen er schrijnende verhalen in de media: over DSB-klanten die krom lagen om hun rentelasten te betalen omdat hun hypotheekschuld om onduidelijke redenen ineens veel hoger was dan de waarde van hun woning. Maar harde bewijzen van onwettig handelen door DSB ontbraken.

De klanten bleven ook gewoon komen. Veel van hen vielen voor de lage hypotheekrente en hoge spaarrente die de bank in eerste instantie bood (en die – zoals inmiddels duidelijk is geworden – gecompenseerd werd door hoge afsluitprovisies en de koppelverkoop van overbodige verzekeringen). Anderen reageerden op de wervende reclamespotjes van dochters als Becam, lenen.nl en Frisia Financieringen. De spot met voormalig Ombudsman Frits Bom als ‘leenman’ in de hoofdrol won in 2004 de Loden Leeuw voor irritantste reclamefilm, maar effectief waren ze kennelijk wel.

Het financiële adviesbureau Frisia Bureau dat Scheringa in 1975 samen met zijn echtgenote Baukje begon, werd in 1998 ondergebracht in de DSB Groep en eind 2005 kreeg de DSB Bank een volledige bankvergunning. Het imperium van de Groningse kaasmakerszoon omvatte sinds 1993 ook voetbalclub AZ en sinds 1997 het Scheringa Museum voor Realisme in zijn woonplaats Spanbroek.

Nadat Bos de Kamer had ingelicht over het onderzoek van de AFM tegen DSB, stortte het consumentenprogramma TROS Radar zich op de DSB Bank. Dat bracht de bal aan het rollen. In juli legde de AFM twee bestuurlijke boetes op aan DSB. De bank had volgens de toezichthouder te weinig interne controlemechanisme om ‘overkreditering’ bij klanten te voorkomen.

Achter de schermen was De Nederlandsche Bank toen waarschijnlijk ook al in actie gekomen, mogelijk op aandringen van VVD-prominent Frank de Grave, die in mei na koud twee maanden commissariaat bij DSB onverwacht en om onduidelijke redenen zijn biezen pakte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.