Directeur van Haagse Tramweg Maatschappij waarschuwt tegen marktwerking 'Openbaar vervoer heeft nationale aanpak nodig'

De Tweede Kamer vergadert maandag over monopolieposities in het openbaar vervoer. Directeur T. Kaper van de HTM pleit, nu het nog kan, tegen concurrentie....

AUKJE VAN ROESSEL

Van onze verslaggeefster

Aukje van Roessel

DEN HAAG

Als minister Jorritsma van Verkeer de openbaarvervoerbedrijven wil prikkelen dan weet directeur T. Kaper van de Haagse Tramweg Maatschappij (HTM) nog wel een manier. 'Ik zou beloond willen worden op resultaat. Zoals bijvoorbeeld op het verminderen van de files op de Utrechtse Baan. Daar durf ik best een contract op af te sluiten. Maar zo wordt in Nederland nog niet gedacht.'

Maandag praat de Tweede Kamer met Jorritsma over haar voorstellen de concurrentie in het openbaar vervoer te vergroten. Gaat de Tweede Kamer akkoord, dan is het afgelopen met de monopoliepositie van bijvoorbeeld de HTM en de busmaatschappij ZWN in Den Haag. De minister verwacht dat concurrentie leidt tot kostenbesparingen én beter openbaar vervoer.

Kaper gelooft daar niet in. 'Concurrentie is niet het redmiddel, zoals de minister denkt. Ik zou willen dat er iemand opstond die durfde te zeggen: op het dossier van het openbaar vervoer laten we de marktwerking achterwege, want we hebben hier een nationaal plan van aanpak nodig. Maar dat gebeurt niet. Men wil alleen nog maar de eigen zin doordrijven. Deze week is het voor het laatst dat ik kan zeggen: weet waar je aan begint'

De directeur van de HTM weet dat een pleidooi om af te zien van concurrentie uit zijn mond verdacht klinkt. 'Maar dan vergeet men dat de HTM niet alleen maar kan verliezen bij de introductie van marktwerking. Wij kunnen ook groeien, want we krijgen de mogelijkheid mee te gaan concurreren in bij voorbeeld Groningen of Maastricht.'

Jorritsma wil marktwerking, zoveel is Kaper duidelijk. Maar wat de overheid verder eigenlijk wil met het openbaar vervoer is hem volstrekt onduidelijk. 'Wil de overheid dat een oudere vrouw in een kleine plaats als het Friese Appelscha makkelijk vanuit haar huis met het openbaar vervoer kan reizen? Of wil men met het openbaar vervoer in drukke regio's de files verminderen en de steden tegen dichtslibben behoeden? Wat zou het heerlijk zijn als politieke partijen een duidelijke keuze maakten. Maar dat durven ze niet. Ze sparen de kool en de geit, omdat ze niet meer goed weten waar hun achterban zit.'

Als het de overheid om een aanpak van het fileprobleem te doen zou zijn, dan is volgens Kaper niet concurrentie maar juist samenwerking het parool. 'Alleen bij een integratie van trein, tram, bus en metro kun je het openbaar vervoer een concurrent maken van de auto. Want de auto is natuurlijk onze échte concurrent.'

De HTM heeft lang geprobeerd de marktwerking tegen te houden. Van die strategie is ze afgestapt, wat niet wil zeggen dat Kaper in marktwerking gelooft. Maar wat gebeurde er? 'Toen kregen wij ineens de vragen en de twijfels te horen. Hoe moet dat dan met de trams en de rails, vroegen ze ons. Wie is eigenaar daarvan of heeft er zeggenschap over? Toen hebben wij gezegd: dat is jullie probleem.'

Voor die problemen zijn echter nog geen oplossingen. Kaper geeft een voorbeeld van een vraagstuk waar nog niemand het antwoord op heeft. 'Trams koop je niet uit de showroom. Trams zijn maatwerk en daarom erg duur. Stel, een bedrijf krijgt de concessie om hier in Den Haag voor zes jaar een aantal lijnen te rijden. In dat aantal jaren kan hij de trams niet afschrijven, want dan wordt het kaartje veel te duur. Na die zes jaar de trams verkopen zou kunnen, maar veel zal het bedrijf er niet voor krijgen. Want de volgende concessiehouder weet dat het vorige bedrijf de trams alleen aan hem kwijt kan.'

Ook voor de investeringen in de rails en andere infrastructuur is nog geen oplossing bedacht. 'In Den Haag is dat nu allemaal eigendom van de HTM. Het gewest Haaglanden zou dat van ons kunnen kopen. Maar voor die eigendomsoverdracht is een notaris nodig en er moet overdrachtsbelasting worden betaald. Allemaal kosten. Is dat de bedoeling? Ik denk het niet.

'Je kunt natuurlijk het eigendom en onderhoud bij HTM laten, net als bij de spoorwegen. Het aansturen van dat bedrijfsonderdeel kan Haaglanden dan doen. Maar dat vind ik allemaal erg kunstmatig. En dan vraag ik maar weer: wat is daarvan het voordeel?'

Volgens Kaper heeft Nederland een openbaar vervoer waar men zich in het buitenland de handen bij aflikt. 'Nergens in Europa is het ideaal. Wij gaan ons systeem met gebreken vervangen door een met andere gebreken. Ik ben bang dat alleen zal worden afgerekend op kosten, niet op het doel wat we met het openbaar vervoer willen bereiken. Ik vind dat hartstikke gevaarlijk.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden