Directeur Rob Lubbers ziet veel potentie in door Pakhoed afgedankt Furness 'De hele wereld roept om een rendement van 15 procent'

Hollandia Kloos, het bedrijf van de familie Lubbers, verandert opnieuw van gedaante. Enkele jaren geleden vormde het staalconstructiebedrijf zich om in participatiemaatschappij HIM, actief in windenergie....

JELLE BRANDSMA

Van onze verslaggever

Jelle Brandsma

KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

Mannen in gele regenpakken sjouwen met stalen balken op het bedrijfsterrein van Hollandia Kloos. Her en der liggen metalen skeletten verspreid. Een vrachtwagen rijdt vaten met moeren naar binnen. Het terrein van Hollandia Kloos ligt naast dat van Lubbers' Constructiewerkplaats in Krimpen aan den IJssel.

De twee bedrijven vormen voor de broers Rob en Ruud Lubbers de oorsprong van hun zakelijke beslommeringen. In zijn sober ingerichte kantoor houdt Rob Lubbers de werkzaamheden bij Hollandia Kloos nog zijdelings in de peiling. Zijn aandacht gaat dezer dagen uit naar de overname en hernieuwde beursgang van Furness, een conglomeraat actief in de autohandel, overslag in de Rotterdamse haven en logistieke dienstverlening.

Hollandia Industriële Maatschappij (HIM), een beursfonds waarvan de familie Lubbers 77 procent van de aandelen bezit, koopt Furness en betaalt met de opbrengst van de uitgifte van nieuwe aandelen en de verkoop van een aantal bestaande activiteiten. Het resultaat is dat de familie Lubbers een belang van 15 procent houdt.

Furness is nu nog eigendom van Pakhoed. Dit concern wil zich toeleggen op tankopslag en distributie van chemicaliën en ziet daarom geen brood meer in de activiteiten van Furness. De groep heeft een moeilijke periode achter de rug. Lubbers is toch optimistisch: 'Furness heeft potentie, mits je er bij een overname niet teveel voor betaalt. Daarover hebben we onderhandeld.' Bovendien is Lubbers 'gebiologeerd' door transport: 'Hoe kan het efficiënter?'

Belangrijke onderdelen van Furness zijn het havenbedrijf Seaport waar fruit en grondstoffen voor de papierindustrie worden gelost en geladen, de autodealers voor bijvoorbeeld DAF-trucks en Volvo en logistieke dienstverleners die vervoer voor anderen organiseren. Tot de fusie met Pakhoed in 1990 had Furness al een notering aan de effectenbeurs.

Er werken ongeveer 2000 mensen. Op ongeveer 600 miljoen gulden omzet werd vorig jaar een verlies geleden van 1,8 miljoen gulden. Lubbers verwacht dit jaar 3,5 miljoen winst. Hij wil een partner zoeken voor Seaport, die voor de distributie van het fruit zorg draagt.

Om investeerders te vinden voor HIM Furness praat Lubbers met grote institutionele beleggers zoals verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen. Lubbers legt ze uit dat hij volgend jaar al een rendement van 10 miljoen gulden verwacht. Maar hij heeft een broertje dood aan het alleen maar najagen van winststijging. 'Winst is noodzakelijk in het bedrijfsleven. Dat is het fundament voor de continuïteit van de onderneming, maar wanneer die primaire doelstelling is bereikt, zijn er nog andere zaken.'

'Te vaak is alles gericht op de voorzitter van de raad van bestuur die roept dat er zoveel procent meer winst zal zijn. En als dat niet gehaald wordt, valt iedereen over hem heen. Er zijn nog wel andere problemen waarover je je als ondernemer druk kunt maken. De werkloosheid bijvoorbeeld. Je kunt je afvragen of je aan de werkgelegenheid een bijdrage kunt leveren.'

Zelf was Lubbers voorzitter van de arbeidsvoorziening in Rijnmond. Hij pleit al jaren voor een 'huisarts-model', waar de werkloze aan één loket terecht kan voor een baan en uitkering. Lubbers concludeerde vorig jaar dat er in de regio te weinig ruimte was voor een eigen beleid en trad af.

Lubbers verwacht dat Furness een rendement op het eigen vermogen kan halen van 10 tot 15 procent. Dat betekent ongeveer 10 miljoen gulden winst. Maar hij relativeert dat: 'De hele wereld roept dat er een rendement moet komen van 15 procent. Niemand kan uitleggen waarom dat 15 procent moet zijn. Het is maar net wat er in de markt leeft. Wij zeiden vroeger altijd: anderhalf keer het rendement op staatsleningen. Dan heb je met de huidige interest genoeg aan 9 procent. 15 procent stamt uit de tijd waarin de rente in dit land hoog was.'

'Ik wil best risico nemen, een beetje pionieren. Ik vind het niet erg om over een slootje te springen. Natte enkels zijn geen probleem, maar ik heb er een hekel aan om tot de knieën in het water te staan.'

Met de aankoop van Furness neemt Lubbers zelf het roer een paar jaar in handen. 'Niet te lang. Op termijn wil ik terugtreden als directeur van de nieuwe combinatie HIM Furness.' Vijf jaar geleden wilde hij het al kalmer aan gaan doen maar dat is hem tot op heden niet gelukt.

Toen zijn vader overleed werd Rob Lubbers op nog maar 27-jarige leeftijd directeur van het familiebedrijf Hollandia. Vanaf een schilderij aan de wand tuurt zijn pa nog dagelijks op de werktafel van zijn zoon. Rob's jongere broer Ruud kwam een paar jaar later bij Hollandia in dienst als directiesecretaris. Na de fusie met Kloos in 1978 telde de onderneming 600 werknemers.

Lubbers: 'Toen ik begon was iedereen vijf tot tien jaar ouder dan ik. Nu zijn heel veel mensen in je relatienetwerk vijf tot tien jaar jonger.' Lubbers constateerde dat vijf jaar geleden al en zocht jonge directeuren voor de dagelijkse leiding. Deze managers namen ook aandelen in hun firma. Hollandia Kloos werd een participatiemaatschappij en omgedoopt tot Hollandia Industriële Maatschappij.

Participatiemaatschappijen zijn actieve beleggers. Om consolidatie van de resultaten van hun deelnemingen in de boeken te voorkomen moeten zij geen meerderheidsbelangen bezitten. Werkmaatschappijen als het metaalbedrijf Mercon in Gorinchem en het windenergiebedrijf Nedwind in Rhenen waren altijd voor minder dan de helft in handen van de holding Hollandia Kloos. Maar de oudste dochters, Lubbers' Constructiewerkplaats en de naamgevers Machinefabriek Hollandia en Kloos Kinderdijk, moesten voor 60 procent verkocht worden.

De firma's Lubbers Beheer en Breesaap, in handen van de pariculiere beleggers Rob en Ruud Lubbers, namen daarom die 60 procent over van Hollandia. In 1995 verdwenen Hollandia en Kloos Railway Systems uit de boeken van Hollandia Industriële Maatschappij. De familie Lubbers bezit nog 75 procent van deze ondernemingen en het management is de belangrijkste andere aandeelhouder.

De participatiemaatschappij HIM werd steeds leger. Lubbers trachtte windenenergie leven in te blazen. Nieuwe fiscale voordelen om te investeren in windenergie werden nauwelijks benut, zo constateerde hij. De HIM was net begonnen met windenenergie of de grote banken roken ook mogelijkheden om geld te verdienen en Lubbers staakte de strijd: 'Wij zijn tussen het geweld van de grootbanken terecht gekomen.'

Vervolgens heeft Rob Lubbers overwogen HIM te liquideren. Maar zoiets stuit hem tegen de borst, zegt hij: 'Ik wil toch liever bouwen dan breken. Er zijn zoveel bedrijven die een beursnotering zoeken. Waarom zou HIM niet kunnen dienen als vehikel?' Zo diende Furness zich aan.

Hollandia verandert met de komst van Furness binnen een paar jaar voor de tweede keer van gedaante. Bij Hollandia Kloos was staal dominant, bij participatiemaatschappij HIM was het windenenergie en straks bij HIM Furness is transport de belangrijkste activiteit.

Voor de overname van Furness geeft HIM voor 50 miljoen gulden nieuwe aandelen uit en betaalt daarmee gedeeltelijk de overname van Furness. De rest van de overnamesom (95 miljoen) komt uit de verkoop van de huidige activiteiten van de HIM.

Een vordering op een windpark in de Verenigde Staten en een belang van 49 procent in het metaalbedrijf Mercon worden voor 42 miljoen gulden verkocht aan Rob Lubbers en zijn familie. Zij betalen die 42 miljoen met de opbrengst van de verkoop van een deel van hun aandelen in HIM en zo zakt hun belang in HIM Furness naar 15 procent.

Als het belang in Mercon en de vordering in de VS bij HIM zouden blijven zou volgens Lubbers 'een oeverloze discussie' ontstaan over de waarde van Mercon. 'Dan gaat iedereen zich met de toko bemoeien en daar wil ik juist vanaf.'

Dat Lubbers als directeur van HIM bedrijven verkoopt aan zijn eigen familie leidde al tot kritische reacties. Lubbers zegt dat 42 miljoen een redelijke prijs is. 'Eerder te hoog dan te laag. Er is door onze commissarissen en accountants naar deze transactie gekeken en die vinden het goed. Wie er anders over denkt, kan de boel integraal overnemen voor hetzelfde bedrag of hoger.'

Toen directeur Lubbers vijf jaar geleden onderdelen van Hollandia aan zijn eigen familie verkocht, kwam er nog een driekoppige commissie aan te pas om de overnamesom te controleren. Maar dat waren dan ook de jaren waarin Ruud Lubbers minister-president was en zijn zakelijke belangen in een stichting waren ondergebracht. In het bestuur daarvan zaten de oud-minsters H. Hofstra en H. Witteveen en de Rotterdamse advocaat P. Sanders. De stichting is opgeheven, vertelt Rob Lubbers. Zijn broer 'kan nu handelen zoals iedere particuliere aandeelhouder in dit land'.

Over de privé-investeringen van de familie wil Rob Lubbers weinig kwijt. 'Je hebt toch recht op een bepaald privé-leven? Wij hebben jaren opening van zaken moeten geven omdat Hollandia een beursfonds is en door het politieke optreden van mijn broer. Ik heb geen zin daarover meer te vertellen.'

Voormalig premier Ruud Lubbers is commissaris bij HIM en houdt regelmatig kantoor bij het bedrijf van zijn broer. Die zegt: 'Zijn bemoeienis met het management is nul-komma-nul. Dat is slecht georganiseerd in dit land. Hij heeft toch een kantoor nodig. Hier was een kamer vrij en er is een secretariaat.'

'Hij is bijna altijd op pad, maar wekelijks praten we even bij.' Ruud Lubbers doceert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en de Katholieke Universiteit Brabant in Tilburg. 'Wij hebben tien jaar samen opgetrokken. Tussen 1963 en 1973 zaten wij samen bij Hollandia. Toen hij naar Den Haag vertrok was er ook regematig wat te bespreken. Als ik iets had, zocht ik een klankbord. Onze relatie is altijd heel intensief geweest en dat hebben wij gecontinueerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden