'Dingen doen die de ander niet kan'

De Rotterdamse miljardair denkt dat de vraag naar aardgas groot blijft, waardoor investeren in lastig te bereiken bronnen steeds lonender wordt....

Rotterdam Hij is gewoon een ouderwetse koopman, zegt miljardair Cees de Bruin een paar keer in het gesprek. Ouderwets – zelfs als hij op een nieuwerwetse manier de onaangeboorde, moeilijk te winnen gasvoorraden in Europa wil ontginnen, zoals hij vorige week aankondigde. ‘Ik zie het als waardecreatie, meer dan speculatie. Het gaat om de juiste combinatie van techniek en management. Dan kun je dingen die anderen niet kunnen.’

De Bruins investeringsfirma Indofin Group zetelt in Rotterdam in het voormalige pand van de Steenkolen Handels-Vereeniging van havenbaron Van Beuningen, met uitzicht op de rivier, in het prachtige ongebombardeerde stuk van de stad tussen Euromast en Erasmusbrug. Donker vulkaansteen, oprijzend langs de Veerhaven. Het balkon op de hoek wordt ondersteund door twee standbeelden die kolensjouwers voorstellen.

Aan dat balkon ligt de kamer van De Bruin. Hij zit in een leren fauteuil aan een stevig houten bureau, met een grote oude globe onder handbereik. Parket op de grond, houten lambrisering aan de muur, Bordewijk lijkt niet ver weg. Alleen het flatscreen beeldscherm aan de muur met de beurskoersen van Teletekst is van deze eeuw.

Hij geeft zelden interviews, deze licht stotterende nummer 17 van de Quote-500 van rijkste Nederlanders, die zijn geld verdiende met onder meer offshorebedrijven IHC Merwede en HSS, babyketen Prenatal, automatiseerder AND, goudmijnen. Nu heeft hij ingestemd, misschien omdat hij toch wel eens wat wil zeggen, over zijn manier van zakendoen. Ook in deze tijden. Juist in deze tijden.

U koopt en verkoopt bedrijven. Krijgt u daar nog financiering voor van de banken?

‘Het is minder makkelijk dan het was. Maar je moet werken met de realiteit van de dag, en die realiteit is veranderd. Je kreeg in 2006 echt overal geld voor. Er waren extreme vormen van financiering mogelijk, waarvan je toen eigenlijk al kon zeggen: dit is veel te gek.

‘Natuurlijk hebben we er ook gebruik van gemaakt voor onze overnamen. Het was makkelijk geld verdienen. Doordat je veel en goedkoop kon lenen en relatief weinig eigen geld in een overname hoefde te steken, had je in een paar jaar drie, vier keer return op je investering. Het was eenvoudig. Al zijn we nooit doorgeslagen in het overfinancieren van onze investeringen.

‘Nu moet je het anders doen. We hebben de investeringshorizon moeten aanpassen. Je kunt er niet meer in en weer uit, zoals de klassieke private equity dat deed. Ik denk dat we veel meer terug moeten naar de fundamentele waarden, naar jaarrekeningen die maatgevend zijn voor de koopmansgeest. De huidige jaarrekeningen zijn vaak volstrekt misleidend. Als de advocaat zegt dat het goed is, is het goed. Maar dat is niet goed. We moeten af van mensen die de regeltjes uitleggen zodat het hun het best uitkomt. Die sale and leaseback-constructies zoals bij Lehman zijn toch daverende flauwekul? Een goede koopman doet zoiets niet.’

Geeft een langetermijninvestering meer voldoening?

‘Ik denk het wel. Ik houd toch het meest van onderwerpen waarbij ik lang betrokken ben geweest. En het is leuk wanneer je zo’n onderneming verkoopt, en ziet dat het nog steeds goed gaat. Landal Greenparks bijvoorbeeld. Toen we dat kochten, heette het Aegon Vakantieparken, en hadden ze veertien parken. Niemand kende het. Toen we het zeven jaar later verkochten waren er 56 parken, en een organisatie met goede mensen, een goed reserveringssysteem, goede marketing. Er staat nu een onderneming die er niet was. Wij hadden door dat mensen behoefte hadden aan groenere parken, en niet alleen aan Disney en Centerparcs met zijn tropische zwembaden. Daar ben ik trots op.’

En nu steekt u uw geld in gaswinning. Onconventionele gaswinning zelfs. Kunt u dat?

‘Ik ben gewoon een simpele bedrijfseconoom, geen geoloog of ingenieur. Maar ook ik kan zien dat we steeds dichter naar de bron toe moeten. Conventioneel aardgas is uit de oorspronkelijke bron ontsnapt, het is uit de aardlagen waarin het uit oude samengeperste plantjes is ontstaan naar boven geborreld en in een reservoir terechtgekomen. Daar steek je een pijp in, en dan gaat het verder omhoog, naar de oppervlakte. Van dit gas zijn steeds minder voorraden. Wel zijn er eindeloze aardlagen waaruit het gas níet ontsnapt is. Daar zit het nog vast in de leisteen, of het steenkool. Het is een compleet andere techniek om dat te winnen. De traditionele oliemaatschappijen hebben er lange tijd niet naar gekeken. Dat kan helemaal niet, zeiden ze. Wij denken dat we een voorsprong hebben op die traditionele maatschappijen.’

Waaruit bestaat die voorsprong?

‘De nieuwe techniek houdt in dat je meter voor meter die velden moet ontginnen. Je komt er niet met een paar pijpen. Het lijkt wel wat op mijnbouw, en daar hebben we veel ervaring mee.

‘Het is een kwestie van management en techniek. We zien dat in veel gevallen niet goed gaan. Maar wij hebben ervaring met management, en onze partner, Quantum Energy, heeft al jaren ervaring met de techniek van winning van onconventioneel gas in Amerika. Ervaring, daar gaat het om. Er is geen handboek. De tweehonderdste boring kost nog maar een fractie van de eerste, omdat je weet wat je moet doen. Dat is onze voorsprong.’

De winning kost wel veel geld, terwijl de gasprijs laag is.

‘De winning van conventioneel gas wordt veel duurder. De oliemaatschappijen moeten daarvoor steeds meer de grenzen opzoeken. Zo’n Shtokmanveld (een Russisch veld in de Noordelijke IJszee, red.), daar kun je vraagtekens bij zetten. Wij denken dat onconventioneel gas uiteindelijk juist goedkoper wordt. Als je het maar goed en vaak doet, met de juiste techniek.’

U heeft het vaak over techniek, voor een bedrijfseconoom.

‘Techniek is logica. Als je logisch kunt denken, kun je de techniek snappen.’

Hoe gaat u geld met het onconventionele gas verdienen?

‘We beginnen met 350 miljoen dollar. We zullen het vooral steken in bedrijven die slimme technieken ontwikkelen om de velden te ontginnen, niet in de velden zelf. Kijk, die gasvoorraden zijn niet schaars. Onder Nederland zit overal een steenkoollaag met gas. In de Verenigde Staten zijn gigantische hoeveelheden gas gevonden, dat land heeft nu een overschot, terwijl het vroeger gas moest importeren. Het is waarschijnlijk dat we in Europa ook dertig, veertig, vijftig jaar aan consumptie vinden. Dus dat gas is niet schaars. Wat schaars wordt is de techniek, de infrastructuur, de mensen die dat gas naar boven kunnen halen. Het zwaartepunt verschuift van het hebben van de olie- en gasreserves naar het hebben van ervaring en technologie. Dus daarin willen we investeren.’

En hoeveel gaat u eraan verdienen?

‘Onze uiteindelijke exit is dat er een grote partij komt die een plaats op de markt wil kopen. Dan stappen wij er met winst uit. Quantum doet dat al een paar jaar, de rendementen zijn fantastisch.’

Wel jammer voor het klimaat, als we aardgas blijven verstoken.

‘Gas is juist goed voor het klimaat. Als je alle bruinkoolcentrales in Duitsland of Polen op gas overschakelen, haal je 20 procent van de uitstoot weg. Renewables zijn nog niet rijp om de energievoorziening over te nemen. Gas kan een goede tussenfase zijn, in afwachting van betere schone technologie.’

Hoe zit het met uw andere hobby’s? U had een restaurant, u heeft een van de grootste particuliere kunstverzamelingen van Nederland. Speculatie of liefhebberij?

‘Dat restaurant was in mijn woonplaats Wassenaar, daar dreigde een McDonald’s in te komen. Toen heb ik het maar gekocht. Die kunst doe ik met mijn vrouw en dochter. Ik verkoop nooit. Ik kijk naar de intrinsieke waarde, het is geen speculatie. Alleen als we iets in bruikleen geven zie ik aan de verzekeringspapieren wat het echt waard is. Dan schrik ik me soms een hoedje. Het is toch veel geld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden