Dijsselbloem uit oorlogstaal naar bedrijven: 'Tijd om eerlijk belasting te betalen'

Minister Dijsselbloem (Financiën) heeft een heldere boodschap voor multinationals als Apple die hun megawinsten systematisch naar het laagste belastingputje op de wereld sluizen: 'Jullie voeren een achterhoedegevecht, de tijden zijn veranderd. Internationale bedrijven hebben de plicht hun belastingen op een eerlijke manier te betalen.' En de Europese ministers van Financiën zullen ervoor zorgen dat het ook gebeurt.

Jeroen Dijsselbloem. Beeld afp

Zelfverzekerdheid bij Dijsselbloem zaterdag, tijdens een overleg met zijn EU-collega's. Minstens zo optimistisch klonk Europees Commissaris Moscovici (Belastingen). 'Het Europese belastingklimaat is enorm verbeterd', zei hij na afloop van het overleg. Opvallend, want afgelopen woensdag presenteerde diezelfde Moscovici een 'onthutsend rapport' over de circa 160 miljard euro aan BTW die de lidstaten in 2014 misliepen door fraude en wettelijke mazen. En dat bedrag verdwijnt weer in het niet vergeleken met de omvang van de jaarlijkse belastingontduiking en -ontwijking door multi's als Apple.

De Franse eurocommissaris nam ruim de tijd dit weekend om de fiscale successen neer te zetten. Hij wees op het recente besluit van de lidstaten een aantal van de meeste gebruikte mazen in de belastingwetten te dichten. Op de verplichting van EU-landen elkaar te informeren over belastingafspraken (de befaamde rulings), zoals Apple die had met de Ierse belastingdienst en Starbucks met Nederland. En dat multinationals moeten aangeven waar ze hun winst maken, zodat ze daar ook belast kunnen worden.

Het bedrijfsleven moet nu stoppen met het verhogen van topinkomens, bepleitte Jeroen Dijsselbloem deze week in de Volkskrant. Lees hier zijn opiniestuk.

En lees hier de reacties op zijn stuk: 'De minister gaat niet over bonussen' (+).

Op stapel staan plannen van de Commissie voor een meer geharmoniseerde winstbelasting en voor een Europese zwarte lijst met belastingparadijzen (name and shame). 'Toen ik nog als minister van Financiën in Frankrijk werkte', zei Moscovici, 'dacht ik dat de aanpak van internationale belastingfraude een onmogelijke zaak was. Dat is niet meer zo. We maken grote voortgang.' Met dank aan de Panamapapers en Luxleaks, die openbaarden hoe vindingrijk en zonder scrupules de best renderende bedrijven hun belastingdruk tot een schamele 0,005 procent (Apple in 2014 volgens de Commissie) weten terug te dringen.

Mogelijk nog enthousiaster was OESO-baas Gurria, speciaal overgekomen uit Parijs voor het belastingdebat tussen de financiënministers. Bestonden er enkele jaren geleden 40 afspraken tussen de OESO-leden om informatie uit te wisselen over de belastingpraktijken van grote bedrijven en burgers, nu zijn dat er 3000. Het levert de nationale schatkisten miljarden euro's op en verhoogt de druk op landen hun rulings aan te passen of af te schaffen.

Slepende discussie

Volgens burgerorganisaties als Tax Justice Now en Oxfam blijft het allemaal symptoombestrijding. Grote bedrijven en grootvermogenden vinden steeds nieuwe wegen om hun winsten en vermogens buiten bereik van de fiscus te houden. En de EU-landen zijn soeverein in hun belastingbeleid. Voor afspraken over aanscherping van de belastingregels op Europees niveau is unanimiteit vereist en dat blokkeert snelheid en effectiviteit.

Een treffend voorbeeld is de al jaren slepende discussie over een uniforme basis voor de winstbelasting, wat ontduiking en ontwijking ervan een stuk moeilijker zou maken. Hetzelfde verhaal geldt voor een hogere heffing op royalty's en rentebetalingen: Nederland probeerde de zaak begin dit jaar los te trekken (zij het halfslachtig om het eigen beleid niet te schaden), maar de plannen kwamen nooit verder dan overleg op ambtelijk niveau. Staatssecretaris Wiebes (Financiën), die ook in Bratislava aanschoof, erkende volmondig dat er totaal geen draagvlak is voor dergelijke Europese belastingplannen.

Hoe argwanend de lidstaten tegenover Brusselse bemoeienis met belastingen staan, bleek zaterdag uit de opmerkingen over wat OESO-baas Gurria 'de olifant in de kamer' noemde: Apple. Terwijl burger- en consumentenorganisaties het Commissiebesluit toejuichen dat Apple 13 miljard euro achterstallige belasting aan Ierland moet terugbetalen, reageerden de bewindslieden op zijn best neutraal maar meestal korzelig.

Beeld epa

VVD-staatssecretaris Wiebes zei 'geen hout te snappen' van het Commissiebesluit en al helemaal niet van de oproep dat andere lidstaten een deel van de 13 miljard kunnen claimen. Een ander geluid dan 'het achterhoedegevecht' waar zijn PvdA-coalitiegenoot Dijsselbloem over repte. Overigens spraken de ministers lange tijd over 'belastingzekerheid' voor de bedrijven. Omwille van het Europese ondernemersklimaat.

Staatssecretaris Eric Wiebes (L) en minister Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.