Dijksma: meer koeien betekent meer grond

Om de mogelijke nadelen van de opheffing van het melkquotum voor milieu en dierenwelzijn het hoofd te bieden, eist het Rijk dat boeren die meer koeien willen ook meer grond gebruiken.

Koeien in Sint Hubert.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Boeren die na 1 april meer koeien willen gaan houden, moeten daarvoor ook extra grond aankopen of pachten. Dat is de kern van een brief die staatssecretaris Sharon Dijksma van landbouw maandag aan de Kamer stuurde. Hiermee krijgen boeren eindelijk duidelijkheid over hoe ze kunnen groeien nadat woensdag het melkquotum is afgeschaft.

Al sinds in 2007 bekend werd dat op 1 april 2015, na 31 jaar, het Europese productieplafond verdwijnt, is er discussie over wat er daarna moet gebeuren, vooral met de extra mest. Zodra melkboeren immers net zo veel mogen produceren als ze zelf willen, was het idee, leidt dat op termijn tot een industrialisering vergelijkbaar met die in de varkens- en pluimveehouderij. Zonder regels zal niet alleen het aantal megastallen toenemen, maar ook het mestoverschot, met alle milieugevolgen van dien. Extra mest betekent meer fosfaatuitstoot.

Grondgebonden groei

In een eerder wetsvoorstel van Dijksma om die problemen het hoofd te bieden, door boeren met uitbreidingsplannen alle nieuwe mest industrieel te laten verwerken, ontbrak een een koppeling met het aantal hectare grond. De wetsaanpassing die er nu ligt is strenger: groei wordt definitief grondgebonden.

Het idee daarachter is dat een zuivelboerderij 'in balans' is indien elke koe ongeveer een halve hectare weide ter beschikking heeft. Daar groeit namelijk genoeg gras om het dier te voeden en is bovendien voldoende ruimte om alle mest uit te rijden. Dijksma's voorstel moet die balans bij een groei van het aantral koeien bewaken.

Externe mestverwerking blijft toegestaan, maar in plaats van het allemaal met vrachtwagens naar verwerkingsfabrieken te brengen, moeten uitbreidende boeren ook extra grond kopen om een deel van de stront zelf op uit te rijden. Hierbij gelden de regels het strengst voor boeren die het meeste mest produceren.

100 stuk vee in 2020

Het gemiddeld aantal koeien op Nederlandse zuivelboerderijen ligt momenteel rond de 90 stuks vee. In 2020 is dat naar verwachting 100 geworden. Driekwart van de melkveehouders zal weinig last hebben van de nieuwe wet, omdat voor hen die balans niet in gevaar komt, zegt Kees Romijn, voorzitter melkveehouderij bij de Land- en Tuinbouworganisatie LTO.

De resterende 25 procent zal hectaren moeten bijkopen, zegt hij. En daarvan zullen alleen de echt grote bedrijven in volle provincies als Brabant en Flevoland, waar de grond duur is, de nadelen ondervinden van de nieuwe wet. 'Besef wel: in Nederland zijn ongeveer 17 duizend melkveebedrijven en slechts iets meer dan 300 daarvan hebben meer dan 250 koeien. Voor het gros van de bedrijven is dit dus gewoon goed nieuws. Het sluit goed aan bij wat zijzelf het liefst willen: efficiënter en duurzamer produceren.'

Negatief

Toch is niet iedereen positief over het 'mestquotum', zoals de wetsaanpassing al wordt genoemd. Reden dat deze aankondiging zo lang op zich lieten wachten, was bijvoorbeeld de politieke tegenstand van VVD, die het huidige voorstel overigens wel steunen. Op dit terrein concurrerende landen hebben dit soort regels niet, zo was het idee, dus een nieuwe beperking in de vorm van een mestquotum is nadelig voor de economie.

Ook Milieudefensie is tegen, zij het op andere gronden. Zij vinden de wet niet ver genoeg gaan, omdat mestverwerking, en dus een mestoverschot, onderdeel blijft van het systeem. 'Dweilen met de kraan open', aldus een woordvoerder.

Een voordeel van de wetsaanpassing is wel dat het de weidegang bevordert, zei Dijksma maandag in dagblad Trouw. Door boeren te verplichten extra grond aan te schaffen, hoopt ze dat tot wel 80 procent van de koeien ook daadwerkelijk buiten komt. Dat is belangrijk voor het welzijn van de beesten, maar ook omdat Nederland haar volle weides moet koesteren. Dijksma: 'Dat beeld hoort net zo bij Nederland als de molens en de tulpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden