Digitaal genadeschot voor Agfa-Gevaert

Agfa-Gevaert is de eerste grote onderneming die zich terugtrekt uit de fotografie. Door de snelle opkomst van de digitale fotocamera's kan het concern zich niet langer staande houden....

Door Pieter Klok

Het is eigenlijk een wonder dat Agfa-Gevaert een koper heeft gevonden voor zijn fotodivisie. Nu consumenten massaal overschakelen op een digitale camera, zijn de fotoproducten van Agfa (films, papier en ontwikkel apparatuur) grotendeels overbodig geworden. De omzet daalde het afgelopen jaar met 17 procent. Toch telde het management, samen met een drietal investeerders, donderdag 175,5 miljoen euro neer voor de onderneming.

Agfa-Gevaert kan zich nu helemaal richten op de gezondheidszorg (röntgenfoto's) en grafische systemen. De nieuwe eigenaren blijven achter met een jaaromzet van 750 miljoen euro, 2870 medewerkers én een roemrijke historie.

Agfa-Gevaert ontstond in 1964 toen het Belgische Gevaert en het Duitse Agfa fuseerden. Beide bedrijven waren groot geworden door de opkomst van de fotografie. Lieven Gevaert begon in 1890 in Antwerpen met een winkeltje waar hij fotopapier verkocht. In 1905 verhuisde hij naar Mortsel, waar het bedrijf nog steeds zijn hoofdkantoor heeft.

De grote groei kwam in 1923 toen de rolfilm op de markt kwam. Fotograferen werd ineens heel eenvoudig en kwam binnen bereik van de grote massa. Vanaf 1929 ging het bedrijf ook materiaal voor röntgenfoto's verkopen.

De fabrieken van Gevaert waren een zegen voor het achtergestelde Vlaanderen. Tot dan toe was er in het Nederlandstalige deel van België weinig te beleven. De Industriële revolutie was aan de Vlamingen voorbij gegaan. Wie geld wilde verdienen ging in de mijnen in Wallonië werken of vertrok naar Amerika. Industriëlen als Gevaert gaven de Vlamingen hun trots terug, ook al omdat hij zich inspande voor onderwijs in het Vlaams.

Het Duitse Agfa is nog ouder. Het bedrijf begon ooit als een verffabriek, maar schakelde in 1897 over op de fotografie. In 1925 fuseerde Agfa met zeven andere Duitse chemiebedrijven, waaronder Bayer, tot IG Farben. Deze chemiegigant werd vooral bekend door de productie van Zyklon-B, waarmee in de Tweede Wereldoorlog miljoenen joden werden vergast.

Na de oorlog werd het bedrijf door de geallieerden opgesplitst in Bayer, Basf en Hoechst (nu Aventis). Agfa werd een dochter van Bayer. In 1959 kwam het bedrijf als eerste met de volautomatische minicamera op de markt.

Agfa en Gevaert hadden samen een sterke positie op het gebied van kleurenfilms. Dat veranderde toen het management in de jaren zestig en zeventig een kapitale blunder maakte. Het Amerikaanse Kodak had in de Tweede Wereldoorlog kleurenfilms ontwikkeld die zeer succesvol waren. Het Japanse Fuji had er, net als veel andere Japanse bedrijven, geen enkele moeite mee om Kodak in 1964 te kopiëren. Agfa hield echter stug vast aan het eigen, in 1936 ontwikkelde kleurensysteem. Met desatreuze gevolgen. Fuji drukte Agfa uit de markt, waardoor het Belgisch-Duitse bedrijf zich uiteindelijk uit de VS terugtrok. Het wereldwijde marktaandeel van Agfa kromp tot 12 procent, zo'n 350 miljoen fotorolletjes per jaar.

De stijgende zilverprijs, een belangrijke bestanddeel in fotopapier, zette de resultaten verder onder druk. In de jaren tachtig en negentig hobbelde de consumentendivisie van Agfa van reorganisatie naar reorganisatie. De fotografietak werd steeds meer een blok aan het been. Pogingen om de fotodivisie te verkopen aan een investeringsmaatschappij liepen in 2001 echter op niets uit.

Agfa heeft nog even geprobeerd om, net als Kodak en Fuji, het digitale tijdperk te betreden, maar dat mislukte. Eind 2002 besloot het bedrijf de productielijn voor digitale camera's te sluiten. Ook gooide het bedrijf er nog maar eens een reorganisatie tegenaan die vierduizend banen kostte. Aandeelhouders begonnen steeds meer te morren. Ze houden niet van bedrijven die zich staande houden in een krimpende markt. Toen Agfa gisteren de verkoop aankondigde, reageerden ze opgelucht. Op de beurs schoot de koers van het aandeel 13 procent omhoog.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden