Voorwaarts! Koen Haegens

Die heerlijke nieuwe schuldenwereld klinkt allemaal net iets té comfortabel

Ineens praat iedereen er over: een nieuw economisch tijdperk. Daarin zijn de rentes lager dan ooit. Huizenkopers betalen gemiddeld nog maar 2,75 procent voor nieuwe hypotheken met een looptijd langer dan tien jaar. De regering krijgt zelfs geld toe op haar leningen. Met andere woorden: internationale beleggers betalen ons om alsjeblieft een stukje Nederlandse staatsschuld te mogen financieren.

Niet vreemd dat het kabinet broedt op een nieuw miljardenfonds. Daarmee kunnen langetermijninvesteringen in infrastructuur en onderzoek betaald worden. Serieuze bezwaren zijn er amper. De staatsschuld? Die is volgens ramingen van het Centraal Planbureau eind dit jaar tot 49,1 procent van het bbp gezakt – ver onder de euronorm van 60 procent. Geldsmijterij van opportunistische politici dan? Zolang de leningen gebruikt worden om de Nederlandse economie in de toekomst nog sterker te maken, verdienen ze zichzelf terug. Blijft over het eeuwige non-argument, tevens de titel van een lezing van oud-minister van Financiën Onno Ruding eind jaren tachtig: ‘staatsschuld als morele last’. Tja.

Toch wringt er iets aan deze heerlijke nieuwe wereld. Economen spreken beurtelings van ‘het nieuwe normaal’, ‘het nieuwe abnormaal’, of gewoon, het einde van de economie zoals we haar kennen. Waar hebben we dat eerder gehoord? Vroeg of laat maakt elke bloeiperiode zichzelf wijs dat zij het eeuwig leven heeft. Omdat de aandelenkoersen ‘een permanent hoog plateau’ bereikt hebben, zoals de gezaghebbende econoom Irving Fischer orakelde op de drempel van de Grote Depressie. Vanwege de ‘triomf van de nieuwe economie’ – Businessweek in 1996. Of anders wel de ‘great moderation’, waarover centraal bankier Ben Bernanke in 2004 sprak.

Wie zich beperkt tot de afgelopen vijf jaar kan opnieuw geloven dat deze hoogconjunctuur uniek is. De Europese Centrale Bank zal tot aan het einde der dagen verse euro’s in de economie pompen om recessies te bestrijden. Voor geldontwaarding hoeft niemand bang te zijn: het ooit zo gevreesde inflatiespook is spoorloos. Ja, de wereldwijde schulden van bedrijven, overheden en huishoudens zijn met 184 biljoen dollar hoger dan ooit. Maar wat zou dat als de rentes nihil blijven?

Het klinkt allemaal net iets té comfortabel. De les van alle voorgaande this time is different-debacles is dan ook dat, ondanks alle dynamiek, de gebruiksaanwijzing van deze economie niet zomaar verandert. Dus weten we bijvoorbeeld dat staatsschulden niet per definitie fout zijn. Dat te hoge schulden van particulieren en bedrijven wél een gevaar opleveren. En dat zodra het tij keert en de onzekerheid toeslaat al die beleggers in blinde paniek het geld van hun lening terugeisen – nieuw tijdperk of niet.

Gelukkig beschikt Nederland tegen die tijd over een goed gevuld investeringsfonds. Om de crisis te bestrijden die onvermijdelijk volgt op de vette jaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden