Deze topmannen van de Rabobank willen het vertrouwen van de klant terugwinnen

De crisis is lang en breed achter de rug, maar de Rabobank wordt achtervolgd door spoken uit het verleden. Tot frustratie van de topmannen Wiebe Draijer en Bas Brouwers. Hoe gaan zij het vertrouwen van hun klanten terugwinnen?

Beeld Marlena Waldthausen

Afgelopen week schoot de Reclame Code Commissie de belofte van de Rabobank in haar nieuwe, peperdure reclamecampagne - we gaan het wereldvoedselprobleem oplossen - af. 'Misleidend' en 'oneerlijk'. Ondertussen loopt het compenseren van gedupeerde mkb-ondernemers nieuwe vertraging op - het rapport hierover van toezichthouder AFM wordt binnen enkele dagen verwacht. De kleine bedrijven leden verliezen op rentederivaten, een ingewikkeld financieel product dat zij kochten van hun bank. Veruit de grootste boeman: de Rabobank. En welke financier wordt door NRC Handelsblad prominent genoemd in het dossier over de Zuid-Nederlandse mestfraude? Juist, die bank dus.

Je hoort bestuursvoorzitter Wiebe Draijer (52) en financieel topman Bas Brouwers (45), de nummer één en twee van de Rabobank, niet openlijk klagen over zoveel negatieve publiciteit. Voor de rest geldt dat wie zijn billen brandt, op de blaren moet zitten. Hoe lang dat ook duurt, geeft Brouwers toe, in zijn kamer op het hoofdkantoor, pal naast Utrecht CS. 'Bijna al die dingen zijn gebeurd ver voordat wij hier kwamen werken. Ik wil naar de toekomst kijken, iets nieuws doen. Dan is het jammer dat je voortdurend herinnerd wordt aan het verleden.'

Draijer: 'We slepen een tas met spullen mee van vroeger. Ik wou dat het over was, maar helaas duurt dat lang. Erg lang.'

cv wiebe draijer

1965 Geboren in Enschede 1983-1989 werktuigbouwkunde in Delft, tevens freelancejournalist

1990-2012 consultant en partner McKinsey

2012-2014 voorzitter Sociaal Economische Raad

Sinds 2014 CEO Rabobank

Nevenfuncties o.a. raad van toezicht Kröller-Müller Museum en Staatsbosbeheer Wiebe Draijer is getrouwd en heeft vier kinderen.

Eerst was er het Libor-gesjoemel, toen het schandaal rond de rentederivaten. Worden dit soort affaires u méér aangewreven dan 'gewone' banken als ING en ABN Amro?

Draijer: 'Misschien wel, juist omdat onze klanten het van de Rabobank niet verwachtten. We kunnen nu weinig anders dan dag na dag, jaar in jaar uit proberen het goed te doen. En dan hopen dat de klant op een gegeven moment zegt: dat was toen, maar ik zie nu een andere bank.'

Aan die andere bank is de voorbije jaren hard getimmerd. Afgezien van de enorme reorganisatie - in totaal verdwijnen 12 duizend van de 52 duizend banen - heeft zich dat grotendeels onttrokken aan de ogen van het publiek. Zo is de top van de bank bijna compleet vernieuwd. Van de oude garde is afscheid genomen. De nieuwe Rabobank-leiding is kleiner en jonger. Bijzonder bovendien voor de financiële sector: zij bestaat voor meer dan eenderde uit vrouwen. Ingrijpend was ook de fusie van alle lokale, zeer zelfstandige Rabobanken tot een strakkere organisatie met één bankvergunning. En de voorheen grootste bank van Nederland heeft tal van activiteiten afgestoten: van autoleasebedrijf Athlon tot complete hypotheekportefeuilles.

cv bas brouwers

1972 Geboren in Meppel 1990-1997 bedrijfseconomie en registeraccountant in Groningen

1998-2015 ING, de laatste jaren als Chief Financial Officer

Sinds 2016 CFO Rabobank

Bas Brouwers is getrouwd en heeft drie kinderen.

Al die maatregelen hebben de financiële gezondheid van de bank goed gedaan. Maar jullie medewerkers gaven vorig jaar, te midden van alle veranderingen, in een intern onderzoek aan dat ze niet langer weten waar de Rabobank voor staat.

Brouwers: 'Ik begon hier bijna twee jaar geleden op het moment dat mensen net te horen hadden gekregen dat bijna een kwart van de banen geschrapt moest worden. Geloof me, dat is niet het juiste moment om uit te dragen waarop de Rabobank trots is. Stel je voor. Medewerkers moeten vertrekken, lokale banken raken hun autonomie deels kwijt, maar o ja, de Rabobank is fantastisch mooi. Nu zijn we verder en is het inderdaad tijd om het oorspronkelijke van de Rabobank weer onder de aandacht te brengen.'

In de nieuwe reclamecampagne, 'growing a better world together', toont de Rabobank zich van haar meest idealistische kant. Prompt grijpt de Reclame Code Commissie in: de suggestie dat jullie het wereldvoedselprobleem gaan oplossen is grootspraak.

Draijer: 'Daar stappen we overheen. Dat passen we aan. Maar het verandert niets aan ons doel. In Nederland is het gek genoeg niet zo bekend, maar wij zijn de grootste bank in de mondiale voedselketen.

'Van Noord-Amerika en Brazilië tot Australië. In Afrika helpen we miljoenen kleine boeren om grotere coöperaties te vormen. Op die manier kunnen ze hun producten op de wereldmarkt verkopen, en verdienen ze meer geld.'

De Rabobank is toch geen ngo à la Oxfam?

Draijer: 'We delen ook geen subsidies uit. We lenen die mensen geld en helpen zo veranderingen bewerkstelligen. De Rabobank is een bank, geen liefdadigheidsinstelling. Tegelijkertijd zijn we wel een coöperatieve bank. Wij geven om de gemeenschappen waarin wij wortelen.'

Dat klinkt fraai, maar het is een lastig te verkopen boodschap op het moment dat de Rabobank lokale kantoren sluit.

Draijer: 'Van alle banken hebben wij nog altijd veruit de meeste lokale kantoren, bijna vijfhonderd. Er zijn meer Rabobanken dan politiebureaus. Ons doel is duizend contactpunten waar klanten medewerkers van vlees en bloed treffen. Die contactpunten zullen niet allemaal van baksteen zijn. Je kunt ook denken aan mobiele kantoren, of een adviseur die thuis op bezoek komt.'

Brouwers: 'De consequentie hiervan is dat de Rabobank niet de allergoedkoopste bancaire organisatie van Nederland heeft. De vraag is: wil je dat? Inefficiëntie aan de achterkant - zeg maar onze infrastructuur - vind ik ontoelaatbaar. Daar heeft de klant niks aan, vandaar die reorganisatie. Maar iets meer kosten maken aan de voorkant - als de klant er baat bij heeft, waarom niet? Wij hebben geen aandeelhouders voor wie we onze winst moeten maximaliseren. Bovendien geven we een flink deel daarvan terug aan de gemeenschap.'

Volgens het laatste halfjaarverslag gaat het om 3 tot 4 procent op ruim anderhalf miljard euro winst. Is dat veel?

Draijer: 'Dat is het coöperatief dividend van de lokale Rabobanken. In totaal gaat het om 100 miljoen euro per jaar. Dus nee, dat is niet niks. Geen ander Nederlands bedrijf of bank geeft zo veel aan goede doelen in de regio.'

Wat zegt u als diezelfde regio vervolgens klaagt dat de bank uit het straatbeeld verdwijnt?

Draijer, berustend: 'De laatste automaat in een dorp is meestal die van de Rabobank. Als die als gevolg van allemaal plofkraken niet meer te verdedigen valt, en wij halen hem weg, dan krijgen we dat inderdaad te horen. Ach, dat hoort nou eenmaal bij deze bank.'

Nieuwe regels kunnen hypotheekrente doen stijgen

Binnen enkele weken wordt een internationaal akkoord verwacht over nieuwe, strengere kapitaaleisen voor banken. De afspraken staan binnen de financiële sector bekend als 'Basel 4'. Terwijl de Amerikaanse concurrentie hier weinig last van heeft, zullen Europese banken gedwongen worden de risico's op hun leningen, van hypotheken tot bedrijfskredieten, anders te berekenen. Dat gaat pijn doen. 'Ik vind die nieuwe regels absurd en irrationeel, er zou wereldwijd een gelijk speelveld moeten zijn', zegt financieel topman Brouwers van de Rabobank. 'Maar alle Nederlandse banken zullen hierdoor in de toekomst flink hogere kapitaalreserves moeten gaan aanhouden.' Dat kan ook gevolgen hebben voor de Nederlandse huizenmarkt. De nieuwe regels maken het duurder voor banken om hypotheekleningen te verstrekken, zeker als die hoog zijn ten opzichte van de waarde van het onderpand, de woning. De hypotheekrente kan daardoor stijgen. Brouwers voorspelt nog iets: 'Pensioenfondsen en verzekeraars zullen wellicht nog veel actiever worden op de woningmarkt. Zij hebben geen last van Basel 4.

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de beschuldigingen aan het adres van de Rabobank over mestfraude niet kloppen volgens Wiebe Draijer en Bas Brouwers. Die zin is verwijderd, de Volkskrant heeft geen reden om te twijfelen aan de juistheid van de onthullingen door NRC Handelsblad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden