Derde Wereld wijst WTO-compromis af

Ontwikkelingslanden, verdeeld in twee nieuwe machtsblokken, hebben zondag een akkoord over de wereldhandel tegengehouden. Ze laken een compromistekst waarin de Europese Unie en de VS handreikingen doen op het gebied van de subsidies voor boeren, waarnaar zij spullen als vlees en suiker exporteren....

Diverse commentatoren zien op de handelstop, die plaatsvindt in het Mexicaanse Cancún onder auspiciën van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), 'een nieuwe wereldorde' ontstaan waarin nieuwe coalities van ontwikkelingslanden zich de macht toe-eigenen in de traditioneel door Europese en Amerikaans belangen gedomineerde WTO. Snelgroeiende ontwikkelingslanden als India en Costa Rica verenigden zich onder leiding van Brazilië in de G21.

Daarnaast hebben Afrikaanse en Caribische landen met de armste landen ter wereld de Nieuwe Alliantie gevormd van 91 landen onder leiding van Botswana en Mauritius, nummeriek de sterkste club. Twee jaar geleden wisten de voormalige Europese koloniën (de ACP-landen) de besprekingen al te gijzelen.

Een mislukking zal de wereldeconomie 'ernstig schaden', zo waarschuwde zondag de Mexicaanse minister van Handel Luiz Ernesto Derbez die de top voorzit. Naar verwachting praten de 146 lidstaten van de WTO tot maandagmiddag door. Struikelblokken zijn de bescherming van Europese en Amerikaans boeren en de weigering van ontwikkelingslanden om het toelaten van buitenlandse investeerders bij verdrag te regelen. Eind 2004 moet er een allesomvattend nieuw handelspact liggen, als kroon op een ronde handelsbesprekingen die in 2001 in Doha, Qatar begon.

Zaterdag probeerde Derbez vrede te stichten met een compromistekst, die inmiddels hard is bekritiseerd. Volgens de Indiase handelsminister Arun Jaitley leent de tekst 'zich niet voor een betekenisvolle dialoog', en volgens WTO-zegsman Keith Rockwell is die 'voor niemand acceptabel'.

Minister Brinkhorst van Economische Zaken constateerde zondag, met nog een dag onderhandelingen te gaan, een 'sneeuwbaleffect van onrustgevoelens' onder ontwikkelingslanden.

De ruzie concentreert zich op drie kwesties; exportsubsidies voor landbouwproducten, een investeringsverdrag en de bescherming van katoen. Volgens de compromistekst zouden de EU en de VS hun exportsubsidies afbouwen op voor ontwikkelingslanden 'gevoelige' producten. Over de termijnen en de invulling van het begrip 'gevoelig' zou verder moeten worden onderhandeld. Maar ontwikkelingslanden hebben de tekst afgewezen als te vaag. Ook Frankrijk zou moeite hebben met de beloftes. Van de drie manieren waarop de landbouw wordt beschermd 'importtarieven, directe steun aan boeren en subsidies op exporten' hebben exportsubsidies de grootste consequenties voor de wereldmarkt.

Ander breekpunt is de Europese wens, het felst door Duitsland verwoord, om per verdrag te regelen dat buitenlandse bedrijven niet zomaar mogen worden buitengesloten als ze elders willen investeren. India en Maleisi zijn faliekant tegen zo'n verdrag.

De Nieuwe Alliantie heeft katoen tot breekpunt verklaard. De VS geven jaarlijks miljarden uit om hun katoenboeren te beschermen, en zetten katoenproducerende landen in Afrika op achterstand. In de EU willen Griekenland en Spanje doorgaan met hun katoenboeren subsidiëren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.