Demotie voor oudere steeds normaler

Tot een paar jaar geleden was loon inleveren voor oudere werknemers nog volstrekt taboe. Werkgevers raken er juist meer en meer aan gewend.

Beeld Marcel van den Bergh

Bij een op de vier werkgevers is demotie onderdeel van het personeelsbeleid, nog eens een op de vijf onderzoekt de mogelijkheden hun vooral oudere medewerkers een stap terug te laten doen tegen inlevering van arbeidsvoorwaarden. Demotie wordt vooral ingezet om economische redenen: bedrijven sparen zo loonkosten uit.

Nu de economische crisis voorbij lijkt, treedt een verschuiving op rondom het inleveren van arbeidsvoorwaarden. Werkgevers vragen minder om het inleveren van loon, maar willen wel dat werknemers afzien van extra regelingen als seniorendagen. Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek HR Trends 2015 van salarisverwerker ADP en organisatieadviesbureau Berenschot onder ruim achthonderd medewerkers personeelszaken. De financiële sector is koploper: een op de drie werkgevers daar vraagt zijn oudere medewerkers arbeidsvoorwaarden in te leveren.

Opvallend is dat demotie nog steeds vooral door werkgevers wordt aangekaart, zegt Hans van der Spek van Berenschot. 'Werknemers zijn nog nauwelijks bezig met de vraag hoe ze duurzaam kunnen doorwerken tot de inmiddels verhoogde pensioenleeftijd. Hoewel demotie steeds meer gemeengoed is geworden in het personeelsbeleid, gebeurt dit bijna nooit op initiatief van de betrokken medewerker.'

Demotie wordt volgens de werkgevers vooral ingezet om die inzetbaarheid op de langere duur te faciliteren, maar de economische factor speelt ook een grote rol, zo blijkt. Ruim 40 procent van de werkgevers zegt demotie ook in te zetten om 'de balans tussen salariskosten en de toegevoegde waarde te herstellen'. Van der Spek: 'Misschien zijn in het verleden te ruimhartige afspraken gemaakt over ontziemaatregelen voor ouderen en zijn die inmiddels niet meer te betalen.' Als werkgever en werknemer het eens zijn over demotie wordt in 65 procent van de gevallen afgesproken de arbeidsvoorwaarden geleidelijk aan te passen, bijvoorbeeld door in elk geval salarisverhogingen achterwege te laten.

Stap terug

Werkgeversvereniging AWVN zei begin dit jaar al dat ouderen een stap moeten terugdoen ten gunste van jongeren. De gouden kooi met luxe regelingen voor ouderen is in een snel veranderende wereld niet meer houdbaar, zei directeur Harry van der Kraats. 'Extra vrije dagen en vrijstelling van onregelmatige diensten passen niet bij mensen die blijven werken tot ze de stijgende AOW-leeftijd hebben.' De vakbonden zijn tegen demotie tenzij een werknemer er vrijwillig mee instemt.

Automatiseringsbedrijf Capgemini zwengelde de discussie rond demotie twee jaar geleden aan. Ruim vierhonderd van de vijfduizend medewerkers werd gevraagd 20 procent loon in te leveren om het salaris meer in overeenstemming te brengen met de prestaties die daar tegenover staan.

Lagere pensioenpremie vergroot koopkracht niet

Uit het onderzoek HR Trends 2015 blijkt ook dat het merendeel van de werknemers niet profiteert van de verlaging van de pensioenopbouw. Slechts 20 procent van de werkgevers betaalt hun werknemers meer ter compensatie van de lagere pensioenpremies. Maar zo'n 60 procent heeft helemaal niets veranderd. Daardoor bouwt de werknemer bij die gelijkblijvende verhouding van de premie netto minder pensioen op.

Die werknemers gaan er dus op achteruit, stelt het onderzoek van salarisverwerker ADP en organisatieadviesbureau Berenschot. 'We kennen deze discussie uit het overleg van de vakbonden en het kabinet, maar de problematiek speelt dus veel breder. De pensioenlasten voor werkgevers zijn afgenomen en het is zeer de vraag in hoeverre dit de loonruimte ten goede is gekomen', zegt Van der Spek van Berenschot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden