Deelecomie is in de praktijk niet altijd even duurzaam

Voor het eerst is er onderzoek gedaan naar de duurzaamheid van de deeleconomie als geheel. En wat blijkt: delen leidt ook tot meer consumptie, met alle gevolgen van dien voor het milieu.

Wel groen: het delen van apparaten. Eén boormachine is genoeg voor zes huishoudens. Beeld colourbox

De deeleconomie mag een groen imago hebben, in de praktijk is het gezamenlijk gebruik van spullen niet altijd even duurzaam. Het delen van bijvoorbeeld caravans, bootjes en kleding kan zelfs een ronduit negatieve impact hebben op het milieu, onder andere omdat mensen er meer door gaan consumeren.

Dat blijkt uit een onderzoek van ShareNL, een kennisplatform voor de deeleconomie, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het is voor het eerst dat er onderzoek is gedaan naar de duurzaamheid van de deeleconomie als geheel. 'Over het algemeen geldt dat delen goed is voor het milieu', zegt Pieter van de Glind van ShareNL. 'We gaan spullen er beter door benutten.'

De onderzoekers hebben van elf deelartikelen de milieu-impact onderzocht. Bij zes producten heeft het delen inderdaad een positief effect. Het gaat vooral om spullen met praktisch nut: doe-het-zelfartikelen als schuurmachines, maar ook fietsendragers, naaimachines en fietskarren. Van vijf deelartikelen pakt het duurzaamheidsgehalte juist minder goed uit. Samendoen met zaken als caravans, boten, kleding en elektronische apparatuur blijkt niet altijd heilzaam voor het milieu.

Van de Glind: 'Dat heeft er vooral mee te maken dat het om extraatjes gaat. Een rondje varen met een vervuilend dieselbootje of een weekendje weg met de caravan wordt een stuk goedkoper en toegankelijker dankzij deelwebsites. Dat veroorzaakt extra uitstoot.' Bij het delen van elektronische apparatuur als digitale camera's, tablets en beamers blijkt bovendien dat mensen deze apparatuur na een paar keer lenen alsnog zelf kopen. 'Door het lenen kom je sneller in aanraking met spullen die je anders niet gekocht had.' In het geval van kleding spelen transport- en reinigingskosten een negatieve rol: het kledingstuk moet vaak van ver komen en wordt extra gewassen.

Minder apparaten

Volgens het onderzoek pakt delen het milieuvriendelijkst uit bij alledaagse gebruiksvoorwerpen die anders stof liggen te vangen. Op deelsite Peerby kunnen buurtgenoten elkaar bijvoorbeeld boormachines uitlenen. Wanneer genoeg mensen daar gebruik van maken, zijn er minder apparaten nodig. 'Uit ons onderzoek blijkt dat zeker zes huishoudens genoeg hebben aan één boormachine. Dat betekent dat er in principe vijf vervuilende apparaten weg kunnen', aldus Van de Glind.

Daar staat tegenover dat sommige deelsites het gebruik van luxe goederen en diensten goedkoper en dus aantrekkelijker maken. 'Dankzij een website als Airbnb kun je overal ter wereld goedkoop een huis huren. Dat kan ertoe leiden dat mensen vaker op vakantie gaan.' Gevolg: meer CO2-uitstoot, alleen al door de reis.

Honderdvijftig deelwebsites

Hoe groot de negatieve milieu-impact van de deeleconomie precies is, weten de onderzoekers niet. 'Het is nog een jong fenomeen, er zijn heel weinig cijfers beschikbaar', aldus Van de Glind. De onderzoeker baseerde zich op de cijfers en ervaringen van bijna zestig deelwebsites. Naar schatting telt Nederland zo'n honderdvijftig deelwebsites, met zeker een miljoen gebruikers. Van de Glind: 'Dit is nog maar het begin. Ik verwacht dat de deeleconomie het komende jaar verdubbelt.'

Per saldo is dat volgens ShareNL gunstig voor het milieu. 'De positieve effecten wegen op tegen de negatieve', zegt Van de Glind. Het delen van spullen brengt volgens hem een gedragsverandering met zich mee van bezit naar gebruik. 'Bedrijven spelen daar op in: bijna alle grote autofabrikanten experimenteren met het delen van auto's.'

Eerder dit jaar becijferde het Planbureau voor de Leefomgeving dat dat er inderdaad toe kan leiden dat er minder auto's nodig zijn. Autodelers bezitten gemiddeld 30 procent minder auto's dan voor ze met delen begonnen. Ze maken bovendien 15 tot 20 procent minder kilometers dan voorheen.

Beeld Colourbox, ANP, Marchel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.