Opinie

De zorg kost elke Nederlander 5.805 euro per jaar

Frank Kalshoven

De mijlpaal is bereikt. Het is officieel, sinds 21 juni, de langste dag. Om middernacht maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat de zorguitgaven de 100 miljard euro zijn gepasseerd, en wel in het jaar des heeren 2018. De eindscore was 100,029 miljard euro, om precies te zijn. Dit jaar zal de teller hoger uitkomen.

Dat het een mijlpaal is, wil niet zeggen dat we er blij mee moeten zijn. Niet, namelijk. Maar belangrijker dan dit oordeel (waarover je van mening kunt verschillen), is het zicht op de feiten. Zien we in Nederland wel wat we aan het doen zijn met de zorg? Als het antwoord is: jazeker, en daarom zijn we zo blij, dan zult u mij niet meer horen. Maar mijn vermoeden is dat het gros van de Nederlanders geen idee heeft. En er dus ­ongefundeerde opvattingen op nahoudt waar het de zorg betreft.

100 miljard. Dit betreft (voor de goede orde) wel de ruime definitie van zorg, inclusief welzijn. Bij een strikte definitie van zorgkosten blijft de teller steken bij 76,9 miljard. Beide getallen zijn te groot om direct betekenisvol te zijn.

De menselijke maat zijn de zorgkosten per persoon. We wonen in Nederland met dik 17 miljoen mensen, van zuigeling tot hoogbejaard. Per mens kostte de zorg (in ruime zin) in Nederland in 2018 dus 5.805 euro; zorg in strikte zin is bijna een kwart minder duur, een kleine 4.500 per kop.

Stel u maakt deel uit van een huishouden met twee volwassenen en twee kinderen. Dan zijn de zorgkosten in ruime zin voor uw huishouden in 2018 23.220 euro. Bijna tweeduizend euro per maand. Elke maand weer, en elke maand méér. En inderdaad, als iemand in dit huishouden met werken het minimumloon verdient (1.600 euro per maand) zijn de maandelijkse zorgkosten van het huishouden dus hoger dan het maandelijkse inkomen uit arbeid. En als iemand in dit huishouden een modaal inkomen verdient met werken (zo’n 37 duizend euro per jaar), dan gaat tweederde hiervan op aan zorgkosten.

Ik vertel u niets nieuws? Des te beter.

U bent nu in verwarring? Fijn, want dan krijgt u zicht op de feiten. Uw verwarring is zeer goed voorstelbaar omdat u maar een klein stukje van deze zorgkosten echt ziet. U ziet uw maandelijkse premie aan de zorgverzekeraar. En u ziet het eigen risico. En dat is, op het geheel genomen, klein bier.

Ik voerde op vergelijkingswebsite Independer het bovenstaande gezinnetje in (met twee kinderen onder de 18 jaar) en kon al voor iets meer dan 200 euro premie per maand een basisverzekering kopen, bij het standaard eigen risico van 385 euro per jaar. De zichtbare zorgkosten van dit gezinnetje zijn dus ongeveer een tiende van de feitelijke kosten.

Maar wie betaalt dan die andere 90 procent? Wij! Er worden premies ingehouden op uw loonstrook (als u die heeft) of uw jaaraangifte (als u zzp’er bent), en die gaan schuil achter afkortingen als Zvw (de Zorgverzekeringswet) en Wlz (Wet Langdurige Zorg).

Naast die premies betaalt u inkomensbelasting die de overheid ook voor een deel gebruikt om maar aan die 100 miljard euro te komen. Want het koekoeksjong dat zorg heet moet worden gevoed.

5.805 euro per persoon. Dat betekent dus ook dat als een komend kabinet het zorgbudget 10 procent laat krimpen, per kop 580 euro koopkracht vrijkomt, 2.320 euro per jaar voor ons voorbeeldgezin. Of we zijn blij met de mijlpaal natuurlijk. Ik niet.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden