De wijken zijn veranderd, de problemen niet

Veel huizen in probleemwijken zijn tegen de vlakte gegaan. Maar met de nieuwe woningen verdwijnen de problemen niet. Sociale structuren laten zich nu eenmaal niet opdringen....

Natuurlijk kent Nederland probleemwijken, dat weet Ronald van Kempen ook wel. ‘Maar rijd eens door een willekeurige wijk en kijk om je heen: er is enorm veel gesloopt, overal zie je nieuwe woningen.’

De Utrechtse hoogleraar stadsgeografie waarschuwt voor te veel pessimisme. ‘Wijken zijn qua woningbouw en daarmee qua bevolkingsopbouw radicaal veranderd.’ Toch gaat het niet hard genoeg. In veertig wijken dreigt de ‘vlam slaat in de pan’ te slaan, waarschuwde minister Winsemius van VROM woensdag.

Het lijkt een trieste balans: tientallen jaren van ‘stadsvernieuwing’ en ‘herstructurering’ hebben per saldo niets opgeleverd. Het aantal probleemwijken is de afgelopen tien jaar niet gedaald, blijkt uit een studie van de bureaus RIGO en ABF Research.

Bestuurders spreken mismoedig van een ‘waterbedeffect’. Zodra ze goedkope woningen slopen, trekken de bewoners naar een andere wijk en begint de ellende opnieuw. Zo waart de verloedering als een virus door Nederland, de miljardeninvesteringen ten spijt.

Deels ligt dat aan de politici, zegt de Haagse PvdA-wethouder Norder. ‘In de jaren zeventig zijn hele wijken platgegooid. Enorm kostbaar en funest voor de sociale structuur in een wijk.’ Hij noemt als voorbeeld de Haagse Schilderswijk. ‘Die heeft geen identiteit meer, de romantiek is verdwenen. De woningen zijn verbeterd, maar de problemen zijn gebleven.’

Die tijd is nu voorbij, zegt hij. ‘Bestuurders slopen nu veel gerichter. Toch hebben veel politici het nog niet begrepen, zegt Van Kempen. Ze denken ten onrechte dat ze ‘gemengde wijken’ kunnen creëren.

Maar veel blanke middenklassers blijven liever in hun vinex-wijk wonen. Zij die wel terugkeren, leven op zichzelf. ‘Er ontstaan nauwelijks sociale contacten tussen arm en rijk, allochtoon en autochtoon’, zegt Van Kempen. ‘Een nieuwe bewoner steekt niet de straat over en zegt: dag arme Utrechter, laten we kennismaken.’

Politici moeten de bestaande bewoners meer aandacht geven, vindt Bram van der Klundert van de VROM-raad, een adviesorgaan van de regering. Velen willen in hun eigen wijk een ‘wooncarrière’ maken, maar kunnen dat niet. Huurwoningen zijn nu of heel goedkoop of te veel te duur. ‘Daar tussen zit te weinig.’

Maar geld is ‘niet de kern’. Het ontbreekt de bewoners aan vooruitzicht. ‘Er zijn te weinig goede voorbeelden, te weinig helden.’

Wie wat wil ondernemen, komt in een oerwoud van regels terecht. Van der Klundert noemt als voorbeeld de Somaliërs. ‘Ze waren redelijk geïntegreerd, woonden niet slecht. Toch zijn ze drie à vier jaar geleden met honderden tegelijk naar Engeland verhuisd. Waarom? Omdat ze hier hun handelsgeest niet kwijt konden. Ze verkopen er nu hagelslag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden