ANALYSE

De Waal is Asschers brandweerman

Flexwet

De minister van Sociale Zaken worstelt met de invoering van de Wet werk en zekerheid. Als iemand die problemen kan oplossen, is het Lodewijk de Waal (65) wel.

Lodewijk de Waal. Beeld Maartje Geels / Hollandse Hoogte

Dat De Waal de PvdA hand-en-spandiensten gaat verlenen, ligt niet voor de hand. Na zijn vertrek als FNV-voorzitter werd De Waal in 2008 op verzoek van minister van Financiën Wouter Bos commissaris bij ING, dat aan het staatsinfuus lag. De Waal werd door de partij met pek en veren overladen toen hij instemde met de uitbetaling van bonussen.

Lodewijk Asscher is echter aan een klus begonnen die De Waal na aan het hart ligt. In het regeerakkoord kreeg Asscher als minister van Sociale Zaken een rauwe VVD-agenda mee. De scherpste kantjes vijlde Asscher weg door een akkoord te sluiten met werkgevers en vakbonden.

Een belangrijk blok van dat akkoord verpakte Asscher in de Wet werk en zekerheid - versobering van de Werkloosheidswet en hervorming van ontslagrecht en flexwerk. Dat is het motorblok van de spelregels van de arbeidsmarkt. Het liefst zou Asscher doorpakken door ook de Ziektewet en de ongebreidelde groei van het aantal zelfstandigen aan te pakken, maar dat mag niet van de VVD. Beter gezegd, de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Die heeft een enorme aversie tegen het sociaal akkoord dat hun paradepaardjes uit het regeerakkoord sloopte.

De Wwz wordt stapsgewijs ingevoerd. Het ontslagrecht en flexregels zijn op 1 juli vorig jaar veranderd, maar oude flexafspraken in cao's verlopen 1 juli dit jaar definitief. Deze onderdelen besprak de Tweede Kamer deze week. In de aanloop deden belanghebbenden hun beklag. Eerst MKB-voorzitter Michael van Straalen, daarna het onderwijs, de amateurvoetbalclubs, de recreatiesector.

Van Straalen heeft na jaren nadenken twee concrete punten. Eerst de vergoeding die betaald moet worden als een werknemer na twee jaar ziekte ontslagen wordt. Die kosten komen bovenop twee jaar uitkering die de werkgever al betaalde. Te duur voor het eenvoudige kleinbedrijf, vindt Van Straalen. Hij hekelt ook de ontslagvergoeding die een mkb'er moet betalen als hij met pensioen wil en zijn bedrijf ¿ zijn pensioenvoorziening ¿ opdoekt. Asscher kaatste de bal terug. Van Straalen moet met de FNV de problemen inventariseren en oplossingen voorstellen. Een beetje snel graag.

Michael van Straalen. Beeld anp

Draaideurconstructie

Lastiger is het met de bedrijfstakken die de publiciteit zochten. Die hebben de afgelopen jaren hun bedrijfsmodel gebouwd op de draaideurconstructie: drie korte contracten voor hun goedkope flexkrachten en dan drie maanden WW op kosten van het collectief en dan weer drie korte contracten. Veel bedrijfstakken werken zo, van publieke omroep tot pretparken. Die klagen nu steen en been. Want er moet nu een halfjaar tussen de contractenreeks zitten. Nu dreigen ze al die flexkrachten in dienst te moeten nemen.

Dat was nou juist de essentie van dit deel van het sociaal akkoord, dat werkgevers met open ogen tekenden in 2013. Flex zou minder flex worden.

De wet biedt overigens een ontsnappingsclausule. Als het niet anders kan, kan bij cao's voor specifieke functies van de wetsregel worden afgeweken. Dat vereist wel dat bonden en werkgevers het eens worden.

Op het lijf geschreven

Dat is waar De Waal om de hoek komt kijken. Hij gaat voor het seizoenswerk, het onderwijs en het amateurvoetbal de problemen inventariseren en zo mogelijk oplossen.

Dat is hem op het lijf geschreven. De Waal stond in 1996 aan de wieg van de Wet flex en zekerheid die de vermaledijde draaideurconstructie introduceerde. Het gedoe van vandaag herinnert De Waal aan dat van twintig jaar geleden. Toen werd de tijd tussen contractenreeksen opgerekt van één naar drie maanden. Ook toen was de wereld even te klein voor werkgevers. Ook toen duurde het even voor gebruik werd gemaakt van de mogelijkheid om afwijkende afspraken te maken. Als iemand kan kleien met wetteksten en creatief kan omgaan met cao-teksten, dan is het Lodewijk de Waal wel. De kans op succes wordt vergroot omdat Niek Jan van Kesteren directeur van VNO-NCW én MKB Nederland is. Die stond van werkgeverskant in 1996 aan de wieg van Flex en Zekerheid en was in 2013 auteur van het sociaal akkoord. Met hem kan De Waal lezen en schrijven.

Als De Waal wetswijziging oppert, zal Asscher daarnaar kijken, bleek tijdens het Kamerdebat. De wettekst is niet in beton gegoten. Dat bleek vorig jaar al. Nog voor het ontslagrecht veranderde, werd de ontslagvergoeding voor flexwerkers aangepast.

FNV-voorzitter Ton Heerts (L) en VNO-NCW-directeur Niek Jan van Kesteren (R) Beeld anp

Meer veranderingen

Er komen meer veranderingen aan. De berekening van de werkloosheidsuitkering voor flexwerkers gaat weer veranderen en Asscher wil de ontslagvergoeding na twee jaar ziekte aanpassen. Als Van Straalen, de FNV en 'verkenner' De Waal reële knelpunten aanwijzen, neemt Asscher die mee. Voor de zomer krijgt de Tweede Kamer een heel pakket wijzigingen.

De Kamer, die al in campagnemodus staat, zal dat uitventen als een nederlaag voor Asscher die een reeks gaten in zijn magnum opus moet repareren. Asscher ziet dat niet zo. Hij heeft liever dat de wettekst te strak is geformuleerd om vervolgens de teugels te vieren, dan dat de wetstekst te vrijblijvend zou zijn en aanscherping politiek niet haalbaar door de anti-stemming bij de VVD-fractie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.