'De vulpen is het Michelin-restaurant onder het schrijfgerei'

Ze leverden de vulpen en de inkt waarmee prinses Beatrix afstand deed van de troon, maar vulpenspeciaalzaak P.W. Akkerman heeft ook 15-jarige scholieren als klant. 'Een vulpen staat dichter bij je dan welk schrijfinstrument dan ook.'

P.W. Akkerman fabriceert zelf geen vulpennen, maar wel inkt.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Zo Spaans benauwd als Arthur Akkerman en Paul Rutte zal niemand zijn geweest toen koningin Beatrix zich op 30 april 2013, even na tienen 's ochtends, live op televisie over de Akte van Abdicatie boog. De vulpen en de inkt waarmee Beatrix haar handtekening ging zetten, waren namelijk geleverd door P.W. Akkerman.

Een enorme eer, dat het Hare Majesteit had behaagd om de vulpenspeciaalzaak te vragen voor zo'n belangrijke bijrol tijdens de troonsafstand. Maar directeur Akkerman en bedrijfsleider Rutte zaten ook een beetje met de klus in de maag. Om belastingbetalers niet op kosten te jagen, had Beatrix namelijk gevraagd om een niet overdreven dure pen. De keuze was gevallen op een Parker Sonnet, uitgevoerd in zwarte lak en een 23 karaats verguld beslag.

Toegegeven, voor het prijskaartje - 110 euro - kun je bij de gemiddelde groothandel voor kantoorartikelen ook 314 Bic-balpennen krijgen, met genoeg inkt om een lijn te trekken van het Koninklijk Paleis op de Dam naar het Paleis van Versailles. Maar voor de betere vulpen is 110 euro op het zuinige af: een Montblanc-vulpen kost minstens 500 euro, en voor sommige pennen bij P.W. Akkerman moet de modale Nederlander een half jaarsalaris neerleggen.

Beatrix' zuinigheid was op zich geen probleem, maar wel problematisch was dat de benodigde inkt eigenlijk te belastend was voor de bescheiden pen. Voor de akte was hele zware, document-echte inkt nodig, om te voorkomen dat de handtekeningen zouden vergaan. Maar hoe permanenter de inkt, des te zwaarder hij is door alle roetdeeltjes.

Profiel

Bedrijf
P.W. Akkerman

Waar
Den Haag

Sinds
1910

Aantal werknemers
7

Jaaromzet
Bedrijfsgeheim

Dus verzag Rutte de koninklijke staf van minutieuze instructies over hoe ze met de vulpen moesten omgaan. De belangrijkste instructie: blijven schrijven met de pen tot vlak voor het moment dat Beatrix haar handtekening zou zetten. Door de pen in beweging te houden, kon de koninklijke staf voorkomen dat de vulpen op het moment suprême dienst zou weigeren. 'De koningin zou moeilijk tegen Willem-Alexander kunnen zeggen: 'Ach, geef mij jouw pen even', grapt Rutte. De avond voor de troonsafstand had Rutte een setje Parker Sonnets thuis met de inkt gevuld en uitgebreid getest. Hij prevelde nog net geen schietgebedje toen hij de pennen de ochtend erna afleverde bij het Kabinet van de Koningin.

Groot was de opluchting toen de camera inzoomde op de rechterhand van Beatrix en registreerde hoe de Parker Sonnet zonder haperen een zwierige handtekening produceerde. 'Ik zat ín de televisie!', jubelt Akkerman. 'De kroon op ons werk', valt Rutte hem bij.

Bedrijfsleider Paul Rutte (links) en directeur Arthur Akkerman.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Persoonlijk verlengstuk

Het interview met de Volkskrant begint met een valse noot. Akkerman en Rutte monsteren de verslaggever alsof hij zojuist in clownspak op een begrafenis is verschenen. Onbegrijpelijk vinden ze het dat een journalist zijn aantekeningen maakt op een smartphone, en niet met een vulpen in een elegant notitieboekje. En dat nota bene voor een artikel over een vulpenzaak. Hoewel het altijd erger kan, verzucht Akkerman: 'Zelfs de vertegenwoordiger van Montblanc komt hier tegenwoordig bestellingen opnemen met een laptop, in plaats van met een vulpen van zijn werkgever.'

Waarom de vulpen tot ander schrijfgerei staat als een Michelin-restaurant tot de McDonald's? 'Kijk, jij laat alleen maar enen en nullen achter met je smartphone', zegt Rutte. 'Maar je handschrift en je vulpen zijn verlengstukken van jezelf, waarmee je iets achter laat wat echt van jou is. Tegenwoordig feliciteren veel mensen elkaar met hun verjaardag via Facebook, maar dat is toch maar vlak en onpersoonlijk vergeleken met een mooie handgeschreven kaart?'

Gouden vulpenjaren

De geschiedenis van P.W. Akkerman gaat terug tot 1910, toen Pieter Willem Akkerman (1886-1955) in de Haagse Passage een zaak voor briefpapier, visitekaartjes, rubberstempels en emaillen naamborden begon. Eind jaren tien deed de vulpen zijn intrede in de etalage. In een mum van tijd groeide de winkel uit tot een begrip, mede te danken aan Akkermans fijne gevoel voor marketing. 'Ouders, heeft uw kind een mooi rapport? Geef het dan een fraai geschenk. Het nuttigst is een vulpen', heette het in advertenties.

Kleinzoon Arthur Akkerman staat inmiddels een halve eeuw in de winkel. De gouden tijden waren de jaren zestig, zeventig en tachtig, toen P.W. Akkerman nog twee zaken had, op nummer 13 en 15 in de Passage, met behalve vulpennen ook kalenders en agenda's. 'Een rijen dat er stonden! Prinses Juliana kwam twee uur lang kalenders uitzoeken. Onder het genot van een cappuccino, een bonbon en een sigaretje. Ze kocht twintig, dertig kalenders, allemaal kerstcadeaus. Het was uniek, u-niek!'

P.W. Akkerman fabriceert zelf geen vulpennen, maar wel inkt. De kleuren dragen Haagsgetinte namen als 'Laan van Nieuw-Oost Indigo' en 'Rood Haags Pluche'. De vulpenspeciaalzaak heeft ook een nieuwe lijn gelanceerd met naar Hollandse meesters gemodelleerde inkt, zoals 'Rembrandt's Karmozijn', 'Israel's Kobaltblauw' en 'Scharlaken van Jan Steen'.

De jaaromzet willen Akkerman en Rutte 'niet aan de grote klok hangen'. Maar nog steeds boert P.W. Akkerman behoorlijk, verzekert Rutte. De vulpen is voor sommigen een statussymbool waarmee ze zich onderscheiden van het gewone balpenvolk, merkt Rutte. 'Sommige ouders komen hier verbaasd naar binnen met hun zoon. 'Hij wou per se bij jullie een pen uitzoeken', zeggen ze dan. Ik ken tieners die op hun vijftiende een vulpen cadeau krijgen van hun ouders, omdat pa en ma schrijven met vulpen een mooie traditie vinden, die ze doorgeven aan de volgende generatie.'

'Een vulpen staat veel dichter bij je dan welk schrijfinstrument dan ook', zegt Akkerman. 'Je moet hem verzorgen, vullen, schoon houden. Iemand die z'n vulpen kwijt is, komt doodziek de winkel binnen. Iemand die z'n balpen kwijt is denkt: pech, balpen weg.'

'Een vulpen moet aan je wennen', zegt Rutte. 'Het vlakje waarmee je schrijft, raakt langzaam maar zeker gepolijst door het papier, waardoor hij na een tijdje precies jouw stand herkent en optimaal schrijft.' Daarom zal Akkerman nooit zijn Montblanc uitlenen aan Rutte, noch zal Rutte ooit zijn vijftig jaar oude Sheaffer laten gebruiken door Akkerman. 'Iemand anders zet je pen in een net iets andere hoek op het papier, waardoor hij minder goed schrijft', zegt Rutte. 'Dus gaat hij harder drukken, waardoor de pen uit z'n fatsoen raakt en het hele schrijfcomfort kapot gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden