De vraagbaas van Google: 'Ik ben voorlopig niet bang voor het einde van het zoektijdperk'

Zullen we altijd blijven zoeken via Google?

De zoekactiviteiten van Google vormen nog altijd de solide ruggegraat van moederbedrijf Alphabet. Maar zullen we altijd blijven zoeken via Google? Ben Gomes, de zoekchef van Google, geeft een antwoord.

Ben Gomes Beeld Adrie Mouthaan

Wie in zijn browser aan Google vraagt of Google over vijf jaar nog wel bestaat, wordt in het eerste resultaat gewezen op een artikel van Forbes uit 2012: 'Dit is waarom Google en Facebook over vijf jaar misschien wel helemaal niet meer bestaan'. De auteur had het zonder enige twijfel bij het verkeerde eind: de macht van Google en Facebook is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden, heel veel groter. Zo groot zelfs dat de kritiek op de techmolochen aanzwelt. Politici, wetenschappers, internetcritici: allen voelen zich steeds ongemakkelijker bij de invloed die de bedrijven hebben. Niet alleen verzamelen ze een onvoorstelbare hoeveelheid data, ook zijn ze voor veel mensen de toegangspoort naar de wereld en de voornaamste plek waar ze hun informatie vandaan halen. En die poort is niet neutraal.

Europese boetes, een voor techbedrijven verkild klimaat vanuit Washington, de opkomst van mobiel en spraak en het wankele evenwicht tussen censuur en je winkeltje schoon houden: de uitdagingen voor Google zijn enorm. Zoeken we over een paar jaar nog wel via Google Search? Wie anders dan Googles zoekbaas Ben Gomes kan hier het beste antwoord op geven. De 49-jarige Gomes geeft leiding aan al Googles zoekactiviteiten, die nog altijd verantwoordelijk zijn voor de bulk van Googles miljardenomzet. De in Tanzania geboren en in India opgegroeide Gomes is - hoe kan het ook anders - positief.

Google zet zwaar in op AI en kan zo steeds beter voorspellen waarnaar mensen op zoek zijn. Wie de Google-app gebruikt, ziet dit al gebeuren: Google weet precies wat ik interessant vind. Betekent dit het einde van het zoeken?

'Het verschilt erg hoe mensen zoeken. Soms willen ze een snel antwoord op een korte vraag en soms blijven ze hun hele leven in een bepaald onderwerp geïnteresseerd.

'Het kan voorkomen dat we informatie aanbieden voordat mensen iets vragen. Maar het zal altijd een combinatie blijven; ik ben ervan overtuigd dat mensen op zoek blijven naar informatie en ons ook daarnaar zullen blijven vragen. Dus (lachend): nee, ik ben niet bang voor het einde van het zoektijdperk.'

Critici als Evgeny Morozov zeggen dat Google door te antwoorden op vragen die nog niet zijn gesteld zelf het gereedschap hanteert in plaats van het alleen aan te bieden, zoals bijvoorbeeld Apple dat doet.

'Ik kan daar weinig mee. Wij willen de juiste informatie geven, op een zo handig mogelijke manier. Wij kijken altijd goed waaraan onze gebruikers behoefte hebben. De context is daarbij belangrijk. Het antwoord op een identieke vraag kan per land anders zijn. Of per apparaat dat men gebruikt. Kunstmatige intelligentie helpt daarbij.'

'Soms gaat het fout; vandaar dat we onszelf moeten blijven verbeteren' Beeld Adrie Mouthaan

Hoe belangrijk is kunstmatige intelligentie voor Google Search?

'Extreem belangrijk, bij alles wat we doen. Onze algoritmes helpen ons om de relevante antwoorden te geven. Maar ook op andere gebieden. Zo worden automatische vertalingen met de hulp van neurale netwerken steeds beter. En daardoor ook belangrijker. Op die manier kunnen we ook informatie gaan aanbieden in de lokale taal, ook als er ter plekke geen bronnen zijn.'

Toen Google vorig jaar direct na de schietpartij in Las Vegas op een prominente plek nepnieuws toonde, was de kritiek niet van de lucht. Snapt u die kritiek?

'Natuurlijk snappen we dat en we proberen het ook te voorkomen. Tegelijkertijd is dat erg moeilijk, zeker als een gebeurtenis heel vers is en er nog weinig informatie is. In combinatie met een specifieke zoekopdracht, zoals in dit geval ook gebeurde, kan het misgaan. We proberen dat te voorkomen door verdachte bronnen eerder uit die zee van honderden miljarden pagina's te filteren.'

Hiermee illustreert Gomes precies de spagaat waar Google inzit. Op het moment dat Google niet filtert, is de kritiek dat het bedrijf zich verschuilt achter de spiegelmetafoor: Google geeft gewoon weer wat er op internet gebeurt. Filtert Google wel, dan is de kritiek dat de invloed van Google te groot is: we zien alleen wat Google ons voorschotelt. Hoe gaat Gomes hiermee om?

'Het is ons doel om betrouwbare informatie toegankelijk maken. Bronnen die niet betrouwbaar zijn, moeten geen prominente plek krijgen.

'Zeker bij controversiële onderwerpen zoals politiek of gezondheid is dat belangrijk. Onze algoritmes helpen daarbij. En, ja, soms gaat het fout. Vandaar dat we onszelf moeten blijven verbeteren. Daarnaast hebben internetters altijd ook hun eigen verantwoordelijkheid. Context is belangrijk. Vandaar dat iedereen altijd zelf de mogelijkheid heeft te kijken waar een nieuwsbericht vandaan komt.

'Zulke ingrepen moeten voorkomen dat Google nog eens de mist ingaat zoals in december op pijnlijke wijze gebeurde, toen de zoekmachine als eerste resultaat op de vraag 'Heeft de Holocaust plaatsgevonden' een pagina van de site Stormfront.org toonde, getiteld 'Tien redenen waarom de Holocaust een verzinsel is'.

Iets anders: spraak wordt steeds belangrijker. Typen we over een paar jaar nog wel onze zoekopdrachten in?

'O, zeker. Spraak wordt steeds belangrijker en we worden er ook steeds beter in. Google begrijpt mij - met mijn rare accent - zelfs een stuk beter dan de mensen om me heen. Maar niet elke plek is geschikt om hardop tegen Google te praten. De trein bijvoorbeeld, of de collegezaal. Of als je in bed ligt en je partner al slaapt. We zullen dus ook onze zoekopdrachten blijven intikken.'

Ooit was de zoekmachine AltaVista oppermachtig en dacht iedereen dat die altijd zou worden gebruikt. Hoe voorkomt u dat Google hetzelfde lot als AltaVista wacht?

'Hier zijn we ons in het bedrijf maar al te goed van bewust. Het enige wat je kunt doen, is blijven investeren. In kunstmatige intelligentie, in nieuwe producten. Maar ook door te zorgen dat we op elk denkbaar apparaat aanwezig te zijn. Niet alleen op laptops of telefoons, maar ook auto's, tv's en praatzuilen in huis.

'Want de apparatuur mag veranderen, de behoefte aan informatie wordt er niet minder om.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.