Reportage

De Vikings gaan voorop in de strijd

Op de eerste van drie maandagstakingen, in aanloop naar de staking die heel België moet lamleggen, zijn de ogen gericht op de Antwerpse havenarbeiders. Want als zij het opgeven...

Antwerpse havenarbeiders tijdens hun staking maandag voor de poorten van het bedrijf Katoen Natie. 'Allez, het is hier toch gezellig.' Beeld Franky Verdickt

'Perry, ge laat 'm niet door, hé!', roepen twee havenarbeiders. Vakbondsafgevaardigde Perry De Middelaer wuift ze weg, hij heeft het onder controle. Hij heeft zijn auto schuin over de weg geparkeerd, een honderdtal meter voor de stakerspost, en laat elke vrachtwagen rechtsomkeert maken. Beter dat de werkwillige chauffeurs niet in de buurt van de stakers komen.

Bij het stakerspiket, voor de poorten van het Antwerpse havenbedrijf Katoen Natie, branden autobanden, ontploffen voetzoekers en gaan de blikjes Jupiler rond. 'Voorlopig heb ik het onder controle, maar het wordt al wat grimmiger', zegt De Middelaer, in rode vakbondsjas. 'De mensen krijgen honger, ze gaan iets eten en ze nuttigen er iets bij. Ik hoop dat het rustig blijft. Dat we kunnen bewijzen dat het ook zonder rellen kan.'

Het is maandag, de eerste van drie provinciale maandagstakingen, een nieuwe stap in het Belgische vakbondsprotest. In de provincies Antwerpen, Luxemburg, Henegouwen en (in mindere mate) Limburg zijn scholen, kinderdagverblijven en supermarkten dicht gebleven en rijden amper treinen en bussen. Op 15 december volgt een nationale staking: het hele land moet plat, de regering moet bloeden.

Havenarbeiders

Op deze eerste maandagstaking zijn de ogen vooral gericht op de Antwerpse havenarbeiders. Zij zijn de harde kern van het sociale verzet, 'de Vikings onder de Belgische arbeiders', zoals ze zelf zeggen. Veel meer dan hun collega's in Rotterdam hebben zij hun traditionele verworvenheden weten te behouden. Ze hangen aan elkaar, zeggen ze, als een 'familie', zelfs als een 'leger'. Aan hen dus om het sociale verzet aan te voeren: 'Als de dokwerkers opgeven, dan geeft iedereen op.'

De havenarbeiders worden ook om een andere reden in de gaten gehouden: tijdens de grote vakbondsbetoging in Brussel, twee weken geleden, waren ze betrokken bij zware rellen. Op de televisiebeelden van straatgevechten vielen ze op in hun oranje overalls. Dat het merendeel van de dokwerkers vreedzaam had betoogd, maakte voor de perceptie niets uit. Op deze maandag kunnen de havenarbeiders de vakbondsactie dus maken, maar ook kraken.

'Allez, het is hier toch gezellig', zegt Freddy 'Fredje' Jacobs, bij de stakerspost voor Katoen Natie. Uit grote speakers klinkt rockmuziek uit de jaren tachtig, op een barbecue liggen worsten te braden en de zon, die hier normaal verborgen gaat achter een dikke laag smog, schijnt uitbundig. 'Degenen die de boel in Brussel in gang hebben gestoken, die zijn vandaag niet gekomen', zegt hij. 'Wij zijn werkers, geen vechters.'

Rustig

De Antwerpse haven ligt er inderdaad rustig bij. Op alle toegangswegen zijn wegblokkades en stakersposten opgericht: geen vrachtwagen komt erdoor en geen boot wordt gelost. Af en toe stijgt de spanning als een werkwillige per fiets of bromfiets door de wegblokkades probeert te komen. Maar tot grote incidenten komt het niet. De politie, die op sommige dokwerkers werkt als een rode lap op een stier, laat zich niet zien.

Een groot succes, zeggen de vakbonden, en een bewijs dat de woede diep zit bij de Belgische werknemers. Ook de havenarbeiders zijn niet te spreken over de centrum-rechtse regering-Michel. De ene vraagt zich af hoe hij de studies van zijn kinderen zal betalen, nu het inschrijvingsgeld van hogescholen en universiteiten omhoog gaat. De andere ziet niet hoe hij met zijn kapotte rug zo veel jaren langer kan werken, nu de pensioenleeftijd stijgt.

'Ik heb mijn hele leven hard gewerkt om mijn kinderen een toekomst te geven, maar nu gaan ze het nog moeilijker maken', zegt Bert Van Nieuwenhove. Hij komt uit een familie van dokwerkers, maar zijn kinderen willen studeren. Zij willen in kostuum werken, niet in overall. 'Ik werk in weer en wind om de kost te verdienen, in het weekend en op feestdagen, dag en nacht. Nu moet ik in mei mijn vakantiegeld opzij zetten zodat mijn kinderen kunnen studeren, dat is toch niet normaal.'

Van Nieuwenhove wil gerust inleveren, zegt hij, maar zoals veel havenarbeiders heeft hij het gevoel dat zijn bazen - 'het patronaat' - als enige de dans ontspringen. De rijken worden rijker en de armen worden armer. 'Meneer Fernand heeft geen probleem om zijn kinderen te laten studeren', zegt hij over Fernand Huts, de baas van Katoen Natie en de grote boeman van de havenarbeiders. 'Die zit op zijn jacht in Brazilië, met zijn politieke vriendjes.'

En dan te bedenken dat Van Nieuwenhove bij de afgelopen verkiezingen nog op een van die 'politieke vriendjes' gestemd heeft: op N-VA-voorzitter Bart De Wever, een van de architecten van het regeringsbeleid. Hij kan zich wel voor zijn hoofd slaan. 'Ik weet eigenlijk niet waarom ik op hem gestemd heb', zegt Van Nieuwenhove. 'Ik ging gewoon mee met de flow. Hij was zo dik en slaagde erin om fel te vermageren, ik vond dat een sjieke tiep. De volgende keer kan hij naar mijn stem fluiten, en naar die van veel collega's. Maar in vijf jaar kan hij veel schade aanrichten.'

Waarom staken?

De Belgische vakbonden maken hun belofte van een 'hete herfst' vol stakingen en betogingen waar. Ze protesteren tegen het bezuinigingsbeleid van de centrum-rechtse regering van Charles Michel. Die wil de pensioenleeftijd verhogen van 65 naar 67 jaar, de salarissen tijdelijk bevriezen en de uitkeringen verlagen. Daarnaast wil de Vlaamse regering het inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs verhogen en de hypotheekrenteaftrek flink versoberen. De havenarbeiders voeren daarnaast ook actie omdat hun traditionele arbeidsstatuut onder vuur ligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden