columnFrank Kalshoven

De verteltrant van de geniepige pandjesbaas versus de onschuldige starter doet het nu eenmaal reuzegoed

Op Prinsjesdag maakt het kabinet bekend, schrijven de kranten, dat starters op de woningmarkt na dit jaar geen overdrachtsbelasting meer hoeven betalen. Dat scheelt 2 procent op de prijs, dus 5.000 euro op een appartement van 250 duizend euro. Tegelijkertijd voert het kabinet een pandjesbaaspestbelasting in: voor een tweede woning stijgt de overdrachtsbelasting van 2 naar 8 procent. Het appartement waar de starter 250 duizend euro voor betaalt, kost de beleggers dus, inclusief belasting, 270 duizend euro.

Is dat een goed plan?

Het voornemen sluit in elk geval aan bij sentimenten die breed leven, vooral in grote steden. Die arme starters kunnen geen woonruimte vinden, en als ze die al kunnen vinden, kunnen ze het niet betalen van hun startersinkomen. Tegelijkertijd slokken gewetenloze vastgoedbazen, soms zelfs van koninklijken bloede, de beschikbare woonruimte op om die tegen woekerprijzen genadeloos uit te ponden. In deze verteltrant doet de voorgenomen wijziging van de overdrachtsbelasting het heel goed.

Maar op die verteltrant is ook wel wat af te dingen. Ik beperk me tot de beleggers.

Met de differentiatie van tarieven velt de overheid een oordeel over de wenselijkheid van vastgoedtransacties. Een kopende starter krijgt een duim omhoog. Een doorstromer krijgt een vlakke hand. Wie een huis koopt om te verhuren, krijgt een duim omlaag. Kopen om te verhuren is slecht, vindt dit kabinet blijkbaar. Dat moet ontmoedigd worden.

Is kopen om te verhuren slecht? Nou, wat vindt u?

Natuurlijk is kopen om te verhuren niet slecht. Dat is lariekoek. Zijn de woningbouwcorporaties slecht? Zijn de ouders slecht die voor hun studerende kinderen een huis kopen om het hen tegen een schappelijk prijsje te verhuren? Is de zelfstandig ondernemer een slechterik omdat hij een verhuurappartement koopt als pensioenbelegging? Is uw pensioenfonds slecht omdat het uw pensioengeld belegt in verhuurappartementen?

In alle woningmarktanalyses die de afgelopen tien jaar zijn verschenen, is vastgesteld: het ontbreekt in Nederland vooral aan voldoende omvang van het segment ‘vrije huur’. We kennen in Nederland veel eigen woningbezit; we hebben ook een zeer omvangrijke corporatiesector; maar vrije huur heeft lang in het verdomhoekje gezeten. Daar moeten we iets aan doen, heette het jaar in, jaar uit. De pandjesbaanpestbelasting gaat hier lijnrecht tegenin. Ik ben dan ook zeer benieuwd welke nieuwe woningmarktanalyse ten grondslag ligt aan dit kabinetsvoornemen.

Is het dan allemaal koek en ei in dat vrije segment? Neen! Maar de problemen die er zijn hebben niets te maken met het principe kopen-om-te-verhuren, en alles met de regulering van dat segment, of liever: het gebrek eraan.

Appartementen opdelen in kamers? Je kunt het gewoon verbieden. Verhuur via Airbnb of andere verhuursystemen? Zeg ‘njet’ en het is voorbij. Appartementen verhuren aan expats? Dat is makkelijk terug te dringen door toe te staan dat een eigenaar onder reguliere voorwaarden een huis tijdelijk mag verhuren, bijvoorbeeld voor vijf jaar. Kortom, wat er misgaat, is de regulering van de verhuurmarkt.

De pandjesbaaspestbelasting is dus niet alleen een beroerd plan omdat het de vorming van een grotere vrije-huursector frustreert. Het is er ook een teken van dat het kabinet niet begrijpt wat de oorzaak is van de problemen op vele lokale woningmarkten. Het tweede is mogelijkerwijs nog erger dan het eerste.

Slecht beleid of niet, populair zal het wel wezen. De verteltrant van de geniepige pandjesbaas versus de onschuldige starter doet het nu eenmaal reuzegoed.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? E-mail: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden