REPORTAGE

De veilingklok is bijna uitgetikt

Valentijnsdag is wereldwijd een van dé bloemendagen. Maar in de Aalsmeerse veilinghal is de geur van bloemen haast verdwenen. Kopers en kwekers onderhandelen direct via internet.

De veiling in Aalsmeer. Bloemen en planten zullen steeds vaker meteen vanuit de koelcellen bij het vliegveld en de haven naar de kopers worden getransporteerd. Beeld Sanne De Wilde

De veilingmeester spreekt als een mitrailleur: 'Lengte vijf, catch, kleuuurrrrr, vier, drie, twee: 18 cent!' Op zijn eerste scherm ziet hij alle specificaties van de rozen, op scherm twee een grote veilingklok die binnen een seconde aftelt naar 18 cent per steel. Verkocht.

Tot voor kort zaten dit soort veilingmeesters om beurten in de grote veilingzalen van Aalsmeer, Naaldwijk, Rijnsburg, Eelde en Bleiswijk met banken uitpuilend van de potentiële kopers. Nu zit dat leger veilingmeesters vooral in kleine achterafkamertjes, turend naar beeldschermen en pratend tegen tientallen landen tegelijk. De grote veilingzalen bestaan nog wel, maar zelfs nu, in de drukste week van het jaar, zit er nauwelijks volk - groepjes Japanse en Chinese toeristen uitgezonderd. Hoogstens 20 potentiële kopers staren naar een klok die bij afslag de prijs van tulpen, hyacinten, anemonen en vooral rozen bepaalt.

Samen met Moederdag en Internationale Vrouwendag staat in alle bloemenagenda's wereldwijd een dikke streep bij overmorgen: Valentijnsdag. Deze week gebeurt het. Bij telers, bij supermarkten, bij geliefden, maar zeker ook bij de Nederlandse bloemenveilingen. Plekken waarvandaan nog altijd 52 procent van alle bloemen en planten ter wereld wordt verhandeld. Maar ten opzichte van tien jaar geleden is er wel een hoop veranderd. Toen werden praktisch alle 12,5 miljard bloemen en planten vanuit deze veilingzalen verkocht. Nu nog iets minder dan de helft.

Niet dat het slecht gaat met Nederland-bloemenland, zegt algemeen directeur Lucas Vos van FloraHolland. De omzet van zijn bedrijf nam sinds 2008 toe van 4,1 miljard euro naar 4,5 miljard euro. Maar er verandert wel veel.

Minder kopers, meer computers

Niet alleen was december de laatste maand dat een kar met bloemen daadwerkelijk een veilingzaal van Aalsmeer inreed - bloemen blijven langer vers in koelcellen en kopers hebben genoeg aan de informatie op hun beeldscherm - ook kwamen er steeds minder kopers in levenden lijve bij de veilingen. Omdat hun computers het mogelijk maken op afstand de lengte van de steel, de kwaliteit van de bloem, de naam van de kweker en de rijpheid te zien, tellen er overal ter wereld duizenden kopieklokjes af naar dezelfde bedragen. 'De noodzaak van een fysieke marktplaats wordt inderdaad minder', zegt Vos, wiens FloraHolland een marktaandeel van 98 procent heeft in de Nederlandse bloemenhandel. Zo werd in 2014 een 'magische grens' gepasseerd. Voor het eerst sinds de invoering van de veiling was de omzet via directe transacties tussen kopers en kwekers groter dan de omzet via de veilingklok.

Vooral in een week als deze willen grote handelaren zeker zijn van hun rozentoevoer. De veiling is hen te riskant, want wat als je verkeerd drukt en de prijs te hoog is? En dus worden miljarden bloemen niet langer bij afslag verhandeld, maar maken kwekers prijs- en volumeafspraken ver voordat hun eerste bloemen het licht zien.

Dat is bijzonder, zegt ook Vos. Want in december 1911 kwam in het Aalsmeerse café Welkom een groep bloementelers samen om het gevaar van juist die directe verkopen het hoofd te bieden. Tot dan toe waren zij afhankelijk van passanten die een doorgaans laag bedrag boden. Ging de teler akkoord, dan voelde hij zich bekocht. Zei hij nee, dan liep hij de kans dat zijn anjers verwelkten. De in het café bedachte veilingklok loste dat probleem op: de prijs kon nog altijd teleurstellend zijn, maar je zag wel hoe hij tot stand kwam.

Logistiek centrum

Maar nu de passanten honderd jaar later digitaal de kwekers bezoeken, heeft dat gevolgen voor de rol van Nederland als bloemenknooppunt. Zo wil FloraHolland vóór 2020 eenderde van de kosten saneren in een poging met de tijd mee te gaan. Precies een jaar geleden leidden eerdere reorganisaties tot de eerste staking in de honderdjarige geschiedenis van het bedrijf: de Valentijnsstaking.

Toch blijkt uit een in januari gepubliceerd onderzoek van de Rabobank dat Nederland ook in de toekomst nog een rol van betekenis kan spelen in de bloemenhandel. Vos: 'De behoefte aan een coöperatie in het midden die als onafhankelijke partij de belangen van kwekers en hun klanten vertegenwoordigt, die de standaard kan waarborgen, dat blijft gewoon nodig.'

En belangrijker nog: een partij die de rol van logistiek centrum op zich neemt. Nederland importeert uit ongeveer zestig landen bloemen en planten, en exporteert ze naar 150 landen. Een centrale handelsplaats blijft volgens Vos ideaal. Zo zal een grote Keniaanse bloementeler zijn twee dagelijkse Jumbojets met rozen liever richting Schiphol sturen dan dat hij zeven kleinere vliegtuigjes naar Moskou, Londen, Parijs en Düsseldorf laat vliegen.

Dat betekent dat de fysieke veilingzalen onherkenbaar zullen veranderen, denkt Vos, terwijl de koelcellen bij Schiphol en de haven van Rotterdam zullen groeien. Vandaaruit zullen de zestien al lang verkochte emmers gipskruid van Shalom Flowers richting de vrachtwagens van een Duitse verkoper worden gebracht en de drie emmers amaryllissen naar het vliegtuig van een Franse handelaar. Maar dat allemaal zonder klok zoals we hem nu kennen. Of zoals de baas van de grootste bloemenveiling ter wereld het verwoordt: 'De klok is niet meer heilig in Aalsmeer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden