De truck als 'sticker op groot formaat' betekent werk aan de winkel voor ontwerpers Over de snelweg sjeest lichtgevende friet

Vermoedelijk was het Total Design dat in de jaren zestig als eerste ontwerpbureau serieus werk maakte van de belettering van rijdend materieel....

HUB. HUBBEN

Van onze verslaggever

Hub. Hubben

AMSTERDAM

Foto's van zulke sessies tonen gelaarsde ontwerpers in de polder, en ondanks de komst van computers zijn deze testen nog allerminst overbodig. Hans Brandt van Total Design: 'We hebben hier 1100 verschillende soorten auto's in de computer zitten en de belettering van een auto is met de computer relatief gemakkelijk. Maar de kleur die je op de computer maakt, kan, eenmaal op de auto gespoten en van een afstand bekeken, een totaal andere kleur opleveren. Proefauto's zijn dus nog steeds noodzakelijk.'

Ten behoeve van de tentoonstelling Automotieven in de Amsterdamse drukkerij Mart. Spruijt werd een truck van Aviko, producent van patates frites, gefotografeerd in een sneeuwlandschap waarboven zich een staalblauwe hemel aftekent. Ook de basiskleur van de truck is blauw en het lijkt alsof de patates frites waarmee de aanhanger is bezaaid, uit de hemel zijn neergedaald. De Aviko-vrachtwagencombinatie is een recente blikvanger op de Europese autobanen, te meer omdat de frites in fluorescerend geel zijn aangebracht.

Aviko ontwikkelde het idee in eigen huis. Een woordvoerder: 'Elke tekst is achterwege gelaten. We hebben zo'n zestig van die auto's op de weg, tot in Moskou toe. Iedereen ziet meteen wat we vervoeren en ik hoef dus niet meer in zes talen uit te leggen wat frites zijn.'

Automotieven markeert niet alleen het negentigjarig bestaan van de drukkerij, maar is tevens de eerste expositie van een beoogde reeks. Dit ter vervanging van de legendarische kalender die drukkerij Mart. Spruijt gedurende vele jaren uitbracht. Kalenders die gezocht zijn vanwege hun afwijkende calendarium - het jaar begint in mei - en grafische uitvoering.

Directeur Ton Hennis: 'Ik wilde iets anders, er worden al zoveel kalenders gemaakt.'

Hij liet Clara Delfsma, pas afgestudeerd aan de Rietveld Academie, naast een bescheiden tentoonstelling een opvallende catalogus samenstellen over autobelettering, een fenomeen waaraan 'bij mijn weten nog nooit een seminar of congres is gewijd'.

Samen geven ze een beeld van een communicatiemedium waarvan de creatieve mogelijkheden in toenemende mate worden onderkend, nu het effect van televisiereclame steeds meer ter discussie staat en het beeldvervuilende aspect van grote billboards langs de snelweg kritische geluiden oproept - in vier Amerikaanse staten zijn billboards inmiddels verboden. Bovendien maakt de moderne techniek het mogelijk de benodigde afmetingen te produceren. 'Het zijn eigenlijk stickers op groot formaat', aldus Hennis wiens drukkerij overigens niet voor deze branche produceert. Het spuiten van de auto in het gewenste design is een kostbaarder alternatief omdat de auto bij het inruilen dient te worden overgespoten.

Vooralsnog is het, zo betoogt ontwerper André Toet in de catalogus, nog 'een beetje België' op de Nederlandse vrachtwagens: iedereen doet maar wat. Zijn collega en hoogleraar Paul Mijksenaar ergert zich aan de striping, dikwijls verweven met miserabele logo's, op vrachtauto's en vooral touringcars. 'De striping wordt gezien als een middel om snelheid uit te drukken, iets wat nu juist bij een vervoermiddel niet hoeft omdat het snelheid uit zichzelf heeft.'

Onbegrijpelijke afkortingen, sleetse slogans, verschoten dekzeilen, kapotte belettering, overbodige teksten ('Voor al uw transporten'), verschillende bedrijfsnamen op cabine en laadbak, rissen telefoonnummers, vuile laadbakken ('ik wil gewassen worden') en valse kleuren maken dat de filerijder zich niet hoeft te vervelen maar voor ontwerpers blijkt er nog voldoende werk aan de weg.

In het oog springende uitzonderingen zijn de auto's van Mascotte, Magnum en King-pepermunt: de vrachtwagen als gigantische uitvergroting van het produkt zelf. En menig automobilist zal sinds half maart even het rempedaal hebben beroerd bij het naderen van de Hunkemöller-vrachtwagen. De achterzijde van de auto toont het achterwerk van een hurkende vrouw met naaldhakken, die aan haar slipje frunnikt. Vanaf de zijkanten van de wagen kijken kolossale, eveneens slechts in lingerie gehulde modellen op de passant neer.

De ooit om haar wat ouderwetse degelijkheid bekend staande lingerieketen is op zoek naar een moderner imago waarbinnen ook de verkoop past van gewaagder, door Marlies Dekkers ontworpen ondergoed. Al zal dit uit oogpunt van verkeersveiligheid waarschijnlijk niet truck-breed worden uitgemeten.

Public relations-medewerkster Peggy Rohen: 'Het is een indrukwekkend medium. Niet alleen door de omvang maar ook omdat het rijdt en zich verplaatst. De reacties zijn unaniem positief, met uitzondering van die van een vrouw die schreef de achterkant van de truck vrouwonvriendelijk te vinden. We gaan er zeker mee door.'

De afzet van goederen en diensten vereist dat de leveranciers zich onderscheiden met een corporate identity, een imago dat overeind moet blijven in de vloed van informatie die de consument dagelijks overspoelt; de bedrijfsauto (en niet te vergeten de chauffeur) is daartoe een probaat middel. Bekende voorbeelden zijn de wagenparken van het NOB, de KPN en de ANWB, alle drie ontworpen door Studio Dumbar. Fonkelnieuw is het uiterlijk van de auto's van de Dienst Waterbeheer en Riolering Amsterdam (DWR). Gonni Hengelmolen van Total Design maakte de vrachtwagens oranje en de bestelwagens wit; een blauwe golf water hebben ze gemeenschappelijk.

Tom van Hoogstraten, projectleider bij Total Design: 'Het bedrijf doet van alles met water nadat het in de gootsteen is verdwenen. Het wagenpark beslaat zo'n 160 auto's; dit weekend zijn de laatste onder handen genomen'.

Hoewel de tentoonstelling beperkt van opzet is, wordt een sinds jaar en dag markant verschijnsel op de Nederlandse wegen node gemist: de vrachtwagencombinatie met houtnerf-motief van De Bijenkorf.

Automotieven. Tentoonstelling in Drukkerij Mart. Spruijt, Dynamoweg 7, Amsterdam. Tot en met 15 juli. Catalogus: ¿ 53,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden