De trouwe hypotheekklant betaalt meer rente

Veel banken brengen bestaande klanten een hogere hypotheekrente in rekening dan nieuwe, stelt onder meer de Vereniging Eigen Huis. Vijf vragen over een verkapt 'tweesporenbeleid'.

Beeld Peter van Hugten Hypotheekadvieseur

Dus nieuwe klanten die een hypotheek afsluiten krijgen een voordeeltje?

Ja, ze betalen minder hypotheekrente. Of meer precies: bestaande klanten betalen vaak een extra opslag op hun hypotheekrente als ze een nieuwe rentevaste periode afspreken, of hun hypotheek oversluiten.

Dat zit zo: die bestaande klanten hebben bijna altijd een aflossingsvrije hypotheek of een spaarhypotheek, omdat die tot voor kort het meeste belastingvoordeel opleverden. Sinds 2013 zijn de regels veranderd. Huizenkopers komen nu pas in aanmerking voor hypotheekrenteaftrek als ze daadwerkelijk aflossen. Daardoor worden nu vrijwel alleen nog maar zogeheten annuïteitenhypotheken of lineaire hypotheken afgesloten, waarop maandelijks wordt afgelost. Voor de aflossingsvrije hypotheken - die het gros van de bestaande klanten dus heeft - brengen de laatste tijd steeds meer banken een renteopslag in rekening, meldde financieeladviesketen Van Bruggen Adviesgroep deze week. Dit omdat het risico bij aflossingsvrije hypotheken wat groter zou zijn, en er meer kosten gemaakt moeten worden. De Vereniging Eigen Huis (VEH) trok na klachten van boze leden eerder al aan de bel over de opslag.

Hoe hoog is die opslag?

Gemiddeld zo'n 0,2 procentpunt, met uitschieters naar 0,3 procentpunt. Volgens Oscar Noorlag van Van Bruggen betalen de trouwe, bestaande klanten daarmee al snel een paar honderd euro per jaar te veel. De VEH noemt het voorbeeld van huiseigenaren met een bescheiden aflossingsvrije hypotheek, vaak maar half zo hoog als de waarde van hun woning, die toch een risico-opslag moeten betalen. Iemand met een hypotheek van twee ton en een woning die vier ton of meer waard is, betaalt hierdoor elke maand, jaar in jaar uit, 50 euro extra rente aan zijn bank, aldus VEH.

Mag dat zomaar?

Nee. Vroeger lokten banken nieuwe klanten met kortingen die op konden lopen tot een vol procent. Als de huizenkoper eenmaal binnen was, kon er goed aan worden verdiend. In 2013 werd dat 'tweesporenbeleid' verboden. Bestaande klanten moesten hetzelfde rentetarief krijgen als nieuwe. Maar volgens adviseur Noorlag hebben de geldverstrekkers 'een achterdeurtje' gevonden: bij een verschillend risicoprofiel mag wel gevarieerd worden met het rentetarief. Eerst deed een enkele aanbieder dat, nu doen ze het bijna allemaal. Ook de grote drie, Rabo, ING en ABN Amro. Volgens Noorlag is dat opmerkelijk, omdat je zou denken dat een klant met een spaarhypotheek hetzelfde risicoprofiel heeft als eentje met een annuïteitenhypotheek. Ze houden na verrekening van het opgebouwde spaargeld dezelfde restschuld.

De VEH richt zich vooral op de - vaak oudere - huizenbezitters met een hypotheekschuld die veel lager is dan de actuele waarde van de woning. Zo hebben zestigplussers volgens het CBS een gemiddelde woningwaarde van drie ton en een hypotheek van 137 duizend euro. Bij verkoop levert het huis dus ruim het dubbele op van de uitstaande hypotheekschuld. De VEH vermoedt dan ook dat banken de renteopslag niet zozeer nodig hebben om een hypotheekrisico mee af te dekken, maar vooral gebruiken om het rendement op hypotheken mee te verhogen.

Wat zeggen de banken zelf?

Die zijn zich van geen kwaad bewust, en stellen dat de critici de plank misslaan. Volgens de Rabobank is er geen sprake van een tweesporig rentebeleid. Het gaat om verschillende producten, zegt de bank, met een eigen prijs. Annuïtaire leningen worden sneller terugbetaald, waardoor de bank korter hoeft te lenen. Dat 'inkoopvoordeel' wordt doorgegeven aan klanten die een annuïtare of lineaire lening afsluiten. Ook ING wijst op de lagere kosten van annuïteitenhypotheken. Door de geregelde aflossingen wordt het risico voor de hypotheek met de tijd kleiner, wat leidt tot kostenbesparingen, stelt ING. 'Dat heeft dus niets te maken met het feit of iemand een bestaande klant is of een nieuwe.' Alleen was vroeger aflossingsvrij de norm, zegt ING, en is dat nu annuïteit; vandaar de opslag.

ABN Amro wijst ook op de 'brede wens om aflossen te stimuleren, waarmee klanten vermogen opbouwen'. Maar aflossen stimuleren mag geen reden zijn voor renteverschillen, zegt Noorlag. Volgens de VEH is aflossen in diverse gevallen bovendien een slecht idee. Vooral bij oudere huiseigenaren met een relatief lage hypotheek zouden de maandelijkse lasten fors stijgen, terwijl er meestal ruim voldoende overwaarde is.

Hoe nu verder?

Nadat de VEH in het TROS-programma Radar alarm had geslagen, zijn er Kamervragen gesteld. Minister Blok (Wonen) gaat nu in april met de banken praten. Mocht dat niks opleveren: er zijn nog steeds enkele aanbieders die géén opslag berekenen, zoals Aegon, Hypotrust, NIBC en Syntrus Achmea.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden