De transformatie van een uitgever

De transformatie van een oer-Hollandse uitgever tot een papierloos informatieconcern...

Met uitgaven als Panorama, Nieuwe Revu, Margriet en Libelle was VNU jarenlang een oer-Hollandse uitgever. Maar de laatste jaren is het bedrijf van gezicht veranderd. Van het oude VNU is geen spaan meer heel. In een decennium is de uitgeverij getransformeerd van een op een breed publiek georiënteerd Nederlands bedrijf tot een wereldwijd media- en informatieconcern dat slechts zakelijke gebruikers kent. Papieren uitgaven spelen geen enkele rol meer.

1964 Ontstaan VNU

Uit angst voor de voor de opkomst van reclame op televisie ontstaat in 1964 de Verenigde Nederlandse Uitgeversbedrijven (VNU). De nieuwe beursgenoteerde onderneming moest voorkomen dat de STER-reclame veel adverteerders bij de tijdschriften zou weghalen. De KVP-politici Beel en De Quay zouden bij de vorming van VNU een beslissende rol hebben gespeeld.

VNU ontstaat door het samengaan van de De Spaarnestad en de Centrale beleggingsmaatschappij Cebema. Tot die tijd waren dat felle concurrenten. De Spaarnestad gaf Libelle en Panorama uit, Cebema publiceerde de tegenpolen Margriet en Revue (later: Nieuwe Revu). Met Cebema kreeg VNU ook de regionale dagbladen in Gelderland en Noord-Brabant in haar portefeuille.

1986 Joep Brentjes treedt aan.

Brentjes blijft tot 2000 en wordt gezien als de grondlegger van het moderne informatie- en mediaconcern VNU. Onder zijn bewind gaan de drukkerijen er uit, worden Amerikaanse bladen als Billboard en The Hollywoodreporter overgenomen en groeit VNU op de zakelijke markt.

2000 De grote transformatie

In 2000 worden de regionale kranten voor 1,8 miljard verkocht aan Wegener. VNU kiest nu definitief voor de wijde wereld. Het bedrijf maakt een klapper door in 2001 2,3 miljard dollar het Amerikaanse marketingonderzoeksbureau AC Nielsen in te lijven. Nielsen levert informatie over consumentengedrag aan diverse branches, van supermarkten tot de filmindustrie. Ook wordt in dat jaar vakbeursorganisator Miller Freedman aangeschaft.

Om de aankoop te financieren worden de publiektijdschriften aan het Finse Sanoma verkocht. Daarmee verdwijnt het het hart uit het oude VNU. Niets is meer over van de oude tijdschriftenuitgever. VNU is een internationaal informatieconcern geworden. Het hoofdkantoor blijft vanwege fiscale voordelen in Haarlem, maar de beslissingen worden vanaf nu in New York genomen.

2004 De val van Van den Bergh

Om het nieuwe VNU meer gezicht te geven, verkocht de toenmalige topman Rob van den Bergh in 2004 de goed renderende Gouden Gids-divisie voor 2,1 miljard euro. De helft van het geld wordt gebruikt voor een schuldenreductie, de andere helft wordt apart gezet voor de investeringen.

Dat geld wil hij steken in IMS Health, dat 5,8 miljard dollar moet kosten. Maar Van den Bergh verkijkt zich op zijn aandeelhouders. Die vinden de aankoop te duur en zijn niet tevreden over het rendement dat de transformatie van VNU tot dan toe heeft opgeleverd.

Er volgt een bittere strijd, die eindigt in een smadelijke nederlaagvoor Van den Bergh. Hij moet het veld ruimen en de aankoop van IMS Health gaat niet door. In de periode van Van den Bergh is de koers van VNU met de helft gedaald.

2006 Van de beurs

Door de revolte van de opstandige aandeelhouders is VNU in zwaar weer terechtgekomen. De kwetsbare top kan de investeerders niet langer buiten de deur houden. In 2006 haalt het opkoopfonds Valcon VNU van de beurs voor een bedrag van 7,6 miljard euro.

Valcon is het overnamevehikel van de opkoopfondsen Alpinvest, Blackstone, Carlyle, Hellman & Friedman, KKR en Thomas H. Lee. De oude uitgever van katholieke bladen valt in handen van keiharde kapitalisten. De nieuwe eigenaren zadelen VNU op met een schuld van 6,6 miljard euro. Ook de overnamekosten van 78 miljoen euro worden door VNU betaald. Cash wordt koning bij VNU.

David Calhoun, afkomstig van General Electric, wordt de nieuwe baas. De oude bazen bedingen nog dat de Amerikaanse divisies voor marketing- en mediainformatie ten minste achttien maanden niet worden opgesplitst. Maar dat geldt niet voor de vakbladen.

2006 Reorganisatie

VNU schrapt 4.000 van de 42.000 banen. De zakelijke mediatak Business Media Europe wordt verkocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden