De terugkeer van de nutkip

Als er wetenschapsjournalistenkampioenschappen zouden worden gehouden (vraag niet hoe), zou Karel Knip ze winnen. Karel Knip schrijft in nrc Handelsblad en is een van de heel weinigen die zich wel eens iets afvraagt....

Wouter Klootwijk

Nu dan eindelijk Karel Knip. Hij heeft vrouw en kind. Maar voor een eerste proef waarover hij verslag deed, nam hij een goudvis. Hij hing twee draden in de viskom en joeg er een stroomstoot doorheen van 230 volt. Het visje was onmiddellijk dood. Het kan dus wel! Nee, kijk uit. Het visje bleek maar even dood te blijven. Het kwam na vijf minuten weer tot leven.

Het gaat hier vandaag over kippen. Maar straks komt de bevinding van Karel Knip goed van pas.

De Nederlandse Hoenderclub bestaat honderd jaar. Liefhebbers van kippen zijn het. Voornamelijk mannen. Ze leggen zich erop toe, verschillende hoenderrassen in stand te houden. De bio-industrie heeft de boerderijkip verdrongen en als de honderdjarige kippengekken die zogenoemde 'nutkippen' van weleer niet waren gaan koesteren, bestonden ze helemaal niet meer. Sommige rassen werden al eeuwen gehouden, opeens waren ze niet meer nodig.

Een ras is niet door God gemaakt, maar door mensen. Het is niet meer dan een afspraak. Kippen met bepaalde eigenschappen krijgen een naam. Hebben ze die naam eenmaal (het ras) dan proberen fokkers telkens kippen met precies dezelfde eigenschappen te krijgen. Zo zijn er geweldige kippen ontstaan. Enorme eierproducenten, zware, smakelijke beesten, en makkelijke beesten die hun eigen kostje bij elkaar scharrelen. Ze bestaan nog, ze hoeven alleen nog maar opnieuw ontdekt te worden. Voorspelling: binnen enkele jaren heeft vrijwel elk huishouden met een achterdeur naar de tuin weer een paar kippen lopen, zoals vroeger iedereen. De nieuwe mode komt uit België.

Een huishouden produceert droog afval dat voornamelijk uit verpakkingen bestaat en organisch afval uit de keuken. Het apart inzamelen van deze twee afvalstromen lijkt te gaan mislukken. Groningen pionierde er als eerste mee en houdt er alweer mee op. Organisch afval apart langs de straat zetten, is ook maar een moderniteit, het is tot voor kort nooit een probleem geweest. Je smeet het de keukendeur uit en je kreeg vanzelf kippen. Kippen, dat is de oplossing! Eigen ervaring spreekt. Al acht jaar heb ik kippen en nog nooit heeft de vuilnisman ons keukenafval hoeven meenemen. De kippen eten alles. Ook wat ze niet lusten. Ook kippen.

Ze geven er eieren voor terug en kuikentjes die weer kippen worden. Ze vangen vliegen en muggen, ze eten slakken en visafval en ze maken geluidjes die (wetenschappelijk onderzocht in Wageningen) van grote tevredenheid getuigen. Het is verbazend dat niet iedereen kippen heeft. Vast en zeker zou het er stil door worden in de wachtkamer van de psychotherapeut. Kippen doen je wat. Je hebt er die bij je op schoot willen.

Maar wie kippen houden wil, kan ze niet bestellen bij de bio-industrie. Die fokt gedrochten. Ze overleven het normale kippenleven niet. Voor gezonde kippen die in elke achtertuintje, elke voortuintje en zelfs langs de weg, goed kunnen overleven, moeten we bij de Hoenderclub zijn. En dat is in België al ontdekt.

In een Belgisch blad voor rashoenderhouders vertelt Andy Verelst dat hij wordt belaagd door particulieren van overal vandaan die willen weten waar ze Brakels kunnen krijgen. Een Brakel is een typisch Belgisch ras, net als de Mechelse Koekoek, beroemd om zijn smaak.

Het begon in de Vlaamse gemeente Lichtervelde. Huisvuil werd opgehaald in twee fracties. De kosten voor het ophalen van de groene fractie liepen uit de hand. Een ambtenaar kreeg een geniale inval. Een plan.

Maar eerst een proef. Aan twintig huishoudens in Lichtervelde zouden elk drie kippen worden gegeven. De gezinnen zouden een paar maanden nauwkeurig moeten wegen hoeveel keuken- en tuinafval (gras van het gemaaide gazonnetje) de kippen zouden eten. Toen het plan voor de proef bekend werd, wilden veel meer dan twintig huishoudens meteen deelnemen. Ze stonden er van te kijken in Lichtervelde. Bij sommige gezinnen aten drie kippen in een maand wel veertig kilo afval. De gemeente gaat dit jaar aan nog veel meer mensen kippen geven, want het loont. En nooit eerder aten inwoners van Lichtervelde zulke verse eieren.

Inmiddels is de televisie in Lichtervelde langs geweest en weet half België nu dat een kip een fantastische vuilnisbak is. De ouderwetse hoenderfokkers worden overstroomd met aanvragen voor een toompje kippen. Het hoeft alleen nog maar naar hier over te waaien.

Een typisch Nederlands probleem is de haan. Volgens de Belgische Brakelhouder Verelst wordt in België lang zo vaak niet geklaagd over kraaiende hanen die de burgers wakker maken. Dat komt voornamelijk in Nederland voor. De Nederlandse Hoenderclub zou er goed aan doen om een Vinex-haan te ontwikkelen, een nieuwbouwwijker met een heel klein kukeltje, dat niet verder rijkt dan de schutting. En anders maar opeten, de hanen.

En daar hebben ze in Lichtervelde nog niet aan gedacht. De kippen die het afval eten, zullen van de leg raken. Na twee, drie jaar. Het beste is ze dan maar in de pan te stoppen. Voor de beroemde waterzooi. Kunnen Belgen kippen slachten? Nee, zegt Andy Verelst, dat staat de meeste mensen tegen en de poelier komt de deuren niet langs. De burger moet weer leren slachten. Heldhaftig de haan of de hen de kop afhakken kan.

Maar de methode-Karel Knip kan ook. Wat met een goudvis kan, kan ook met een kip. In een kleine slachterij in Brabant worden kippen in het donker - dan zijn ze rustig, ze weten niet dat ze leven als het donker is - ondersteboven gehangen met hun kop in een bak water. Door het water gaan stroomstoten. Binnen een fractie van een seconde zijn de kippen dood. Of ze lijken dood. Maar anders dan de goudvis die na vijf minuten bijkomt, worden kippen nog eens extra goed doodgemaakt door ze onmiddellijk na de stroomstoot leeg te laten bloeden en te slachten.

Dat moet toch iedereen kunnen? Een viskom met twee draadjes er in. Zoiets, het moet nader worden onderzocht. En wie graag kippen heeft maar geen moordenaar wil wezen, moet dit stukje maar aan de buurman laten lezen. Die heeft er vast veel minder moeite mee. Vooral als het om een haan gaat.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden