Reportage

De teloorgang van de Griekse industrie

In Volos, ooit het centrum van de Griekse industrie, gaat de ene na de andere fabriek failliet. Zelfs de ultramoderne staalfabriek lijdt door de hoge elektriciteitsprijs verlies.

In de staalfabriek van Sovel gaan de machines pas om 11 uur 's avonds aan. Overdag werken is vanwege de hogere elektriciteitsprijs te duur Beeld Nicola Zolin

Knetterend en sissend vallen resten oude auto en ander schroot in de oven van staalfabriek Sovel. Als een roodgloeiende massa worden ze er even later weer uitgespuugd. Vloeibaar vuur lijkt het wel, zo fel dat je er nauwelijks naar kunt kijken. Even verderop in de fabriekshal spat het als een vonkenregen richting het gezicht van fabrieksmedewerker Dimitris. Hij weet dat hij niet aan zijn werkloze vrouw mag denken terwijl hij met een scherm voor zijn gezicht het tot 1600 graden verhitte staal in goede banen probeert te leiden. Ook de verhoogde belastingen moet hij vergeten. Eén afleidende gedachte en je ligt op de eerste hulp.

Beeld Nicola Zolin

Dimitris is trots op zijn stalen zenuwen en zijn gevaarlijke baan, net als zijn collega's. Laatst nog liet de manager zijn kinderen de gigantische hal vol sissend vuur en metershoge rookwolken zien waarover hij de regie heeft. Dat maakte indruk. Maar de Indiase, Chinese en Turkse ingenieurs die de afgelopen jaren kwamen kijken naar de nieuwe machines die de fabriek had aangeschaft, waren evengoed onder de indruk. 'Wij zijn de eersten ter wereld die deze machines hebben', zegt assistent manager Yiorgos, terwijl hij door de hete hal loopt. 'Helaas draaien we alsnog verlies.'

Griekenland staat niet bekend als industrieland. Ongeveer 10 procent van het bbp komt van de industrie. In Nederland is dat 24 procent en in Duitsland zelfs 29 procent. De noodlijdende Griekse economie moet het voornamelijk hebben van toerisme en dienstverlening. Maar terwijl de regering van Alexis Tsipras steggelt met de Europese geldschieters over hervormingen en bezuinigingen schreeuwen de fabriekseigenaren om aandacht. Zij zouden het land weer aan de groei kunnen krijgen, zeggen ze. Als er tenminste snel iets voor ze verandert.

Griekse werkloosheid neemt onverwacht af

Geheel onverwacht is de werkloosheid in Griekenland in het derde kwartaal gedaald. Ze bedroeg 24 procent, tegen 24,6 procent in het tweede kwartaal. Economen dachten dat de werkloosheid licht zou stijgen. Onduidelijk is wat de daling veroorzaakt. De Griekse economie krimpt nog steeds.

In het derde kwartaal van vorig jaar was de werkloosheid nog 25,5 procent. Volgens het Griekse statistiekbureau is er een aanzienlijk verschil tussen vrouwen (28,1 procent) en mannen (20,7 procent).

De jeugdwerkloosheid ligt op 48,8 procent. Bij jonge vrouwen heeft 54,5 procent geen betaald werk.

Solidariteit

Op het industrieterrein van kuststad Volos heeft het gebonk van machines plaatsgemaakt voor het geluid van dobbelstenen die op een backgammonbord kletteren. Al weken zitten de werknemers van de papierfabriek op plastic stoelen voor de poort. Hun baas heeft besloten het papier waarmee ze verpakkingen maken uit Turkije te importeren. Eenderde van de fabriek gaat dicht en daarmee verliezen zeker veertig mannen hun baan. Uit solidariteit zijn ook hun collega's gestopt met werken. 'Als het zo doorgaat, zijn wij de volgenden', zegt Stratos Galliopoulos (45).

Ooit was Volos het centrum van de Griekse industrie. De nieuwe fabrieken werden er halverwege de jaren twintig gevuld door de vluchtelingen die na de Turks-Griekse oorlog naar Griekenland trokken. Nu tellen oude mannen in het koffiehuis van arbeiderswijk Nea Ionia op hun gerimpelde vingers de verdwenen werkgevers: de textielfabriek, de fabriek die snoeren maakte, de kozijnenfabriek, de autofabriek van Nissan die daarmee ook drie aanleverende fabrieken het faillissement in sleurde.

'De Griekse industrie zou zo weer kunnen opstarten', zegt Antonis Kontoleon van de industrievakbond Unicen. 'We hebben heel moderne fabrieken. Wat we missen is iemand die voor ons zorgt. Uit een onderzoek dat de vakbond liet uitvoeren door adviesbureau Roland Berger blijkt dat de elektriciteitskosten voor industrie in Duitsland, Spanje of Italië na alle kortingen en subsidies tussen de 10 en 20 euro per megawatt lager zijn dan in Griekenland. Zou je daarin verandering brengen, dan zie je volgens Kontoleon al snel resultaat. 'De cementfabriek die nog maar 30 procent produceert van wat ze zou kunnen produceren zou dan zo weer kunnen groeien', zegt Kontoleon. 'Er zijn geen grote investeringen nodig, alleen langdurig beleid.'

Beeld Nicola Zolin

In de staalfabriek in Almyros gaan de machines pas om 11 uur 's avonds aan. Overdag werken is vanwege de hogere elektriciteitsprijs te duur. De fabriek zou twee keer zoveel kunnen produceren en minder elektriciteit verliezen als de oven niet elke avond opnieuw moest worden opgewarmd, zegt Sidenormanager Nikos Mariou.

'Als Griekenland industrie wil houden, is dit het moment om in te grijpen', zegt Mariou. De afgelopen maanden zijn dramatisch geweest, vertelt hij. Toen de Griekse banken sloten, moest ook hij tijdelijk zijn staalfabrieken stilzetten. Schrootleveranciers waren bang niet betaald te worden. Geld krijgen voor investeringen was de afgelopen jaren sowieso moeilijk. Doordat de bouwmarkt is ingestort, moet hij het hebben van export. Maar dat is lastig door de hoge kosten die hij maakt.

'We zijn op het punt beland dat we nog kunnen opstarten of we storten in', zegt Mariou. Hij denkt dat de industrie beter uit deze crisis kan komen. Toen de Sovelfabriek werd opgericht knipperden de lichten in de stad Larissa als de machines aangingen. Sindsdien is het energieverbruik flink teruggebracht. In plaats van de oven elke keer te openen voor een nieuwe lading schroot is een systeem ingevoerd dat constant een beetje schroot in de oven laadt. En waar de meeste staalfabrieken het nieuwe staal eerst laten afkoelen en daarna weer verhitten om het in de juiste vorm te rollen, glijdt het in deze fabriek sinds kort in een keer door naar de uiteindelijke vorm. Het kostte 10 miljoen euro, maar blijkt nu al een enorm succesvolle besparing. 'Dat we nog steeds investeren is haast een heldendaad', zegt de manager. 'Maar we zijn Grieken. We moeten wel optimistisch zijn.'

Toch slagen de stakende arbeiders op het industrieterrein van Volos daar niet allemaal in. Misschien is het tijdperk van de industrie wel gewoon voorbij, verzuchten ze. Zolang de staking voortduurt lenen ze geld van vrienden en familie om rond te komen. De visboer geeft de mannen gratis vis om aan het einde van de middag op de grill te leggen. Ook de tsipouro is gratis. 'De enige manier om in armoede te leven is het naar je zin hebben', zegt Galliopoulos. Zijn collega's knikken en beginnen dan te informeren: 'Welke stad is mooier: Volos of Amsterdam?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden