De teloorgang van de Britse glorie

Voor de Eerste Wereldoorlog werden negen van de tien messen in de wereld geproduceerd in Sheffield, schrijft het Conservatieve Britse parlementslid Alan Clark in Newsweek....

Op de foto is te zien hoe Clark, historicus en autofanaat, zijn Rolls Royce door de glooiende velden stuurt in de buurt van zijn Saltwood Castle. Conservatieve groene trui, wapperende haren en een ouderwetse stofbril over het aristocratisch geplooide gelaat. De Rolls Royce stamt uit de tijd dat Groot-Brittannië nog een machtig land was: 'We bezaten een derde van het aardoppervlak en hadden de grootste marine ter wereld.'

Maar sindsdien is Engeland als 'manufacturing base' in verval geraakt. Voorbij is de tijd van het beroemde adagium van Sir Henry Royce, uitgesproken toen een boekhouder bezwaar maakte tegen zijn bevel dat 'niets waar mijn naam op staat ooit nog kapot mag gaan': 'De kwaliteit zal men zich nog lang herinneren nadat de kosten zijn vergeten.'

Zelfs in 1979 bestond het grootste deel van de Britse economie nog uit goederenproductie. Dat is nu nog maar 22 procent. Parlementslid Clark begrijpt heus wel dat er andere manieren zijn om het succes van een economie te meten. Maar de huidige winsten van de Britse financiële sector kunnen hem niet blij maken, want hij wil 'niet leven op de bonussen van valutahandelaars': 'Zoals vele anderen weet ik diep van binnen dat een diensteneconomie eigenlijk een economie van het tweede soort is.'

Dat is niet de opvatting van de vader van het Singaporese Wirtschaftswunder, Lee Kuan Yew. Al moet hij nu toegeven dat het even is misgegaan met de financiering in zijn gebied. Jarenlang hield de patriarch het decadente Westen voor dat 'aziatische waarden' als gehoorzaamheid en confucianisme tot een gezonde maatschappij en economische groei leidden.

Der Spiegel voelt hem daarom nu aan de tand. En inderdaad noteert Herr Lee dat het confucianisme, met zijn wederzijdse verplichting tussen familieleden, ook een schaduwzijde heeft: in China en andere landen in de regio worden overheidsfuncties misbruikt om de eigen clan te bevoordelen.

Maar Lee blijft achter de stokslagen en de sterke overheid in Singapore staan. Democratie leidt in Azië al snel tot oorlog, zoals Sri Lanka heeft getoond. Van zijn studiejaren in Cambridge weet hij precies hoe een westerse democratie functioneert, maar 'zonder een grote middenklasse, die stabiliteit garandeert, heeft democratie geen kans', aldus Lee.

Der Spiegel vraagt de omstreden 75-jarige tot slot hoe het oordeel van de geschiedenis over hem zal uitvallen. 'Het zou kort gehouden moeten worden - Ik ben slechts een voetnoot in de geschiedenis', antwoordt hij.

Maar Lee heeft genoeg verricht om hem een bescheiden plaatsje op te leveren in het ambitieuze overzicht van de twintigste eeuw dat Time deze week start. Onvermijdelijk spreekt de inleiding ronkend over 'The American Century'. Maar het blad heeft ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag de honderd invloedrijkste mensen van de eeuw uit de hele wereld laten portretteren, en niet door de minste schrijvers. De eerste aflevering gaat over twintig politieke leiders en revolutionairen. Elie Wiesel schrijft over Hitler, Amos Oz over Ben-Goerion, Arthur Schlesinger Jr. over FDR, Salman Rushdie over Gandhi, enz.

Geen nieuws natuurlijk, maar wel zo aangenaam geschreven dat je er lang in blijft lezen. En leuk geïllustreerd. Een van de drie 'greatest lines' van Ronald Reagan gaan over zijn lichte werkschema: 'Het is waar dat van hard werken nog nooit iemand dood is gegaan, maar ik denk, waarom zou je het risico nemen?'

De huidige president Clinton is wel een harde werker, maar hoe zal hij in de toekomst in dit soort overzichten terecht komen? Het Clinton-interview in de actuele sectie van Time gaat weer grotendeels over Paula Jones. Volgens de portretteerder van Reagan worden presidenten met één zin herinnerd, zoals 'hij schafte de slavernij af', of 'hij leidde Amerika naar de overwinning in de Koude Oorlog'. Dat doet voor Clinton het ergste vrezen.

Philippe Remarque

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden