De stad Gurgaon heeft stoep noch riolering, maar is toch één van de betere steden in India

Gurgaon werd gebouwd door projectontwikkelaars en wordt gerund door bedrijven

Ten zuiden van Delhi is een stad verrezen die door de private sector gerund wordt: Gurgaon. Maar die sector blijkt nog een hoop te moeten leren. In Gurgaon ontbreekt het bijvoorbeeld aan riolering en een fatsoenlijke vuilnisophaaldienst. Toch doet Gurgaon het beter dan veel andere steden in India en kan het misschien als voorbeeld voor de rest van de wereld dienen.

Gurgaon - 2017. Fotograaf Arthur Crestani vroeg de armen die rondom Gurgaon wonen te poseren voor foto's uit folders over Gurgaon. Beeld Arthur Crestani

Het tempo waarin de Indiase stad Gurgaon uit de grond is gestampt, is ongekend. Dertig jaar geleden kwam je ten zuiden van de hoofdstad Delhi alleen nog de internationale luchthaven tegen, daarna was er alleen maar dor, vlak boerenland. Nu ligt er een stad die als een magneet werkt op de hoogopgeleide middenklasse. Zij kunnen hier comfortabel wonen in glanzende torens, werken bij internationale bedrijven, en in hun vrije tijd kunnen ze golfen of één van de gigantische winkelcentra bezoeken.

Maar dat is niet het hele verhaal. Gurgaon is niet zomaar een stad: hij is niet door de autoriteiten, maar door projectontwikkelaars gebouwd en wordt door bedrijven gerund.

Wat je aantreft is een eilandenrijk van wooncomplexen die door hoge hekken worden afgeschermd van de desolate, stoffige omgeving. Er liggen karkassen van bouwprojecten die nooit zijn afgemaakt, bouwputten van nieuwe projecten en sloppenwijken waar het personeel woont.

Gurgaon - 2017. Beeld Arthur Crestani

Eén loket

Terwijl je in heel India met vele ambtenaren moet onderhandelen voordat ergens een stempel op kan worden gezet (lokale regering, deelstaatregering, federale regering), wordt het land ten zuiden van Delhi door één enkel loket beheerd: het kantoor van de deelstaatpremier van Haryana. Hierdoor kunnen plannen in enkele dagen in plaats van jaren worden goedgekeurd. Projectontwikkelaars roken hun kans en in razend tempo werd er toestemming gegeven voor de bouw van woontorens, bedrijvenparken en vijfsterrenhotels.

De vastgoedkoorts heeft een keerzijde. ‘Er zit geen enkele planning achter deze stad’, zegt Thukral. Zij is een voormalige medewerker van Citibank, maar werkt nu voltijds voor de organisatie IamGurgaon, een platform van inwoners dat probeert de leefbaarheid van de stad te verbeteren. ‘Veel problemen waar wij tegenaan lopen, worden pas achteraf opgelost. Er waren geen benzinestations, het vuilnis werd niet opgehaald, en het water kan tijdens de moesson niet weglopen, omdat er geen goede riolering is aangelegd. ’

Niemand was verantwoordelijk voor de aanleg van publieke voorzieningen. ‘En dus gingen de projectontwikkelaars dat ook maar regelen’, zegt Shruti Rajagopalan, een econoom aan de State University van New York die onderzoek heeft gedaan naar het functioneren van Gurgaon. ‘Want geen mens zou hun appartementen kopen als er, bijvoorbeeld, geen riolering was.’

Sceptische tank

Het gevolg is dat dergelijke voorzieningen bij het hek van de projecten stoppen. De bewoner merkt daar niets van: zijn uitwerpselen gaan naar een sceptische tank, een bedrijf zorgt dat deze op tijd wordt geleegd, en de rotzooi wordt ergens in een rivier of op een braak stuk land gedumpt.

Daarnaast wekken wooncomplexen en bedrijven hun eigen elektriciteit op met immense generatoren die draaien op vervuilende diesel. De stad telt slechts vierduizend politieagenten en 35 duizend privébewakers, en in 2012 werd de eerste private brandweer ter wereld gelanceerd, omdat de kleine publieke brandweerkazerne niet over het materieel beschikte om de hoge torens te kunnen blussen.

‘Het is niet perfect’, zegt Rajagopalan. ‘Water kan in de toekomst een groot probleem worden, omdat iedereen maar ongecontroleerd grondwater oppompt. Er is nergens een stoep omdat de rijken toch niet buiten lopen. En de armen bouwen krotten op openbaar land, omdat projectontwikkelaars geen huizen voor hen hebben neergezet. Maar vergis je niet: in India is het één van de beste steden om in te leven. In dit land zijn overal problemen met de riolering, of water en elektriciteit. Deze bedrijven doen het in Gurgaon minstens net zo goed als de autoriteiten elders.’

Gurgaon - 2017. Beeld Arthur Crestani

Verstedelijking

Net als de rest van de wereld verstedelijkt India in hoog tempo, en de Indiase regering moet een oplossing bedenken voor de 404 miljoen mensen die hier volgens de Verenigde Naties in 2050 in steden zullen wonen. ‘Als een overheid dit niet aankan, ook omdat veel landen nauwelijks over middelen beschikken, kan de private sector het stokje overnemen’, zegt Rajagopalan. ‘En volgens mij kan Gurgoan zeker als voorbeeld dienen – ook om te leren van de fouten die zijn gemaakt.’

De belangrijkste les is dat de projectontwikkelaars volgens haar veel grotere stukken land toegewezen zouden moeten krijgen. ‘Nu staan er overal wooncomplexen als eilandjes op publiek land, maar wat zal er gebeuren als bedrijven een heel groot gebied mogen ontwikkelen? Dan is het voor hen belangrijk om ook de omgeving goed te plannen: de parken en de wegen, maar ook voorzieningen als elektriciteit en zelfs een metro, zodat het voor potentiële kopers aantrekkelijk is om daar te wonen. Dan zou er ook voor de armen gebouwd worden. Niet omdat die ontwikkelaars een groot sociaal hart hebben, maar omdat Indiërs graag personeel in huis hebben, en het nu eenmaal handig is als dat dichtbij woont.’

Gurgaon - 2017. Beeld Arthur Crestani

Arthur Crestani

De Franse fotograaf Arthur Crestani vond de brochures over vastgoed in Gurgaon fascinerend. In 2012, toen hij nog politicologie en planologie studeerde, woonde Crestani een tijd in New Delhi en na aankomst schreef hij zich bij een paar bureaus in als woningzoekende. ‘Zo ben ik blijkbaar op een mailinglist terechtgekomen’, vertelt hij over de telefoon. ‘Ik kreeg steeds folders toegestuurd van prachtige complexen in een groene omgeving. De namen van deze projecten verraadden een verlangen naar het Westen: ze heetten ‘Casa Bella’ bijvoorbeeld, of ‘Monde du Provence.’

In het weekeinde besloot Crestani een kijkje te gaan nemen in het gebied, en het leek in niets op de folders. ‘Hoge torens in een lege woestenij, waar mensen woonden die nooit een voet buiten hun woning of auto zouden zetten. Buiten liep het personeel, dat verderop in sloppenwijken leefde. Het was vooral die sociale tegenstelling die me greep: je zag enclaves van rijkdom, en er was nergens plek voor de armen. ’

De stad bleef hem bij, en in 2017 besloot Crestani, die zich ondertussen op fotografie had toegelegd, om een serie in Gurgaon te maken. Hij sprak schoonmakers, bouwvakkers en andere armen op straat aan en vroeg hen te poseren bij de artist impressions uit de folders. ‘Hiermee borduurde ik voort op een oude traditie in de Indiase portretfotografie: mensen laten zich van oudsher fotograferen tegen een geschilderde achtergrond van bijvoorbeeld een lieflijke alpenweide. Maar ik wilde ook de tegenstellingen van Gurgaon registreren. Dit zijn de mensen die deze stad draaiend houden, maar ze mogen er zelf niet wonen.’

Gurgaon - 2017. Beeld Arthur Crestani
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.