reportage

De schoonheid van een drietrapsfluit met een brede zilveren staart

Teruglezen: Debat over vuurwerk maakt ontwerper Evelien Marijn creatief

Het gemeentebestuur van Hilversum mag het afsteken van vuurwerk met de jaarwisseling in het centrum van de stad verbieden, ook als vuurwerkverkopers daardoor minder inkomsten hebben, zo bepaalde de Raad van State maandag. In steeds meer gemeenten groeit de weerstand tegen het vuurwerk. Het is ontwerper en importeur Evelien Marijn een doorn in het oog. Ze pleit voor voorlichting. 'De mensen weten niks van vuurwerk', zei ze vorig jaar in een interview met de Volkskrant. Lees het hier terug.

Vuurwerk waarmee Evelien Marijn in 2009 bekend werd: 'Het kabinetje' - een set van zeven pijlen met hoofden van politici. Beeld Ton Koene

Als Evelien Marijn 's nachts niet kan slapen, denkt ze aan vuurwerk. Welke kleuren ze nog kan uitproberen; of er meer flitspoeder bij moet; hoe groot het uitregen-effect moet zijn. Soms loopt ze midden in de nacht naar de woonkamer om een schets te maken. De volgende dag stuurt ze de tekening naar haar producent in China. Later, na een tijd heen en weer mailen met de pyrotechnicus daar, neemt ze het vliegtuig om zelf te gaan kijken.

Dat is allemaal in het voorjaar. Nu, vlak voor Oud en Nieuw, ligt een groot deel van de nieuwe lijn veilig in de opslagbunker op het erf in Eemnes, pal naast de A1. Achter de dikke stalen deuren reiken de dozen cakeboxen, grondbloemen en pijlen tot aan het plafond, op 8 meter hoogte. Aan dat plafond hangt dreigend een grote sprinklerinstallatie. Buiten verleiden banieren automobilisten om voor de jaarwisseling hier hun vuurwerk te kopen. In de schappen liggen dan haar kindjes, met namen als Forbidden Love, Hoogmoed, Binkie en Oma Betsie.

Behalve vuurwerkontwerper is de 45-jarige Marijn importeur - een van de zestien in Nederland en de enige vrouw. Haar werk verkoopt ze aan ruim 120 winkels, meer dan tweeduizend liefhebbers kopen het eind december bij haar uit de opslag.

Voor hoelang nog? Doorgaans zag Marijn de discussie over een vuurwerkverbod snel na de jaarwisseling wegebben. Daarna konden de importeurs weer uit hun schulp kruipen. Dit jaar lijkt er iets te zijn veranderd. Gemeenten kondigden vuurwerkvrije zones af en opperden professionele vuurwerkshows als alternatief voor het zelf afsteken.

Het was voor Marijn het teken in actie te komen. Ze debatteerde in het televisieprogramma Arena en stuurde een ingezonden brief naar Het Parool. Daarin nam ze het op voor een concurrerende vuurwerkverkoper, Witbaard uit Hilversum, die het vuurwerkverbod van het gemeentebestuur aanvocht. Met succes: half december veegde de rechter het besluit van tafel.

Vuurwerkfreaks

De liefde voor vuurwerk begon al vroeg, haar vader verkocht het elke december in zijn winkel De Zevenklapper, ook in Hilversum. Marijns zus nam de zaak over, zelf begon ze met haar man een tentenverhuurbedrijf. Negen jaar geleden had ze er genoeg van. Ze wilde creatief bezig zijn, zelf dingen maken. Dat kan ook met vuurwerk, bedacht ze. 'Ik wil naar China', vertelde ze haar man. Om te kijken of de Chinese producenten openstonden voor haar ideeën.

Erg professioneel begon het niet. Een bevriende Chinese snackbareigenaar in Hilversum legde de contacten. Na een rondreis koos ze voor een fabriek in het Zuid-Chinese Behai. 'Ik gaf ze eigen tekeningen van hoe ik het wilde hebben. Dat hadden ze nog nooit gezien, maar ze gingen meteen aan de slag.'

In Nederland viel haar werk in de smaak bij de 'vuurwerkfreaks', vuurwerkfanaten die op internetfora als vuurwerkcrew.nl discussiëren over het nieuwste vuurwerk en er jaarlijks honderden euro's aan besteden. In 2009 kreeg ze landelijke bekendheid met haar creatie 'het kabinetje', geboren uit de frustratie over de vuurwerkbetutteling door de politiek. Een serie van zeven vuurpijlen met bovenop het hoofd van politici als Mark Rutte, Femke Halsema en Geert Wilders en binnenin 15 gram kruit, 18 gram stijgkruit en een grammetje sierkruit. In de lucht worden de hoofdjes uiteengereten. 'Gewoon even lekker het kabinet afschieten.' Kan dit door de beugel?, vroeg haar man. Tot zijn opluchting zei premier Balkenende het 'geniaal' te vinden.

Politieke onvrede maakt haar creatief, zegt ze. Een vuurpijl mag 2 gram kruit bevatten. Maar wat als je er dertig tegelijk afschiet? Dan krijg je 'één goede harde knal' die net binnen de regels valt. 'Woede', noemde ze haar nieuwe vondst. Het schuren tegen de randen van de wet is volgens Marijn eigen aan het vuurwerkvak. Alleen zo kunnen de importeurs de strijd met het illegale vuurwerk aan. Een heilige is ze niet. Ze werd talloze malen door de inspectie op de vingers getikt, evenzo vaak ging ze in beroep. De overheid en Marijn, vrienden worden het nooit.

Evelien Marijn. Beeld Ton Koene

Ongelukken

Natuurlijk is het erg dat er zoveel ongelukken gebeuren met vuurwerk, geeft Marijn toe. '1 januari is de rottigste dag van het jaar.' Dan is ze bang dat er weer een dode is gevallen, of dat er met haar vuurwerk ongelukken zijn gebeurd. Maar dat is geen reden voor een verbod. 'Jaarlijks vallen er ook 25 doden tijdens het sporten, maar daar hoor je niemand over.' Bovendien gebeuren de meeste ongelukken met illegaal vuurwerk, meent ze. Zoals met de zware cobra's die in Italië mogen worden gemaakt. En bij een verbod op vuurwerk zal de stroom van dat illegale vuurwerk alleen maar toenemen, stelt Marijn. Wel zou ze meer aandacht willen voor voorlichting, want 'de mensen weten helemaal niks van vuurwerk'.

Ze wijst op de positieve kanten. De schoonheid van een drietrapsfluit met een brede zilveren staart. En de jaarlijkse spanning. 'Het heeft iets. Kijk hoe blij de mensen ervan worden.' Het jaarlijkse knalfeest is volgens haar ook een belangrijk ritueel, 'het moment waarop veel mensen emotioneel ontladen'. Vuurwerkshows kunnen datzelfde gevoel nooit geven, meent ze, nog los van alle praktische bezwaren.

Tegen 'vuurwerkhaters' zou ze willen zeggen: gun de liefhebbers nou dat ene avondje in het jaar, met alle spanning en gezelligheid. Marijn houdt zich in elk geval niet meer stil. Vrijdag voor Kerst heeft ze gejuicht, toen de rechter oordeelde dat de vuurwerkvrije zone in Hilversum niet doorging. '1-0 voor ons', stelde ze vast.

Lees ook:
'Weerstand tegen vuurwerk groeit'
'Machinist worden: die droom kon de arts niet redden'
'Die donderbussen lijken wel bommen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.