De rol van prijsvechter past Martinair slecht

Sinds vorige week is het monopolie op de gouden lijn Amsterdam - Paramaribo doorbroken. Surinamers hopen dat door de concurrentie de prijs omlaag gaat....

‘Als jullie niet met lagere prijzen komen, dan kunnen jullie beter meteen vertrekken’, schreeuwde een Surinamer door de deuropening van het nieuwe Martinair-kantoor in Paramaribo. Hij verstoorde daarmee de feestelijke opening, vorige week maandag.

Een dag eerder was met het zingen van het Surinaamse volkslied door de band Trafassi de eerste Boeing 767 van Martinair op de luchthaven Johan Adolf Pengel bij Paramaribo geland. De maatschappij gaat voorlopig twee keer per week vliegen op de Surinaamse hoofdstad.

Veel passagiers zongen mee met Trafassi. De aankomst van het Martinair-toestel was een gebeurtenis van nationaal belang. De media liepen uit en avondenlang werd het onderwerp op tv besproken.

Te lang zijn de Surinamers, zo is het gevoel, uitgebuit door de hoge tarieven van KLM en SLM, die tot voort kort het monopolie hadden op de ‘gouden lijn’ Amsterdam-Paramaribo.

Voor tickets naar Paramaribo moest al gauw 1000 euro worden betaald, terwijl vluchten naar vergelijkbare bestemmingen, zoals Brazilië 600 euro of minder van kostten.

De komst van de KLM-dochter (Martinair is voor 50 procent van KLM, de rest is van rederij Maersk Sealand) doorbreekt die alleenheerschappij. ‘Het monopolie is eindelijk doorbroken’, zei de Surinaamse minister van Toerisme en Transport Alice Amafo.

Door een overeenkomst van vorig jaar tussen de Nederlandse en de Surinaamse regering mogen beide landen ieder drie luchtvaartmaatschappijen aanwijzen op de route tussen Nederland en Suriname. Tot dan toe mochten alleen de SLM en de KLM vliegen.

In Suriname is de SLM de gegadigde. ‘We zijn nog bezig met een andere maatschappij’, zegt John Viera, de directeur van de Surinaamse burgerluchtvaart. Hij wil niet zeggen welke.

De vrees bestaat dat door de toegenomen concurrentie de SLM zal omvallen. De staatsmaatschappij, waar de broer van ex-junglecommando-aanvoerder Ronnie Brunswijk, net president-commissaris is geworden, zou vorig jaar 18 miljoen euro hebben verloren. SLM vliegt met één toestel op en neer.

In Nederland was Martinair direct geïnteresseerd, evenals Arkefly. Maar TUI-dochter Arkefly ziet na bestudering van de route voorlopig af van rechtstreekse vluchten. Het bedrijf vindt de financiële risico’s te hoog en wil eerst de kat uit de boom kijken.

Martinair is blij met de vergunning. Maar vindt drie maatschappijen meer dan genoeg. ‘De koek wordt anders te klein’, zegt de financiële topman Rob de Fluiter de Balledux van Martinair.

Hij ontkent dat vliegen op Suriname een defensieve strategische zet is, om de positie van moeder KLM te beschermen. ‘We doen het echt niet op voorspraak van KLM. We wilden het zelf.’

Vanwege het slechte imago van KLM in het land nam De Fluiter de Ballledux in Suriname veel afstand van de grootaandeelhouder. ‘We zijn onafhankelijk. We fight KLM as hell.’

De Surinaamse minister Alice Amafo (Transport) verwacht dat met de komst van Martinair de concurrentie toeneemt en ‘de prijs een dalende trend zal inzetten.’

Het is de vraag of dat ook gaat gebeuren. In de wittebroodsweken hanteert Martinair een lager tarief, maar de maatschappij voelt er weinig voor als prijsstunter op te treden. ‘Het is de bedoeling dat we lang blijven. We vragen mede daarom een billijke prijs’, zegt De Fluiter de Balledux.

Het laagste tarief van Martinair is vergelijkbaar met dat van KLM en SLM, 449 euro exclusief toeslagen. In de eerste twee weken kost het tweede ticket echter de helft. Martinair belooft wel dat het veel meer goedkope stoelen beschikbaar stelt dan KLM.

De prijs van een vliegticket is een kwestie in Suriname. Als de Martinair-delegatie een dag na de aankomst wordt herkend in het dorpje Domburg is de eerste opmerking van een Creoolse verkoopster in Koens Groentenhal. ‘Goedkoper dan KLM toch?’

‘Wij Surinamers worden verwacht op te draven bij hoogtijdagen als geboorten en huwelijken. Aangezien meer dan de helft van de Surinamers in Nederland woont, reizen we vaak met grote groepen. Dan scheelt een klein bedrag in de ticketprijs al snel een hoop geld’, zegt de Surinaamse touroperator en kunstenaar Sirano Zalman.

‘De markt zit lastig in elkaar’ , zegt Hans Ritman van Martinair. ‘95 procent van het vervoer naar Suriname is familiebezoek (van de toeristen komt 99 procent uit Nederland) en dat is duurder dan vakantievervoer, omdat dat laatste makkelijker te managen is. Vakantiegangers gaan een of twee weken weg. Bij familiebezoek weet je het nooit. Ze kunnen vandaag gaan of morgen. Eigenlijk maakt het hen niet zoveel uit. Ook weet je niet precies wanneer ze weer terugkeren. Dat kan over vier weken zijn, maar ook over zes.’

Ook het gedrag van Surinamers doet de kosten stijgen, zeggen de Martinairmensen. ‘Surinamers maken reserveringen voor meerdere vluchten en boeken vaak ook nog eens onder verschillende namen. Het is veel werk om die vervuilingen uit het bestand te halen. Eigenlijk moet je elk toestel overboeken om het vol te krijgen?’

Een tarievenoorlog met KLM levert Martinair ook niets op. Air France-KLM is veel kapitaalkrachtiger en zou in een prijzenoorlog als overwinnaar uit de bus komen.

Een cartoonist in een Surinaamse krant had het al door. Op de luchthaven staat een dame te springen bij een Martinair toestel. ‘Waarom’, vraagt een douanebeambte. ‘Ze denkt dat de ticketprijzen omlaag gaan. Maar ze weet niet dat het een illusie is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden