De rijkste stichting ter wereld zit in Nederland

Ingvar Kamprad, de oprichter van IKEA, beheert in Nederland een puissant rijke stichting. Hij is de enige niet. Nederlandse stichtingen en bv’s vinden over de grens steeds gretiger aftrek....

Het ministerie van Financiën is ‘helemaal niet blij’ met de typering van Nederland als belastingparadijs, zegt een woordvoerder. Uit een dit weekeinde verschenen studie van de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) blijkt dat elke dag vijf nieuwe buitenlandse brievenbusbedrijven in Nederland worden gevestigd.

‘Volgens de officiële definities zijn wij allerminst een fiscaal paradijs,’ zegt de woordvoerder van Financiën. ‘Wij hebben een heel goed belastingstelsel, maar daar kunnen bedrijven uit andere landen echt niet gratis de vruchten van plukken.’

De vuistregel, zegt hij, is dat buitenlandse bedrijven iets moeten terugdoen om te mogen profiteren van de gunstige belastingverdragen die Nederland met meer dan tachtig landen heeft. Zich in Nederland vestigen, bijvoorbeeld. ‘Pas als een bedrijf hier echt gevestigd is en personeelsleden heeft, valt met de Belastingdienst vooraf te praten over de fiscale consequenties,’ zegt hij.

Ferme taal van Financiën, vindt onderzoeker Michiel van Dijk van SOMO. ‘Maar een goed antwoord op de vraag waarom het aantal fiscale constructies via Nederland zo hard groeit, heb ik niet gehoord. En bovendien: dacht je nou echt dat IKEA, de mijnsector of de oliebranche hier zomaar gevestigd zijn?’

IKEA is geen toevallig gekozen voorbeeld. De Zweedse meubelgigant heeft in Nederland een kerstboom van enkele tientallen bv’s en stichtingen, die grotendeels bestierd wordt door het administratiekantoor Equity Trust – naar eigen zeggen de grootste uitbater van brievenbusfirma’s ter wereld.

De Nederlandse Stichting Ingka Foundation (vernoemd naar oprichter Ingvar Kamprad) is het moederbedrijf van het gros van de wereldwijde IKEA-vestigingen. Volgens het zakenblad The Economist is Ingka de rijkste stichting ter wereld, rijker nog dan de Bill en Melinda Gates Foundation van de Microsoftbaas en zijn vrouw.

The Economist wijdde eerder dit jaar een groot artikel aan de Nederlandse bedrijfsstructuur van IKEA, en verbaasde zich daarin over het feit dat de Ingka Foundation bezittingen van 28 miljard euro in Nederland kon aanhouden, terwijl die slechts een klein bedrag (1 à 2 miljoen euro) aan een Zweeds goed doel uitkeerde.

‘Er zijn nog veel meer voorbeelden’, zegt Van Dijk. ‘Nederland werkt, ondanks alle berichten die het tegendeel suggereren, als een magneet op bedrijven die de belastingen willen ontwijken. En of dat nou brievenbusbedrijven zijn, of vennootschappen die in Amsterdam een paar juristen neerzetten, vind ik niet zo interessant.’

Volgens Van Dijk heeft het Nederlandse stelsel een aantal eigenschappen waar belastingschuwe bedrijven als vliegen op stroop op afkomen. ‘We heffen geen bronbelasting op royalty’s. Het is dus voor muzikanten en voetballers heel gunstig om de inkomsten uit hun muziek, uit hun merk of uit hun portretrechten, hier te laten uitkeren. Daarom zitten de Stones, U2 en veel sporters in Nederland.’

Een tweede pre zijn de stichtingen, waarvan de 134 gereguleerde Nederlandse trustkantoren er bijna 2000 beheren. Van Dijk: ‘Dat zijn ideale anonieme bouwstenen voor fiscalisten. Ze zijn makkelijk op te richten, ze hoeven in principe geen belasting te betalen en hoeven geen jaarverslagen te publiceren.’

De laatste bouwsteen in de trukendoos van de fiscaal adviseurs zijn de financieringsbedrijven, zegt Van Dijk. ‘Er zijn twee routes. Of de Nederlandse dochter haalt hier geld op en leent dat daarna uit aan dochterbedrijven in andere landen, of er komen winsten uit het buitenland in Nederland binnen, die worden doorgeschoven naar een eindbestemming buiten Nederland.’

Met deze bouwstenen – stichtingen, financierings-bv’s en royaltybedrijven – klussen de veelal Nederlandse fiscaal adviseurs bouwwerken in elkaar die de belastingdruk bij grote bedrijven verlagen. ‘Het is bijna onmogelijk om de structuur van een multinational te snappen,’ zegt Van Dijk. ‘Hoe het werkt, is elke keer anders. Maar dát het werkt, is overduidelijk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden