'De revolutie leeft voort, maar wordt bloediger'

De waterpijp en het café in Caïro zijn dezelfde, maar het Egypte waarin we elkaar wederom treffen heeft een draai van 180 graden gemaakt. Yasser Hijazi (32) glimlacht als ik hem voor het eerst in twee jaar zie. 'Is het te vroeg voor bier?' Het blijft bij een waterpijp. Al had Yasser misschien wel een biertje kunnen gebruiken: zijn ambitieuze hervormingsproject lijkt jammerlijk mislukt.

Augustus 2013. Een gewonde betoger op het Tahrirplein. Beeld AFP
Augustus 2013. Een gewonde betoger op het Tahrirplein.Beeld AFP

Iedere correspondent heeft zo zijn vaste adresjes, de mensen bij wie je langsgaat om te zien hoe in hun kamp de vlag erbij hangt. Sinds ik Yasser in 2011 leerde kennen, ga ik bij een bezoek aan Caïro vaak bij hem kijken wat er speelt onder de linkse activisten, en hoe hij de toekomst ziet. Maar waar Yasser voorheen altijd enthousiast de komende nieuwe 'battle' aankondigde, zit hij er nu aardig doorheen.

Ik liep Yasser tegen het lijf tijdens de 18 dagen van protesten tegen Hosni Mubarak, de veldslagen rond het Tahrirplein waarbij honderden doden vielen, maar die een einde maakten aan Mubaraks dictatuur. Getooid in witte bouwhelm en doktersjas runde de toen 28-jarige chirurg een EHBO-post waar kermende gewonden werden behandeld. Mensen stierven in zijn armen. Maar het was het waard, ze vochten voor een betere toekomst die ongetwijfeld zou komen als ze de slag om Tahrir zouden winnen.

Een biertje

In die dagen dronken Yasser en ik weleens een biertje op een dakterras met uitzicht op Caïro, terwijl beneden de kreten van het zoveelste protest door de straten galmden. In appartementen rond het centrum bespraken activisten hun plannen voor de komende dagen, terwijl Egyptische rap over armoede en gebrek aan kansen door de kamer galmde. Het zou goed komen.

Vier jaar later zegt Yasser: we waren dromers. De euforie van het plein nam bezit van ons, we dachten dat we alles konden als Mubarak maar opstapte. We dachten dat we in één klap het hele politieke systeem konden wegvagen en opnieuw konden beginnen. Dat de bevolking onze hang naar vrijheid deelde.

Maar de enorme onderlaag van Egypte was veel meer bezig met brood op de plank dan abstracte idealen als vrijheid van meningsuiting. Dat was inschattingsfout nummer één, zegt Yasser nu. Met de wijsheid van achteraf betreurt hij ook dat linkse oppositieleden zoals hij niet meer hebben samengewerkt met andere politieke krachten.

'Ons grootste falen is dat we geen serieus politiek platform hebben kunnen bieden,' zegt Yasser. Maar gevraagd of hij niet had moeten samenwerken met de islamisten van de Moslimbroederschap, ooit ook machtige tegenstanders van de militaire leiding, verheft hij nog altijd zijn stem: absoluut onmogelijk.

Het leger als winnaar

In vier jaar tijd wisten de overblijfselen van het oude regime de verdeelde oppositie tegen elkaar uit te spelen, geholpen door wederzijdse haat tussen de politiek hopeloos onervaren liberalen en de op macht beluste islamisten. Met de verkiezing van voormalig veldmaarschalk Abdel-Fattah al-Sisi tot president een jaar geleden, kwam het leger als winnaar uit het strijdgewoel.

Yasser wist, in tegenstelling tot veel andere linkse activisten, de gevangenis te vermijden en werkt nu als arts in Groot-Brittannië - hij moet aan zijn eigen toekomst denken. Sisi zit veel steviger in het zadel dan zijn voorgangers; het ontbreekt aan een beweging die gevoelens van oppositie in goede banen kan leiden.

Maar als ook hij de chronisch falende Egyptische economie niet drastisch en blijvend weet te verbeteren, voorzien Yasser en andere linkse activisten opnieuw onrust. 'Het zal misschien jaren duren,' zegt Yasser. 'Maar als er opnieuw mensen de straat op gaan, zal het niet in de stijl van de Arabische Lente zijn. Ik vrees dat het bloediger wordt. Bloediger, langduriger, chaotischer. Maar de revolutie duurt voort.'

Hij glimlacht. Vooralsnog is ook dat niet meer dan een droom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden