De port gaat kapot in de supermarkt

Supermarkten verkopen in Nederland port tegen afbraakprijzen. Volgens de boeren gaat dat ten koste van het imago de drank....

Het is de portboeren een doorn in het oog: de prijzen in de Nederlandse supermarkten. Hun kostbare vocht ligt daar voor 2,99 of 3,45 euro per fles in de schappen, terwijl de kostprijs van port minimaal 4 euro bedraagt. Dus de supermarkten misbruiken deze Portugese wijn als lokkertje om klanten binnen te krijgen voor de dagelijkse boodschappen.

Ze zouden het allemaal doen: Albert Heijn, Aldi, Jumbo, Lidl, C1000 en de Superunie-winkels. ‘Port is in Nederland al sinds 2003 een wapen in de prijzenoorlog’, stelt vicepresident Paulo Osório van het Instituto dos Vinhos do Douro e Porto (IDVP) dat waakt over de authenticiteit van portwijnen.

Met afgrijzen praat hij over de Nederlandse winkels. ‘In geen enkel ander land wordt port zo misbruikt.’ Volgens hem gaat dat ten koste van de veertigduizend kleine boeren in de Dourostreek in het noordoosten van Portugal die van port leven. Een boycot van de Nederlandse markt zit er niet in. ‘Het is nu eenmaal een van onze belangrijkste exportmarkten.’

Nederlanders drinken nog altijd gemiddeld 1 liter port per jaar. Een heel klein gedeelte gaat in de ossenstaartsoep, in de biefstuksaus of over de stoofpeertjes en de rode kool. Maar port is vooral een populair aperitief en afterdinnerdrankje.

‘Port is het ideale digestief – bij voorkeur met een stukje blauwe kaas. Dat moet je drinken bij de open haard,’ zegt wijnjournalist Frans Jacobs. Jacobs erkent dat zeker de harde discounters hun port voor spotprijzen in de schappen zetten. Alle supermarkten bieden port aan onder eigen huismerken. ‘Eenderde van de port in Nederland is een huismerk.’

Volgens de belangenorganisaties van portproducenten – naast de IVDP ook de AEVP (Association of Port Wine Companies) – brengen de Nederlandse supermarkten port in diskrediet. Op de lange termijn zullen de verkopen daardoor kunnen instorten.

‘Het gevolg is dat de Dourovallei, een van de mooiste streken dankzij de bergwijngaarden en duizenden kilometers aan muurtjes, in de toekomst verloren zal gaan. En dat nog geen tien jaar nadat de streek door Unesco als werelderfgoed is aangewezen’, klaagt Paulo Osório.

Osório wil niet dat port hetzelfde lot treft als wat er met sherry is gebeurd. Deze Spaanse versterkte wijn is vrijwel ten onder gegaan aan het slechte imago dat werd veroorzaakt door stuntprijzen. ‘Iedere bejaarde die sterft, is een sherrydrinker minder’, zo wordt gezegd.

Port vreest eenzelfde vergrijzing, als de wijn geen klasse meer kan uitstralen. Er zijn portwijnen van meer dan 100 euro, maar die zijn in Nederland onverkoopbaar als er flessen van 3 euro in de schappen liggen. ‘De eigenlijke waarde van port blijkt dan niet meer. Dat leidt tot desinteresse van klanten’, aldus Osório.

De 26 duizend hectare grote Dourovallei is totaal afhankelijk van portwijnen. De wijngaarden, de zogenoemde quinta’s, behoren tot de mooiste ter wereld. Er verdienen 150 duizend mensen hun brood in deze wijngaarden.

Overigens is een groot deel van de quinta’s in handen van de grote porthuizen. De gerenommeerdste zijn Graham’s en Taylor’s.

Dat veel porthuizen Engels zijn is geen toeval. Port is ontstaan doordat Engeland in de 17de eeuw in onmin leefde met Frankrijk en geen wijn uit dat land kon importeren. Daarom werd die uit Portugal gehaald. Om de wijn goed te houden werd er een scheutje brandewijn aan toegevoegd.

Graham’s, een van de duurste portmerken, is in handen van de aristocratische familie Symington en heeft wereldwijd een marktaandeel van 20 procent. Vooral de Britten drinken de zogenoemde premium portwijnen. ‘In Nederland is 95 procent van de afzet gewone standaard port’, zegt Jacobs.

De meeste porthuizen hebben jarenlange contracten met de boeren die op quinta’s van 1 tot 1,5 hectare groot, druiven verbouwen. De kwaliteit van portwijnen verschilt nogal. Zo zijn er de young ruby ports die slechts twee tot drie jaar opgeslagen worden op het vat. Maar er zijn ook ports die vier tot zes jaar in eikenhouten vaten worden bewaard en dan pas rijp worden geacht.

Gemiddeld eens in de drie jaar is er een oogst die zo goed wordt bevonden dat de daaruit gemaakte port door de IVDP tot vintage port wordt verklaard.

Het laatste vintage-portjaar was 2007. Vintage ports worden na drie jaar zodanig gebotteld dat ze op fles verder kunnen rijpen.

De IVDP en AEVP rekenen erop dat de supermarkten een einde maken aan de dumping van port. ‘De Nederlandse consumenten moeten weten wat voor schade ze aanrichten in de Dourovallei als er port onder de prijs wordt gekocht’, zegt Osório.

Inmiddels hebben de portboeren ook druk op de Portugese regering uitgeoefend om diplomatieke stappen te zetten en Den Haag te dwingen om het verkopen van port onder de kostprijs te verbieden.

‘Een van de doelstellingen van de EU is toch een evenwichtige ontwikkeling van de vele regio’s. Wat heeft het voor zin regionale steun te geven aan armere gebieden en die gebieden tegelijkertijd kapot te maken? De consument die te weinig betaalt, is tenslotte ook de belastingbetaler die er voor opdraait. Niet alleen de Nederlandse regering, ook de Europese Unie moet zich daarvan heel goed bewust zijn’, aldus Osório.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden