ColumnFrank Kalshoven

De ophokplicht is effectief, maar ook inefficiënt

Het kabinet heeft deze week de deur naar normalisering van de samenleving en de economie op een kier gezet. Kinderopvang en scholen gaan (aangepast) weer open, ná de meivakantie. Kier? Kiertje.

De vraag dringt zich op: is het kabinet niet te voorzichtig? Weegt de schade aan economie en samenleving door het zorgbeleid nog wel op tegen de hierdoor geboekte gezondheidswinst? En als dat nu nog wel zo is, wanneer dan niet meer? Laten we nadenken.

We bouwen hiertoe een modelletje. Gegeven de huidige ‘intelligente ophokplicht’, hoe gaat het dan verder met de schade aan de gezondheid aan de ene kant, en de economisch en maatschappelijke schade aan de andere kant?

Door de ophokplicht daalt van dag op dag de gezondheidsschade. In de grafiekjes die de Volkskrant dagelijks bijhoudt zien we alle grootheden dalen: minder doden per dag, minder mensen op de ic, minder ziekenhuisopnames. Het zorgbeleid is dus effectief, het bereikt het gestelde doel, indamming van het virus. Gegeven de ophokplicht, daalt het lijntje van de gezondheidsschade per week. De afname van de gezondheidsschade wordt in de loop van de tijd wel steeds kleiner.

Is de ophokplicht ook efficiënt? Bereikt deze het gestelde doel tegen de laagst mogelijke kosten? Om deze vraag te beantwoorden moeten we naar de economische en maatschappelijke schade kijken.

Gegeven de ophokplicht, is dat schadelijntje stijgend. Hoe langer het duurt, des te groter de schade. En hiervoor geldt juist: de toename van de economische en maatschappelijke schade wordt in de loop van de weken steeds groter. Nu vangt de overheid (van ons aller belastinggeld) de grootste economische klap nog op, maar naarmate de ophokplicht langer duurt stijgen ook de faillissementen, loopt de werkloosheid op, en doet de ophokplicht meer afbreuk aan het verdienvermogen. Voor de maatschappelijke schade geldt hetzelfde: meer (en toenemende) schade per extra week ophokplicht.

We hebben dus, gegeven de ophokplicht, een (steeds langzamer) lijntje dalende gezondheidsschade, en een (steeds sneller) stijgend lijntje economisch en maatschappelijke schade.

Nu kunnen we vaststellen of de ophokplicht ook efficiënt beleid is. De ophokplicht is efficiënt tot het snijpunt van de twee lijntjes. Vanaf dat punt, namelijk, is de afname van de gezondheidsschade kleiner dan de toename van de economische en sociale schade.

Zijn we al op dat punt? Of er zelfs voorbij? Mijn vermoeden is van wel. Het kabinet verwart de effectiviteit van het beleid (het werkt!) met de efficiëntie ervan. Beleid dat effectief is én inefficiënt, verlaagt de (brede) welvaart in Nederland. Nu heeft niemand iets aan mijn vermoedens hieromtrent, maar het lijkt me aan het kabinet om aan te tonen dat het beleid wél efficiënt is. Maak maar eens een sommetje over het volhouden van de ophokplicht. Aan de ene kant: iets minder doden per week. Aan de andere kant: (pakweg) een miljard schade aan de economie plus afnemend welbevinden van 17,437 miljoen Nederlanders.

We zullen dus de weg op moeten van verruiming van de ophokplicht. Stap voor stap. Met misschien soms een stapje terug, afhankelijk van hoe het virus op die stapjes reageert. Economen noemen dit wel ‘het mistige pad’.

Ik begrijp heus dat het kabinet huiverig is. Want het verruimen van de ophokplicht impliceert: het kabinet accepteert meer gezondheidsschade. Platter gezegd: het kabinet accepteert meer doden. En: verruimingen kunnen ook weer worden teruggedraaid. Dat is geen plezierige boodschap. Dat is geen makkelijke boodschap.

Vroeger of later zal die toch moeten worden gebracht.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Lees ook

Zelf wil hij er niet aan, maar de druk op premier Mark Rutte groeit om delen van de economie versneld open te gooien.

Corona onder controle krijgen: zijn we misschien te voorzichtig?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden