De Oosterschelde is geen aquarium

Het oesterseizoen in Yerseke is geopend. Kwekers en natuurbeschermers vinden elkaar in een proefproject voor voedselrijker water...

YERSEKE Natuurbeschermers en oestervissers hebben elkaar gevonden in de Oosterschelde. Ze trekken gezamenlijk op bij het verbeteren van de waterkwaliteit. Door het inlaten van extra zoet water moet de zoute Oosterschelde voedselrijker worden. Dat levert niet alleen een meer gevarieerde natuur en visstand op, maar komt ook de groei van oesters ten goede.

De bijzondere samenwerking werd deze week feestelijk beklonken bij de opening van het nieuwe oesterseizoen in Yerseke. ‘We hebben te lang met de ruggen naar elkaar toe gestaan’, zegt Cees van Liere, voorzitter van de Nederlandse Oestervereniging. ‘Oesters en natuurbescherming, een mooie Zeeuwse combinatie’, meent Johan van de Gronden, directeur van het Wereld Natuur Fonds (WNF).

Vorig jaar was het nog oorlog tussen de natuurbeschermers en een andere schelpdiersector, die van de mosselvissers. De Raad van State verbood het opvissen van twaalf miljoen kilo mosselzaad uit de Waddenzee na protesten van de Vogelbescherming en Waddenvereniging. Boze mosselvissers demonstreerden op de Oosterschelde. ‘Stop de groene leugen’, stond op spandoeken geschreven op de boeg van hun schepen. Inmiddels is een gewapende vrede getekend, middels het ‘mosselconvenant’.

Hoe anders is de sfeer aan boord van de Yerseke 128, een bijna honderd jaar oud oesterschip, en de grote partyboot die gezamenlijk de Oosterschelde opvaren om formeel de eerste oesters van het seizoen 2009 op te vissen. De WNF-directeur, met groene stropdas, wordt zelfs plechtig ingehuldigd in het Genootschap van de Vergulde Oester, waarvan ook oud-minister en commissaris van de koningin Karla Peijs prominent lid is.

Komend voorjaar zullen tijdens een drie maanden durende proef twee sluizen aan de oostelijke kant van de Oosterschelde extra zoet water inlaten. Het gaat om de Krammersluis bij Bruinisse en de Bergse Diepsluis bij Bergen op Zoom. Door de sluizen langer dan normaal te laten openstaan, stroomt meer zoet water vanuit het Volkerak-Zoommeer de zoute Oosterschelde in.

Het idee is om weer als vanouds een botsing tussen zout zeewater en zoet rivierwater te creëren. Sinds de Deltawerken is die brakke natuur verdwenen uit de Oosterschelde. Volgens Van de Gronden is de waterkwaliteit de afgelopen jaren met zeker 50 procent achteruit gegaan, waardoor ook de verscheidenheid aan planten- en diersoorten is afgenomen. ‘De Deltawerken hebben voor veiligheid gezorgd’, aldus de WNF-directeur. ‘Maar nu blijkt dat het natuurlijke systeem te sterk wordt ingesnoerd door dijken en sluizen. Daardoor is de zo belangrijke, natuurlijke overgang tussen rivier en zee verdwenen.’

Ook de oesterkwekers ondervinden daarvan de nadelen. ‘Het wordt veel te schoon allemaal, het is bijna helder water’, zegt oestervisser Maurice Boone van de Yerseke 155. ‘Maar het is geen aquarium hier. Het is de Oosterschelde.’

Hij merkt het tekort aan voedselrijk water aan de groei van de oesters. ‘Vroeger duurde het 2,5 of 3 jaar tot ze volgroeid waren, nu duurt het soms wel 5 jaar.’

Boone juicht de proef met de zoetwaterinlaat toe: ‘Via het zoete water komen er meer voedingsstoffen in de Oosterschelde. Daar profiteren de oesters van.’ Zijn collega Jacques Pols valt hem bij: ‘We willen weer een natuurlijke stroming hebben. Nu is het een zee-engte met bijna stilstaand water en geen estuarium van zout en zoet water zoals het vroeger was.’

De zoetwaterinlaat is een proefproject waaraan het WNF, Rijkswaterstaat, provincie Zeeland, Zeeuwse Milieufederatie en de schelpdierkweekbedrijven Roem van Yerseke en Prins & Dingemanse en de Nederlandse oestervereniging meewerken.

De partners gaan onder meer meten wat het effect van het langer openzetten van de sluizen is op het zoutgehalte van de Oosterschelde, de voedselrijkdom, de schelpdiersector én de migratie van vissen. Want ook de paling, zalm, bot en stekelbaars kunnen profiteren van een meer open en natuurlijke verbinding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden