ColumnKoen Haegens

De nieuwe schuldenstrop: later (of nooit) betalen

De tweede golf is een feit. Het regent ontslagen, en dat terwijl een kwart van de Nederlanders zegt het nog geen vier maanden zonder inkomen te kunnen rooien. Logisch dus dat het kabinet deze week 146 miljoen euro extra uittrok voor de aanpak van schulden. Maar waar blijven die eigenlijk?

Natuurlijk, de steunmaatregelen dempen de Verelendung. Toch zullen de komende maanden steeds meer huishoudens de eindjes niet langer aan elkaar geknoopt krijgen. Daarna moeten zij hun nek in de schuldenstrop steken. Althans, zo ging het vroeger. Want er lijkt sprake van een ommekeer. Neem rood staan. In tien jaar tijd is het daarmee gemoeide bedrag ruim gehalveerd, blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank. Hetzelfde geldt voor creditcards en persoonlijke leningen. Een doorlopend krediet afsluiten is al helemaal uit de mode: van 8,2 miljard euro een decennium geleden naar 1,7 miljard nu.

Daarmee is het probleem helaas niet verdwenen. Eind 2018 constateerde budgetinstituut Nibud al een verschuiving van klassieke schulden naar een andere ‘oplossing’: rekeningen niet betalen. Armlastige Nederlanders laten vooral de zorgverzekering steeds vaker onbetaald liggen. Daarna volgen de energierekening en de huur of hypotheek.

En als vervolgens de wasmachine moet worden vervangen? Of er nieuwe kleren nodig zijn? Ook die rekeningen kunnen steeds makkelijker worden doorgeschoven. Het kopen op de pof maakt namelijk een comeback. Niet bij de kruidenier om de hoek, maar opnieuw uitgevonden door hippe fintech-bedrijven als Klarna. De Zweedse onderneming, die onlangs neerstreek aan het Amsterdamse Rokin, is na een nieuwe investeringsronde bijna 9 miljard euro waard. Concurrent AfterPay bedient in Nederland naar eigen zeggen al 4 miljoen consumenten.

‘Koop-nu-betaal-later’ doet denken aan het aloude postorderkrediet à la Wehkamp. Maar behalve dat het frisser oogt en populairder is onder jongeren, is het ook minder gericht op het binnen harken van zoveel mogelijk rente. Klarna en AfterPay verdienen vooral aan de winkelier: van Blokker tot Hunkemöller tot Praxis. Zij betalen graag iets extra voor deze service. Hoe makkelijker klanten immers kunnen afrekenen, hoe minder afhakers, hoe meer omzet.

Alleen: zonder de pijn van de rekening wordt boven je stand leven wel héél simpel. Bij Klarna kan de klant tot 30 dagen wachten met betalen. Daarna volgen nog eens twee weken respijt, en dan pas komen er extra kosten. Dat is dus 45 dagen gratis lenen. Heel wat aantrekkelijker dan een flitskrediet tegen 10 procent rente.

Vanuit de schuldhulpverlening klinken bezorgde geluiden. En er is nóg een groep die zich achter de oren mag krabben: de banken. Eerst namen start-ups als Adyen en Mollie het betalingsverkeer over. Pensioenfondsen en verzekeraars vergroten hun aandeel op de hypotheekmarkt. En nu volgt onder het mom van achteraf betalen misschien wel een deel van de kredietverstrekking aan consumenten – een trend die ook lijkt over te slaan op het MKB. Wat blijft er nog over?

Lees meer over de fintech-revolutie

Klarna, Adyen, Ophen: wordt het Amsterdamse Rokin de betaalboulevard van Nederland? 

Opnieuw Nederlands start-up succes: deze ‘digitale kassa’ is nu meer dan 1 miljard waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden