De nieuwe masters of the universe komen samen in het 'sobere' Jackson Hole

Veertig centrale banken, 2 biljoen euro aan obligaties en de Rocky Mountains

In het idyllisch Jackson Hole begint vandaag het Woodstock van de centrale bankiers. De nieuwe masters of the universe staan voor de schier onmogelijke taak hun schuldenberg af te bouwen.

De jaarlijkse top van centrale bankiers in Jackson Hole in 2015. Dit jaar wordt misschien wel een van de belangrijkste bijeenkomsten ooit. Beeld Jonathan Crosby / Reuters

Als de gekte op de Nederlandse hypotheekmarkt en de extreem lage spaarrente een geboorteplaats hebben, dan ligt die in de Amerikaanse staat Wyoming. Hier kondigde president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) in 2014, te midden van de schilderachtige natuur, zijn omstreden opkoopprogramma aan. De eurocrisis moest en zou een halt worden toegeroepen. In navolging van de Amerikaanse collega's ging de centrale bank daarom op grote schaal schulden aanschaffen. Op die manier zou de rente verder omlaag gaan en werd lenen goedkoper voor Europese burgers, bedrijven en regeringen.

Drie jaar en meer dan 2 biljoen euro aan obligaties later keert Draghi voor het eerst terug naar Jackson Hole, ook wel het 'Woodstock van de centrale bankiers' genoemd. Vrijdag zal hij tijdens de lunch een lezing geven. Het is de bedoeling dat de ECB-president zich beperkt tot het officiële thema van dit jaar: 'groei bevorderen in een dynamische wereldeconomie'. Maar met de sluwe Italiaan weet je het nooit.

Misschien laat hij toch iets los over dé olifant die door de kamers van Jackson Hole dendert. Wanneer komt er een einde aan de monetaire noodtoestand? En hoe gaan de centrale bankiers die gigantische schuldenberg vervolgens afbouwen (doordat de datum aanbreekt waarop de obligaties worden afgelost, of ze worden doorverkocht aan beleggers) zonder nieuwe paniek te veroorzaken op de financiële markten? Als er niet genoeg vraag blijkt te zijn naar de obligaties die de centrale banken van de hand doen, stort die markt in. Dat kan leiden tot veel te snel stijgende rentes en nieuwe instabiliteit.

Ongebruikelijke locatie

Het maakt de jaarlijkse bijeenkomst in Jackson Hole dit jaar misschien wel tot een van de belangrijkste ooit. De ongebruikelijke locatie heeft overigens alles te maken met de hobby van een roemruchte oud-president van de Federal Reserve, Paul Volcker. Eind jaren zeventig droomde de divisie Kansas City van de Amerikaanse centrale bank van een mondiaal evenement. Maar hoe moesten de machtigen der aarde naar deze uithoek worden gelokt? De oplossing bleek simpel. Als Volcker zou toehappen, volgden zijn internationale collega's vanzelf. En aangezien de boomlange Fed-president verzot was op vissen, was het lokaas snel gevonden. Vandaar dat de conferentie zich sinds 1982 afspeelt op een plaats waar het wemelt van de forel: Jackson Hole.

Meer dan veertig centrale banken zijn dit jaar vertegenwoordigd. In hun kielzog volgen tal van prominente economen, bankiers en journalisten. Wie hoopt op fraaie galajurken en peperdure suites komt desondanks bedrogen uit. Exclusief? Het resort blijft de komende dagen zelfs open voor gewone bezoekers. De Jackson Lake Lodge heeft niet eens een spa of fitnessruimte, beklemtoont de organisatie.

Demonstratieve soberheid

Die demonstratief beleden soberheid staat in schril contrast met de toegenomen macht van de centrale bankiers. Sinds de crisis van 2008 gelden deze ongekozen technocraten, tegen wil en dank, als de nieuwe masters of the universe. Als ware tovenaars hebben ze de rente tot onder het nulpunt doen zakken. De geldpers draait op volle toeren. Door alle schuldaankopen zijn hun balansen geëxplodeerd. Zonder de centrale banken komt de economie krakend en piepend tot stilstand.

Met die macht komen nieuwe zorgen. Inmiddels bezitten de belangrijkste westerse centrale banken liefst eenvijfde van 'hun' staatsschuld, becijferde de Financial Times vorige week. Opgeteld hebben de Fed, de ECB en de centrale banken van Japan, Engeland, Zwitserland en Zweden voor ruim 9 biljoen dollar (zo'n 7.700 miljard euro) aan staatsobligaties gehamsterd. Hoe komen ze daar ooit nog van af?

Het begin van een plan vanuit Frankfurt wordt pas dit najaar verwacht. Dan moet de ECB een knoop doorhakken over de toekomst van haar huidige aankoopprogramma van 60 miljard euro per maand. De Amerikanen zitten in een iets comfortabelere positie. De Fed is al gestopt met de omstreden aankopen. Het belangrijkste rentetarief is geleidelijk verhoogd van 0,25 naar 1,25 procent. Maar ook de Verenigde Staten moeten hun uitgedijde crisisbalans dringend onderwerpen aan een afslankkuur.

Hoe? Dat zal ongetwijfeld onderwerp van menig informeel gesprek zijn tijdens een wandeltocht in de natuur, of bij de opgezette grizzlybeer in de lobby van het conferentieoord. Want vergeleken met de schuldenbergen die de centrale bankiers meetorsen, zijn de Rocky Mountains waar zij de komende dagen op uitkijken slechts heuveltjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.