ColumnKoen Haegens

De nieuwe Europese munt van de ECB heeft gevolgen die verder reiken dan een extra betaalmiddel

Wilt u pinnen, cash betalen of afrekenen met digitale euro’s? Grote kans dat u over enkele jaren deze vraag krijgt in de supermarkt. De Europese Centrale Bank (ECB) stuurt namelijk aan op een eigen alternatief voor de bitcoin en Facebooks libra. Afgelopen week verscheen een belangrijk rapport waarin de centrale bankiers de contouren schetsen van die nieuwe Europese munt.

Zo’n digitale euro – laten we hem gewoon ‘deuro’ noemen – is volgens de ECB nodig als het gebruik van contant geld verder afneemt; in Nederland gaat het nu al om slechts één op de vijf betalingen bij de kassa. Ook als een ramp het elektronische betalingsverkeer platlegt, biedt een deuro-tegoed op telefoon of pasje uitkomst. En dan is er nog de concurrentie van andere digitale munten. Zij kunnen ‘de Europese financiële, economische en uiteindelijk ook politieke soevereiniteit bedreigen’.

Over die analyse valt te twisten. Maar áls de deuro er komt – de knoop wordt in de loop van 2021 doorgehakt – reiken de gevolgen verder dan een extra betaalmiddel aan de toonbank. Interessant genoeg draaien de centrale bankiers dit keer eens níet om de hete brij heen. 

Ten eerste: het digitaal centrale bankgeld ‘kan de kans en hevigheid van bankruns vergroten, wat de financiële stabiliteit verzwakt’. Het zou namelijk de ultieme veilige haven zijn. Wankelt een bank (denk aan Fortis of DSB) dan zullen klanten hun spaargeld bliksemsnel om willen zetten in door de ECB gegarandeerde deuro’s.

Dat raakt meteen aan een tweede verandering. De deuro kan de oude banken verder overbodig maken. Bij het afrekenen van een brood hoeft, behalve de bakker en zijn klant, alleen nog de ECB betrokken te zijn. En het is nadrukkelijk de bedoeling dat de deuro ook beschikbaar wordt voor burgers zonder bankrekening. Is dat erg? Vorig jaar concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) dat Nederlanders voor hun betalingsverkeer te afhankelijk zijn geworden van commerciële banken. Een van de door de WRR genoemde oplossingen: geef burgers een rekening bij de centrale bank.

De derde omwenteling is dat de ECB straks zelfs voor haar monetair beleid misschien wel zonder private tussenpersonen kan. Neem de veelbesproken ‘kwantitatieve verruiming’. Om de economie te stimuleren, heeft de ECB al voor 3.400 miljard euro aan schulden van overheden en bedrijven opgekocht. Maar dat geld blijft hangen in de financiële sector. Daar doet het de prijzen van aandelen, vastgoed en andere beleggingen stijgen.

Met een eigen digitale munt krijgt de ECB een instrument in handen om consumenten en producenten direct te bereiken. Hef een negatieve rente op de deuro, en ze worden geprikkeld het geld te laten rollen. Of zwengel de economische vraag aan met helikoptergeld en geef met één druk op de knop alle gebruikers 5.000 deuro’s. Nadelen te over, maar het zou de ECB op slag even bekend als populair maken bij de Europese burger.

Lees meer over hoe we in de toekomst betalen

Opinie: zit iemand te wachten op de digitale euro? 

Facebooks cryptomunt libra moest de financiële wereld op zijn kop zetten, maar is nu op sterven na dood

Geef Nederlanders een rekening bij de centrale bank, zegt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid

Op het grootste fintech-festival van Europa in de RAI kijken bezoekers naar pinnende brillen en auto’s. Handig of gevaarlijk?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden