De nacht van Van den Hoek

De naam De Vries Robbé kende hij als kind al. Net toen hij er als directeur aan de slag wilde, tuimelde er een lijk van tien miljoen uit de kast....

door Esther Hansen Löve

ACHTTIENENHALF uur duurde de reddingsoperatie van De Vries Robbé, die begon op donderdag 30 juli. Plaats van handeling was het kantoor van Rutger-Jan graaf Schimmelpenninck, de advocaat van het bedrijf. Directeur Rob van den Hoek rende van de geldschieters in de ene kamer naar de aandeelhouders in de andere. 'Het begon op donderdagochtend om negen uur en het duurde tot vrijdagochtend half vier', vertelt hij. 'Toen was het in principe rond.'

Grootaandeelhouder BTG Holdings zou aandelen verkopen en de opbrengst aan De Vries Robbé geven, het bedrijf zou zelf nieuwe aandelen uitgeven en de bank zou extra geld lenen. Voor Van den Hoek moest het zwaarste toen nog beginnen: de uitvoering. 'Ik moest kopers vinden voor zo'n 280 duizend aandelen.' Dat heeft tot maandagmiddag geduurd. Twee dagen later geniet Van den Hoek van zijn eerste dagen rust: 'Ik ga twee dagen zeilen met mijn vrouw.'

Rob van den Hoek vermoedde niets toen hij op 1 april begon bij De Vries Robbé als de ambitieuze nieuwe directeur. Hij zou een strategisch plan opstellen, de interne communicatie verbeteren en overnames doen. 'Aan de hand van het prospectus dacht ik dat hier wel wat van te maken was', vertelt hij.

Van huis uit is Van den Hoek aannemer, en De Vries Robbé bestaat uit drie bedrijven met nauwe relaties in de bouwwereld: een gevelbouwer (De Vries Robbé), een metaalbedrijf (Bailey) en een technisch uitzendbureau (BTS).

Het liep even anders. Drie weken geleden tuimelde er ineens een lijk uit de kast van ongeveer 10,5 miljoen gulden. Een vordering op een Britse dochter bleek oninbaar, waardoor De Vries Robbé zijn crediteuren niet meer op tijd kon betalen. 'Het is nooit prettig mensen op hun geld te laten wachten.'

Het is nu stil bij de gevelbouwer in Gorinchem. Alle tekentafels achter de golvende glazen voorwand zijn onbemand en ook in de productiehal is niemand aan het werk. Alleen de ondernemingsraad kwam woensdag even terug van vakantie om met Van den Hoek bij te praten.

Twee dagen eerder wist de directeur op het nippertje 11,5 miljoen gulden op de kop te tikken. Hij is opgelucht: nu kan hij zijn leveranciers weer betalen en is de continuïteit van het bedrijf voorlopig verzekerd.

Toen de bijna vijfhonderd werknemers twee weken geleden met vakantie gingen, wisten ze niet of ze na 'de bouwvak' nog een baan zouden hebben. Hun nieuwe directeur ontpopte zich echter als een echte crisismanager. Volgens sommigen is de redding van De Vries Robbé slechts te danken aan de 49-jarige Van den Hoek.

'Je kunt dit soort dingen niet in je eentje oplossen', zegt Van den Hoek. Hij roemt de leveranciers, de banken, de aandeelhouders en de werknemers, die allemaal hun vertrouwen behielden in hem en het bedrijf.

Zelf denkt hij dat hij baat heeft bij een 'groot stijlbereik': 'Ik kan overweg met een bankier, met klanten, leveranciers, collega-directeuren. Maar ook met mensen die in de fabriek werken of op de afdeling engineering.'

Toen het Britse verlies bekend werd, moest hij de ondernemingsraad, de vakbonden en zijn eigen mensen allemaal tegelijk inlichten. 'Ik ben op de veilingkist gekropen en heb verteld wat er aan de hand was. De stemming was hier niet best. Maar De Vries Robbé had een goeie naam en die wilde ik behouden.'

Als kind al kende hij de naam van het bedrijf dat hij nu leidt. 'Als ik vroeger met mijn vader naar het voetbal bij Feyenoord ging, dan kwamen we altijd langs een heel groot bord van De Vries Robbé.'

Van den Hoek is zichtbaar uitgeput. Talloze malen heeft hij het verhaal verteld over hoe De Vries Robbé gered moest worden. 'Dat is niet iets wat je in een half uurtje doet. Daarvoor moet je met mensen in discussie.'

Af en toe zwijgt Van den Hoek midden in een zin en wrijft hij vermoeid in zijn ogen. Een afgeknepen rugzenuw zorgt voor extra spanning. 'Die heb ik overgehouden aan het werk in het bedrijf van mijn vader', vertelt hij. Binnenkort moet hij weer onder het mes - de tweede keer in korte tijd.

Op zijn vijftiende werkte Van den Hoek een jaar in de ijzervlechterij van zijn vader die onderaannemer was. Vervolgens zwierf hij vijf jaar met de Koninklijke Marine de wereld rond. 'Ik was een ondeugend kereltje en bij de marine zouden ze het me allemaal wel afleren.'

Toen hij twintig was, kwam Van den Hoek terug in het bedrijf van zijn vader en ging hij in de avond studeren: 'Dat heb ik vijftien jaar gedaan. Eerst havo, toen technische bedrijfsleiding, bedrijfseconomie, marketing. Van alles en nog wat aan de Open Universiteit.'

Via Troost Pernis en Visser & Smit kwam hij bij Goudsmit, daarna opgegaan in Unique. Bij De Vries Robbé is hij gevraagd door de zakenlieden Jan Willem Gaal en Hendrik van den Hombergh. 'Ik kende Gaal uit Rotterdam. Van den Hombergh kende ik niet zo goed. Gaal diende ik in die tijd al van advies toen hij samen met Van den Hombergh Bailey kocht.'

Kort vóór Van den Hoeks aantreden bij De Vries Robbé hadden Gaal en Van den Hombergh via hun investeringsvehikel BTG Holdings drie bedrijven ingebracht in het oude, maar lege beursfonds Mulder Boskoop. In ruil daarvoor kreeg BTG ruim 90 procent van de aandelen in dat fonds. Daarvan plaatsten zij een deel weer door op de beurs, waar de naam werd gewijzigd in De Vries Robbé. In het plaatsingsbericht beloofde BTG het resterende belang van 51 procent nog een jaar vast te houden.

'Ik wist dat Gaal behoorlijk wat lef had, het was een jonge, onervaren kerel. Dat is waarom hij aan mij adviezen vroeg', vertelt Van den Hoek. Hij heeft er geen spijt van op het verzoek te zijn ingegaan om directeur van De Vries Robbé te worden.

Hij wist waar hij aan begon. In het prospectus staat dat er wat schort aan de financiële rapportage: 'Er was al sprake van liquiditeitsspanning.' Die geldnood kon ontstaan door eigenmachtig opereren van de medewerkers van De Vries Robbé. Het management had onvoldoende overzicht over de financiële verplichtingen van het gehele concern. Van den Hoek wilde de interne communicatie verbeteren. 'Als je het prospectus zag, dan zou die spanning terug gaan lopen.'

Maar al snel stak een gerucht de kop op. 'Er zou een verlies zijn geleden op een project, maar dat zou niet substantieel zijn. Dat soort dingen wordt altijd met enige nuance gebracht aan een nieuwe directeur.'

Het zou gaan om een project voor een groot internationaal bedrijf vlakbij Londen. 'Eind 1996, begin 1997 nam onze Britse deelneming Witte UK dat project aan. Ik denk achteraf dat het te groot was voor de bestaande organisatie, het was te ambitieus.' Een paar weken na de herplaatsing van de aandelen kwam Van den Hoek er achter dat het verlies wel degelijk substantieel was. Meteen stuurde hij de accountant erop af.

De Vries Robbé heeft een belang van 50 procent in Witte UK. Dit belang was onderdeel van de bedrijven die BTG in maart inbracht in Mulder Boskoop in ruil voor de aandelen in het beursfonds. Witte UK verkoopt in Engeland gevels die in Gorinchem worden gebouwd: 'Die worden hier op vrachtwagens naar Engeland gezet. Wij financieren ze bij wijze van spreken vóór.'

Van den Hoek legt uit hoe een project in de verliezen komt als de organisatie niet goed is: 'Stel, je zit hoog op een gebouw en je vergeet een boutje, dan moet je terug. Daardoor wordt het duurder. Het is altijd dit soort debâcles waardoor je gaat glijden. Als dat eenmaal gebeurt, is het bijna niet meer te stoppen.'

Als aannemer kan hij wel begrip opbrengen voor de fout die toen is gemaakt: 'In de aannemerij komt het wel vaker voor dat men zich aan een project vertilt.' Een prestigieus project kan dienen als een visitekaartje en dat heb je nodig in deze wereld.

Van den Hoek wil Witte UK niet laten vallen. 'Er werken goeie kerels en het groeit nu juist heel hard. We hebben er hier veel werk van.' Bovendien kan hij de directeur van het Britse bedrijf niet ontslaan: Andrew Brown is de eigenaar van de overige 50 procent in Witte UK.

Van den Hoek koestert geen wrok. Ook niet tegen de eigenaren van BTG Holdings. Zij hadden tenslotte moeten weten van de problemen bij Witte UK. Die hadden ze in maart al moeten melden.

De rol van BTG Holdings en het 'lijk in de kast' bij Witte UK staan in een extra vreemd daglicht omdat Gaal en Van den Hombergh, tegen de afspraak in, in mei een deel van hun belang van 51 procent in De Vries Robbé verkochten. Van den Hoek heeft hier zelf toestemming voor gegeven. 'Maar dat had ik niet gedaan als ik van de problemen bij Witte UK had geweten.'

De directeur dacht dat het beter was voor de verhandelbaarheid van de aandelen als er minder stukken in vaste handen zouden zitten. 'Ik dacht dat ik op dat moment juist handelde, ook na juridisch advies. Achteraf bleek dat dat niet zo was.' Een verkeerde inschatting van zaken - er zou een fout in het prospectus staan, met toestemming van directie en commissarissen zou BTG zijn aandelen wel binnen een jaar mogen verkopen - bracht Effectenbank Ten Cate & Cie in moeilijkheden, die De Vries Robbé naar de beurs had gebracht.

Ten Cate stelde samen met De Vries Robbé het prospectus op en wordt door de beurs mede verantwoordelijk gehouden voor de fouten die erin staan. Achteraf blijken nu alleen nog de cijfers niet te kloppen omdat het verlies bij Witte niet gemeld is. Wel juist bleek de zogenoemde lock-up, de afspraak dat BTG zijn aandelen voorlopig niet zou verkopen. Toch zet de effectenbeurs zijn onderzoek naar deze beursgang voort en hangt Ten Cate een zware straf boven het hoofd: de bank zou geen emissies meer mogen begeleiden.

'Daar heb ik natuurlijk met Ten Cate over gesproken. Mijn argumentatie om toestemming te geven voor het verkopen van de aandelen bleek niet de juiste te zijn. Maar we zijn eruit gekomen als grote kerels.'

Over de rol van Gaal en Van den Hombergh wil Van den Hoek niets zeggen. Zijn advocaat zoekt het nu allemaal uit en tijdens de onderhandelingen over de liquiditeitsinjecties hebben ze zich 'voldoende coöperatief' opgesteld. 'Ik heb geen hard feelings. Dit soort zaken moet je strikt juridisch bekijken. Ik denk dat ik een slechte directeur zou zijn als ik me door emoties zou laten leiden.'

Ook over de vroegere directeur van De Vries Robbé, Bram Brinkman, en ex-commissaris Michael Cook - een voormalige compagnon van Gaal en Van den Hombergh in BTG - laat Van den Hoek niets los. Vreemd genoeg was Brinkman wel aanwezig bij de onderhandelingen over het extra geld een week geleden. 'Ik behandel hen als outsiders en ik wil niet ingaan op speculaties.'

Hij bekommert zich nu meer om de toekomst en de werknemers die over een week weer aan de slag willen. 'Ik heb de afgelopen weken minder aandacht aan het bedrijf kunnen geven. We moeten snel de achterstand inhalen die we hebben opgelopen.'

Tegen het einde van het jaar moet dat zijn gelukt en dan kan hij volgend jaar beginnen aan de uitvoering van zijn strategisch plan. Zodra de financiële communicatie binnen de onderneming is verbeterd, gaat Van den Hoek uitbreiden. Hij wil de activiteiten van De Vries Robbé spreiden, zodat de onderneming een stabielere basis krijgt en minder last heeft van het cyclische karakter van de bouw. 'De kans bestaat dat we de beste gevelbouwer van Nederland worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden