De mislukte come-back van 'een rusteloos mannetje'

WILLEM EBBINK zag 'zijn' bedrijf Flexovit kwakkelen, jaar in jaar uit. Maar hij kon niets doen, hij mócht niets doen: reuma velde hem....

Willem Ebbink stond aan wieg en graf van Flexovit

ONDERNEMER begint te ondernemen. Er komt iets uit zijn handen, langzamerhand. Hij heeft succes, zij het met pijn en moeite. Het bedrijf groeit en groeit en op een dag is het te groot voor die ene man. En hij heeft er twintig, vijfentwintig jaar in de directiekamer opzitten, dus wat ligt er meer voor de hand dan verkopen? Dan kan hij nog wat leuke dingen gaan doen, of als hij echt zo nodig moet, weer aan iets nieuws beginnen met die zak vol geld.

Willem Ebbink, nu 69 jaar, besloot begin jaren tachtig dat het een beursgang moest worden. Zijn bedrijf, de slijpschijvenfabriek Flexovit in Eibergen, moest daarom op zoek naar nieuw management. 'De oprichter kan een bedrijf niet naar de beurs brengen. Dan vraagt de belegger zich af: wat gebeurt er met dat bedrijf als die ene man of vrouw omvalt? Dus moet er nieuw management komen en als zich dat enkele jaren bewijst, dan kan dát management de beursgang inzetten.'

Ebbink zocht dus een opvolger. Hij vond Hans Katsman. 'Hij had goede contacten in de financiële wereld. Volgens mij was dat dè man voor Flexovit.' Zelf werd Ebbink, als grootste aandeelhouder, in 1984 president-commissaris. De beursgang in 1988 was een succes en dat succes werd de jaren daarna voortgezet. Tot begin jaren negentig. Toen kwam de klad erin.

'Ik was niet meer bij het bedrijf betrokken. In 1989 kreeg ik reuma en moest ik me terugtrekken als president-commissaris. Bij reuma heb je ontstekingen in al je gewrichten, je stikt van de pijn. Vaak kun je niet slapen van de pijn. En als je zo met die pijn in je lijf bezig bent, gaat je hele kop anders werken.'

Zijn kop ging zo anders werken dat hij niet meer in staat was zich op een constructieve manier met de zaken te bemoeien. Bovendien was hij 'alleen nog maar' aandeelhouder. 'Bij tijd en wijle zat ik me op te vreten. En als ik dan echt kwaad werd, dan verkocht ik weer een pakketje aandelen. Dat was alles wat ik kon doen.'

Kwaad maakte Ebbink zich over het management, over Hans Katsman die bij de buitenlandse expansie van Flexovit de ene na de andere tegenvaller moest rapporteren aan de aandeelhouders. De jaarverslagen van Flexovit van de jaren negentig gaan alleen maar over tegenvallers en hoop op betere tijden.

Ebbink moest concluderen dat hij zich had vergist in zijn opvolger. 'Telkens weer bleek dat het management van slijpschijven en van die markt geen kaas gegeten had. En dat is wel nodig, want het is een ingewikkelde markt. Slijpen is technologisch een moeilijk proces. Je kunt niet in het materiaal meten tijdens het slijpen. Kennis vergaren over slijpresultaten is een kwestie van trial and error. Ten tweede zijn slijpschijven gevaarlijk.'

In de beginperiode van de fabriek in Eibergen, de jaren zestig, moest Ebbink af en toe in allerijl afreizen naar zijn Duitse afnemers. 'Dan was er een schijf uit elkaar gesprongen. Daar zijn heel wat ongelukken mee gebeurd, maar gelukkig nooit met ons product. Het kostte dan wel heel wat moeite de klant te houden. Verbeteringen in de productie aanbrengen was dus voortdurend nodig. Zo bleek in het begin, toen we het klimaat in de fabriek nog niet constant konden houden, dat de schijven die geperst werden als het buiten onweerde, waardeloos waren. Die sprongen regelmatig uit elkaar.'

Het waren overigens ook kapotte schijven die Ebbink op het idee brachten om zijn eigen schijven, versterkt met glasvezel, te gaan produceren. 'In de jaren vijftig kwam ik als bedrijfsadviseur bij een slijpschijvenfabriek in Enschede. Als je die schijven op de grond liet vallen, waren ze kapot. Toen ben ik gaan puzzelen en bedacht de machines om veel sterkere schijven te maken. Met mijn plan stapte ik naar de directeur.'

'Die vroeg: hoeveel investeringsgeld heb je daarvoor nodig. Het antwoord was zestigduizend gulden. Wat? riep hij, wij hebben net vorig jaar met alle moeite honderdtienduizend gulden winst gemaakt en jij wil zestigduizend gulden uit het raam gooien? Toen ben ik kwaad geworden en ben ik weggegaan.'

En Willem Ebbink startte zijn eigen slijpschijvenfabriekje. 'In een garage, met oude droogovens, grammofoonplatenpersen en allerlei andere troep die ik overal vandaan haalde. Maar ik maakte slijpschijven die niet kapot waren als je ze op de grond liet vallen.'

En bovendien bleek Ebbink over grote verkooptalenten te beschikken. 'Verstand van de markt wil ook zeggen dat je in staat bent de koper het vertrouwen te geven dat hij in goede handen is als hij jou product afneemt. Dat vertrouwen is nog belangrijker als het om een in potentie gevaarlijk stuk gereedschap als zo'n slijpschijf gaat.'

De garage was na ruim een jaar te klein. 'Toen kon ik met een gemeentelening in Eibergen een fabriek bouwen van zeshonderd vierkante meter. Ik was zo trots als een pauw.'

Die trots is niet gebleven. 'Nee, ik ben niet trots op wat er uit mijn handen is gekomen, trots vind ik het verkeerde woord daarvoor. Want het had allemaal iets onvermijdelijks, het ligt aan eigenschappen die je toevallig hebt. Ik kan natuurlijk wel zeggen dat ik blíj was met het resultaat.'

Wat uiteraard niet geldt voor het vervolg, meer dan dertig jaar later. 'Begin vorig jaar begon ik me ineens veel beter te voelen, net een wonder. Reuma gaat nooit helemaal weg, maar ik functioneerde weer redelijk. Ik was weer ouderwets dat rusteloze mannetje en toen dacht ik: zo, en nu is het afgelopen met het gedonder. Ik vond dat er bij Flexovit nieuw management moest komen.'

'Zonder steun van anderen kon dat echter niet. Ik begreep op een gegeven moment dat het Haagse bedrijf Diamond Tools belangstelling had voor Flexovit en heb contact gezocht met de heren.'

De afspraken waren toen snel gemaakt. DTG had grote plannen met Flexovit en zij zouden een overnamebod doen. Willem Ebbink zou in de turnaround die daarop moest volgen de rol van adviseur op zich nemen.

Begin deze zomer was het zover: DTG deed een overnamebod. Dat werd door directeur Katsman als vijandig bestempeld. Ebbink: 'Ja, vijandig voor het management, dat klopt. Maar niet voor de onderneming'

De raad van commissarissen bleek zich echter te scharen achter Katsman, die overigens nooit heeft willen reageren op de kritiek die in het openbaar door onder andere Ebbink op hem werd geuit. 'Ook daar heb ik me vergist in mensen', zo kijkt Ebbink nu terug. 'Mijn opvolger als president-commissaris heeft zich altijd laten inpakken door de directie.'

Met steun van die raad van commissarissen is Katsman op zoek gegaan naar een white knight, die het bedrijf zou moeten redden uit de klauwen van DTG en de voormalige directeur-eigenaar. Die vond Katsman in het Franse industriële conglomeraat Saint-Gobain, eigenaar van onder meer Norton, en dat is wereldwijd dé concurrent van Flexovit.

'Zodat Flexovit nu zijn zelfstandigheid verliest. Het lijkt mij niet waarschijnlijk dat Saint-Gobain twee dezelfde bedrijven naast elkaar wil laten bestaan, zonder gebruik te maken van mogelijke synergetische voordelen. In handen van DTG was Flexovit zelfstandig gebleven.'

Maar zelf heeft hij nu ook zijn resterende aandelen aan Saint-Gobain verkocht, ook al heeft hij zijn doel, het vertrek van Katsman, niet bereikt. 'We hebben het met DTG nog wel gehad over een hoger bod, maar men vond terecht dat het dan te lang zou duren voordat de investering terugverdiend zou worden. Dan heeft het verder geen zin je poot stijf te houden.'

Afgelopen week bezocht Ebbink nog de bijzondere aandeelhoudersvergadering waarop de overname bekrachtigd werd. 'Ik stond aan de wieg van het bedrijf en ik ben op de begrafenis geweest', zegt hij.

Heeft hij zelf niet het graf helpen delven? 'Als DTG niet gekomen was, zou een ander bedrijf een bod gedaan hebben. Flexovit was aangeschoten wild. De plannen van DTG vond ik daarom zo mooi, omdat de zelfstandigheid van Flexovit overeind bleef. Maar nu zal Flexovit uiteindelijk verdwijnen, waarmee ook de betrokkenheid van de mensen bij Flexovit zal verdwijnen. En dat is jammer, dat is echt jammer.'

Geert Dekker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden