De luizen die aan stoelpoten zagen

'Er zullen zich steeds meer conflicten voordoen in de sport. Dat komt door de toenemende aandacht in onze samenleving, de steeds grotere rol van het geld en de alsmaar groeiende druk op sportieve prestaties.'..

Poul Annema

De woorden zijn van Frank van den Wall Bake, sportmarketeer, en ze zijn opgetekend door de samenstellers van het door De Batavieren uitgegeven boek over 'sportieve conflicten en de houdbaarheid van de coach'.

'De Batavieren' is de vereniging van hockeyers die met regelmaat én trots terugblikken op hun nooit bestoft geraakte interlandverleden. Tegelijkertijd dragen ze met hun in publicaties gepresenteerde wijsheid bij aan noodzakelijk nadenken over hockey.

Conflicten in de sport waren er altijd en overal, concluderen de auteurs en ze onderschrijven met diepgaand onderzoek in net wat andere bewoordingen de opvatting die Ruud Gullit als de gekwelde trainer van Feyenoord deze week ventileerde. 'Opeens zie je ze, en ze komen overal vandaan: de luizen die aan je stoelpoten gaan zitten zagen.'

Het is het onafwendbare lot van de trainer in de opgefokte prestatiemaatschappij van de topsport, waar het ene conflict het andere opvolgt en de houdbaarheid van de coach permanent onderwerp van discussie is. Een treffend citaat komt in het boek voor rekening van basketbalcoach Ton Boot: 'Vergeet de normen van de buitenwereld. Topsport heeft zijn eigen wetten en normen.'

De gedreven en ervaren inspirator weet waar de sport bij brand en noodweer terecht komt. Boot vindt dat de trainer niet moet zoeken naar een oplossing van een conflict, maar dat hij zich moet verdiepen in de vraag hoe hij daarmee omgaat. 'De feitelijke oplossing van een conflict komt vaak uit de lucht vallen en is meer geluk dan wijsheid.'

Vaagheid, zo weet Boot, is de grootste tegenstander van de coach. Hij wijst erop dat de toeschouwer vaak wordt opgezadeld met de opwindende belofte dat zijn favoriete team 'dit seizoen spectaculair gaat spelen'. Geen van zijn collega's kan volgens Boot zeggen wat daarmee wordt bedoeld en bovendien valt er niets te controleren.

Johan Cruijff beschouwde het conflict als de beste brandstof voor de motor van een haperend elftal, hockeycoach Roelant Oltmans daarentegen zegt er juist naar te streven conflicten vroegtijdig uit de wereld te helpen.

De Batavieren gebruikten bij hun onderzoek naar kwaliteit en houdbaarheid van de coach een model waarin coaches werden gewogen op deskundigheid, ontwikkelingsvermogen, senioriteit, status en prestige, en de gerichtheid op de groep. Bovendien werd onderscheid in waardering van de gecoachte wedstrijden gemaakt.

De succesvolste Nederlandse hockeycoach in zware wedstrijden is Maurits Hendriks, maar de huidige bondscoach van Spanje reikt in het algemeen klassement van succesvolste coaches niet verder dan de vierde plaats (achter Rein de Waal en Roelant Oltmans, gedeeld eerste, en Hans Jorritsma, derde).

De Waal (1950-1954) scoort het hoogst bij senioriteit en status, Oltmans (1994-1998) blijkt de man van deskundigheid en teamgerichtheid.

Dat lijkt illustratief voor de gedaantewisseling van de coach door de jaren heen: van de baas met afstandelijk gezag tot de man die naast autoriteit ook het vermogen heeft het vertrouwen van zijn spelers te winnen. Eén ding blijft onweersproken in de conclusie: van de negentien naoorlogse bondscoaches bij de hockeybond kwam 42 procent vroegtijdig aan zijn einde. Dat onderschrijft het Amerikaanse gezegde: coachen zijn ingehuurd om ontslagen te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden